به گزارش مفدا مشهد، پرستاری در مرز دانش و انسان‌دوستی معنا پیدا می‌کند؛ جایی که مهارت علمی، مسئولیت‌پذیری و توجه به نیازهای انسانی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. دکتر رضا محمدپور، دکترای پرستاری و استادیار گروه پرستاری دانشگاه علوم پزشکی مشهد و از پژوهشگران یک درصد برتر پراستناد جهان، مسیر حرفه‌ای خود را از علاقه به خدمت‌رسانی در دوران نوجوانی و فعالیت در جمعیت هلال احمر آغاز کرده و امروز در کنار فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، بر اهمیت حفظ ارتباط انسانی با بیمار تأکید دارد.
او معتقد است پرستاری تنها به مراقبت‌های بالینی و انجام وظایف تخصصی محدود نمی‌شود، بلکه مسئولیتی انسانی است که در رفتارهای ساده‌ای همچون شنیدن دغدغه‌های بیمار، لبخند زدن و توجه به نیازهای او نیز نمود پیدا می‌کند.
به مناسبت ولادت حضرت زینب کبری (سلام‌الله‌علیها) و روز پرستار، در گفت‌وگوی پیش رو، مفدا مشهد با دکتر محمدپور درباره نخستین تجربه‌های بالینی، خاطرات ماندگار دوران پرستاری و نقش آموزش، پژوهش و یادگیری مستمر در ارتقای کیفیت مراقبت از بیماران گفت‌وگو کرده است.
مفدا مشهد: علاقه شما به حرفه پرستاری از کجا آغاز شد و چه عواملی در انتخاب این رشته تأثیرگذار بود؟
محمدپور: علاقه من به پرستاری از دوران نوجوانی و فعالیت در جمعیت هلال احمر آغاز شد. در آن دوران برای نخستین بار با مفهوم خدمت‌رسانی و کمک به مردم از نزدیک آشنا شدم. پس از آن، انتخاب رشته پرستاری برایم تصمیمی طبیعی بود؛ رشته‌ای که هم با روحیه‌ام سازگاری داشت و هم فرصت ارتباط مستقیم با مردم و کمک به آن‌ها را فراهم می‌کرد.
بعدها متوجه شدم انتخاب پرستاری فقط انتخاب یک شغل نیست، بلکه انتخاب نوعی سبک زندگی و پذیرفتن مسئولیت در قبال انسان‌هاست.
مفدا مشهد: از روزهای نخست دانشجویی و حضور در محیط بیمارستان چه خاطره‌ای در ذهن شما مانده است؟
محمدپور: نخستین روزهای حضور در بیمارستان ترکیبی از هیجان و اضطراب بود. مواجهه نزدیک با درد و نگرانی واقعی بیماران به من نشان داد که پرستاری صرفاً به دانستن مطالب علمی و کسب مهارت محدود نمی‌شود، بلکه پرستار باید بتواند در شرایط دشوار، دانش و مهارت خود را به‌درستی به کار بگیرد.
مفدا مشهد: یکی از تجربه‌های ماندگار شما در دوران فعالیت بالینی چه بوده است و این تجربه چه درسی برایتان داشت؟
محمدپور: یکی از ماندگارترین تجربه‌های دوران فعالیت بالینی من، نخستین تجربه احیا بود. آن تجربه برایم بسیار تأثیرگذار بود؛ زیرا به‌صورت ملموس فهمیدم فاصله میان مرگ و زندگی چقدر کوتاه است و پرستاران چه مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. همان تجربه به من آموخت که گاهی چند ثانیه و یک تصمیم درست می‌تواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.
مفدا مشهد: در مسیر تحصیل و فعالیت حرفه‌ای، با چه چالش‌هایی روبه‌رو شدید؟
محمدپور: یکی از چالش‌برانگیزترین دوره‌های زندگی حرفه‌ای من، دوران کارشناسی ارشد بود؛ زمانی که به‌طور هم‌زمان در بخش ویژه کار می‌کردم، به تحصیل ادامه می‌دادم و فعالیت پژوهشی داشتم. جمع کردن این مسئولیت‌ها در کنار یکدیگر آسان نبود، اما همان دوره درس‌های مهمی درباره مدیریت زمان، هدفمندی و عبور از دشواری‌ها به من آموخت.
مفدا مشهد: در میان تجربه‌های بالینی خود، آیا خاطره‌ای وجود دارد که نگاه شما را به اهمیت ارتباط انسانی با بیمار پررنگ‌تر کرده باشد؟
محمدپور: یکی از خاطراتی که هنوز در ذهنم مانده، مربوط به یک مادر سالمند بستری در بخش بود. شبی که وارد بخش شدم، با خوشحالی گفت: «خداروشکر امشب شما شیفت هستید؛ من چشم‌به‌راه بودم که شما باشید.»
او برایم توضیح داد که سلام کردن با لبخند در ابتدای شیفت و پرسیدن حال بیماران باعث می‌شود احساس کنند برایشان اهمیت قائل هستیم. آنجا خودم هم بیشتر از گذشته متوجه شدم که گاهی رفتارهایی بسیار ساده، مانند سلام کردن، لبخند زدن و پرسیدن حال بیمار، می‌تواند تأثیری عمیق‌تر از تصور ما داشته باشد.
یکی از دلایلی که همیشه تلاش کرده‌ام ارتباطم را با بیماران حفظ کنم، همین تجربه‌هاست. من واقعاً به دعای خیر بیماران باور دارم.
مفدا مشهد: از نگاه شما، یک پرستار خوب باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟
محمدپور: من همیشه پرستاری را هنری می‌دانم که از ترکیب دانش، مهارت و ارتباط انسانی شکل می‌گیرد. دانش به ما می‌گوید چه کاری باید انجام دهیم، مهارت کمک می‌کند آن را به‌درستی انجام دهیم و ارتباط انسانی باعث می‌شود مراقبت را متناسب با شرایط و نیازهای هر بیمار ارائه کنیم.
اگر یکی از این سه مؤلفه وجود نداشته باشد، مراقبت کامل نخواهد بود. پرستار خوب کسی است که بتواند این سه ویژگی را در کنار یکدیگر به کار بگیرد و در عین برخورداری از توانمندی علمی، انسانِ پشت بیماری را نیز ببیند.
مفدا مشهد: به نظر شما، جامعه تا چه اندازه با نقش تخصصی و واقعی پرستاران آشناست؟
محمدپور: جامعه به پرستاران اعتماد دارد و زحمات آن‌ها را می‌بیند، اما هنوز بخش مهمی از نقش واقعی پرستار برای مردم شناخته‌شده نیست. پرستاری صرفاً حضور در کنار تخت بیمار یا انجام مجموعه‌ای از وظایف نیست، بلکه حرفه‌ای تخصصی، مستقل و مبتنی بر دانش است که در بسیاری از تصمیم‌ها و فرایندهای مراقبتی نقش مستقیم دارد.
مفدا مشهد: آموزش پرستاری در گذشته چه تفاوتی با شرایط امروز دارد و این تغییرات چه انتظاراتی از دانشجویان ایجاد کرده است؟
محمدپور: در سال‌های گذشته، آموزش پرستاری بیشتر بر کتاب و تجربه بالینی متکی بود و امکانات آموزشی و دسترسی به منابع علمی مانند امروز گسترده نبود. اکنون دانشجویان به منابع علمی بیشتری دسترسی دارند و ابزارهای دیجیتال نیز به فرایند یادگیری کمک می‌کنند.
در مقابل، از دانشجویان امروز انتظار می‌رود در میان حجم گسترده اطلاعات، منابع معتبر علمی و آنلاین را شناسایی کنند و بتوانند دانش جدید مبتنی بر پژوهش‌های روز را به مراقبت بالینی تبدیل کنند.
مفدا مشهد: با وجود پیشرفت‌های علمی و فناوری، چه چیزی در حرفه پرستاری باید همچنان حفظ شود؟
محمدپور: آنچه نباید از پرستاری گذشته از دست برود، ارتباط انسانی و صمیمیتی است که میان پرستار و بیمار وجود دارد. با وجود همه پیشرفت‌های علمی و فناوری، بیمار پیش از هر چیز یک انسان است و نیاز دارد دیده و شنیده شود.
در عین حال، رشد نگاه علمی و پژوهش‌محور به پرستاری از تحولات امیدوارکننده امروز است. اگر بتوانیم پیشرفت علمی را با انسان‌محوری و توجه به نیازهای بیمار همراه کنیم، آینده روشن‌تری برای این حرفه رقم خواهد خورد.
مفدا مشهد: در جایگاه عضو هیئت علمی، کدام بخش از فعالیت آموزشی خود را رضایت‌بخش‌تر می‌دانید؟
محمدپور: یکی از شیرین‌ترین لحظه‌ها زمانی است که می‌بینم دانشجویانم پس از فارغ‌التحصیلی به پرستارانی توانمند و دلسوز تبدیل شده‌اند و به مراقبت انسانی و باکیفیت توجه می‌کنند.
وقتی می‌بینم دانشجویی که روزی در کلاس درس یا محیط بالینی به او آموزش می‌دادم، امروز با مسئولیت‌پذیری و محبت با بیمار رفتار می‌کند، احساس می‌کنم مسیر من در پرستاری تنها به سال‌هایی که خودم در کنار بیمار بوده‌ام محدود نمانده است، بلکه از طریق پرستارانی که تربیت کرده‌ام ادامه پیدا می‌کند. یکی از زیباترین بخش‌های معلمی این است که بخشی از خود را در نسل‌های بعدی می‌بینید.
مفدا مشهد: مهم‌ترین دستاوردهای علمی و حرفه‌ای خود را چه می‌دانید؟
محمدپور: دریافت مدرک دکترای پرستاری، حضور در دانشکده پرستاری مشهد و بهره‌مندی از محضر استادان برجسته و اخلاق‌مدار این حوزه از مهم‌ترین تجربه‌های علمی و حرفه‌ای من بوده‌اند.
همچنین قرار گرفتن در جمع پژوهشگران یک درصد برتر پراستناد جهان را یکی از افتخارات علمی خود می‌دانم. با این حال، ارزش این موفقیت‌ها زمانی برایم بیشتر می‌شود که بتوانم آموخته‌هایم را به دانشجویان منتقل کنم و نتیجه آن را در مراقبت بهتر از بیماران ببینم.
مفدا مشهد: چه توصیه‌ای برای دانشجویان پرستاری و پرستاران جوان دارید؟
محمدپور: اگر پرستاری را انتخاب کرده‌اید، تلاش کنید دانش و مهارت خود را همواره به‌روز نگه دارید، اما در کنار آن، ارتباط انسانی با بیمار را هرگز فراموش نکنید. مسیر پرستاری همیشه آسان نیست و گاهی خستگی و ناامیدی نیز وجود دارد، اما وقتی بدانید کاری که انجام می‌دهید می‌تواند زندگی یک انسان را تغییر دهد، ارزش این مسیر را بهتر درک خواهید کرد.
توصیه من این است که در پرستاری هیچ‌وقت از یادگیری، از مهربانی و از انسان بودن خسته نشوید.
ارسال نظر