به گزارش مفدا مشهد، در روزگاری که هوش مصنوعی و انفجار اطلاعات، مرز میان واقعیت، برداشت شخصی و اطلاعات نادرست را پیچیده‌تر از همیشه کرده است، شاید یکی از مهم‌ترین مهارت‌های مورد نیاز دانشجویان و فعالان رسانه‌ای، نه دانستن بیشتر، بلکه توانایی تشخیص درست از نادرست باشد؛ دکتر طاهره چنگیز، معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در نشست با خبرنگاران دانشجویی مفدا، با تأکید بر ضرورت تقویت «تفکر نقادانه»، از آنان خواست پیش از انتقال هر پیام، بتوانند اعتبار استدلال‌ها، مستندات و پیامدهای یک ادعا را بررسی کنند و به‌سادگی «گول نخورند».

چنگیز در این نشست، فعالیت دانشجویان خبرنگار را فراتر از درس و آموزش‌های روتین دانشگاهی دانست و حضور آنان در عرصه‌های رسانه‌ای و اجتماعی را فرصتی برای رشد و بلوغ فکری توصیف کرد. او با اشاره به اینکه دانشجویان فعال مفدا خود را در معرض تجربه‌ها و چالش‌هایی متفاوت از آموزش رسمی دانشگاه قرار داده‌اند، گفت این تجربه‌ها می‌تواند به شکل‌گیری توانمندی‌هایی منجر شود که گاه در مسیر معمول تحصیل کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

او در ادامه، با پیوند دادن سخنان خود به موضوع گفت‌وگو که محور سخنان دکتر هادی خانیکی بود، به مفهوم «بیان» اشاره کرد و گفت بیان صرفاً انتقال یک مفهوم به دیگری نیست؛ بلکه پیش از آن، به انسان کمک می‌کند افکار و ایده‌های خود را برای خودش روشن‌تر کند. به گفته چنگیز، وقتی فرد افکار و ایده‌هایش را با دیگران در میان می‌گذارد، ممکن است نخستین نتیجه این گفت‌وگو، کشف بخشی از اندیشه خودش باشد که پیش از بیان آن، از وجودش آگاه نبوده است.

با این حال، بخش اصلی سخنان معاون آموزشی وزارت بهداشت به مهارتی اختصاص داشت که به باور او امروز بیش از هر زمان دیگری برای دانشجویان و فعالان رسانه‌ای ضروری است: «تفکر نقادانه».

چنگیز با بیان اینکه انتقال پیام و تعاملات بدون این مهارت می‌تواند با خطا همراه شود، بر ضرورت توانایی تشخیص «واقعیت‌های غیرقابل انکار» از «پنداشت‌های شخصی» تأکید کرد و گفت فعال رسانه‌ای باید بتواند بخش‌های پنهان یک استدلال، اعتبار مستندات مورد استناد و پیامدهای پذیرش یک ادعا را بررسی کند.

او با اشاره مستقیم به فعالیت رسانه‌ای مفدا گفت تقویت تفکر نقادانه هم در میان تولیدکنندگان پیام و هم در مخاطبان، موضوعی است که در رسانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. چنگیز از مجموعه دست‌اندرکاران مفدا خواست این موضوع را در برنامه‌های محتوایی و کارگاه‌های آموزشی خود جدی‌تر دنبال کنند؛ چرا که به گفته او، در نبود این مهارت ممکن است «شبه‌استدلال و نتیجه‌گیری‌های نه چندان منصفانه» به جای واقعیت و قضاوت منصفانه منتقل شود.

معاون آموزشی وزارت بهداشت، تفکر نقادانه را از مهم‌ترین ویژگی‌های دانشگاه و جامعه دانشگاهی دانست و گفت تفاوت دانشگاه و فعالان ارتباطی با بسیاری از دیگران، در همین توانایی مبتنی کردن گفت‌وگو بر ذهن نقاد است.

چنگیز در بخش دیگری از سخنان خود، این مهارت را برای زندگی در عصر هوش مصنوعی و انفجار اطلاعات ضروری دانست و تأکید کرد انسان امروز بیش از گذشته به توانایی تشخیص اطلاعات معتبر و استدلال درست از اطلاعات و استدلال‌های نادرست نیاز دارد؛ اینکه بتواند بدون فریب خوردن، یک پیام را تحلیل کند، بخش‌های معیوب آن را تشخیص دهد و درباره آن تصمیم بگیرد.

او در پایان، از دانشجویان خواست دوران تحصیل را تنها فرصتی برای انباشت اطلاعات تخصصی ندانند و از آن برای «بلوغ فکری، رشد شخصی و کسب مهارت‌هایی» استفاده کنند که در نهایت شخصیت و مسیر حرفه‌ای آنان را شکل می‌دهد.