به گزارش مفدا مشهد، پژوهشی تازه با رویکرد مرور نظام‌مند و فراتحلیل، به بررسی اثر تمرینات مقاومتی بر عملکرد اندوتلیال در بزرگسالان سالم و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن پرداخته است. اختلال در عملکرد اندوتلیال به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در بروز بیماری‌های قلبی– عروقی شناخته می‌شود و به همین دلیل، شناسایی راهکارهای مؤثر برای بهبود آن اهمیت بالینی ویژه‌ای دارد.
اندوتلیوم، لایه داخلی عروق خونی، با ترشح موادی مانند نیتریک اکساید نقش مهمی در تنظیم عملکرد عروقی ایفا می‌کند. شاخص «گشادشدگی عروقی وابسته به جریان خون» یا FMD نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نشانگرهای غیرمستقیم سلامت اندوتلیال شناخته می‌شود که کاهش آن با افزایش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی همراه است.
در این مطالعه، پژوهشگران با جست‌وجو در پایگاه‌های علمی معتبر از جمله PubMed و Web of Science، مطالعات مرتبط تا ژانویه ۲۰۲۳ را بررسی کردند. در نهایت ۲۱ مطالعه شامل ۷۰۱ آزمودنی وارد فراتحلیل شد. مداخلات مورد بررسی شامل انواع تمرینات مقاومتی از جمله تمرینات پویا و ایستا با طول دوره ۴ هفته تا یک سال بود.
نتایج نشان داد تمرین مقاومتی به‌طور معناداری موجب افزایش شاخص FMD در بزرگسالان می‌شود (افزایش متوسط حدود ۲.۰۷ واحد). بررسی‌های آماری همچنین نشان داد این اثر در گروه‌های مختلف از جمله افراد سالم و بیماران مزمن، و نیز در گروه‌های سنی جوان و سالمند مشاهده شده است. به عبارت دیگر، اثرات مثبت تمرین مقاومتی بر عملکرد اندوتلیال مستقل از سن و وضعیت سلامت افراد گزارش شد.
اگرچه ناهمگنی بالایی میان مطالعات وجود داشت، تحلیل‌های آماری حاکی از نبود سوگیری انتشار معنادار بود. پژوهشگران تأکید کردند که بخشی از ناهمگنی ممکن است ناشی از تفاوت در نوع تمرین، مدت مداخله و ویژگی‌های آزمودنی‌ها باشد.
بر اساس نتایج این فراتحلیل، بهبود عملکرد اندوتلیال احتمالاً از طریق افزایش دسترسی زیستی نیتریک اکساید، کاهش التهاب، کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد عروقی رخ می‌دهد. همچنین تمرین مقاومتی می‌تواند از طریق بهبود سازگاری‌های عروقی، نقش مهمی در پیشگیری و کنترل بیماری‌های قلبی–عروقی ایفا کند.
پژوهشگران در جمع‌بندی نهایی تأکید کردند که تمرین مقاومتی نه‌تنها در افراد سالم بلکه در بیماران مبتلا به اختلالات متابولیک و قلبی–عروقی نیز می‌تواند اثرات محافظتی و درمانی داشته باشد. از این‌رو، گنجاندن تمرینات مقاومتی در برنامه‌های ورزشی، به‌ویژه برای بزرگسالان بالای ۵۰ سال و افراد در معرض خطر، توصیه می‌شود.

شواهد این فراتحلیل نشان می‌دهد تمرین مقاومتی یک راهکار مؤثر، کم‌هزینه و در دسترس برای بهبود عملکرد عروقی و کاهش خطر بیماری‌های قلبی–عروقی است و می‌تواند به‌عنوان بخشی از برنامه‌های سلامت عمومی مورد توجه قرار گیرد.