به گزارش مفدا مشهد، سیده فاطمه موسوی بایگی، دانشجوی دکترای تخصصی مدیریت اطلاعات سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد و برگزیده شصت‌وچهارمین دوره جایزه ملی البرز، مسیر علمی خود را از علاقه به فناوری و دغدغه حل مسائل واقعی نظام سلامت آغاز کرده است؛ مسیری که از طراحی راهکارهای دیجیتال و رجیستری‌های سلامت در سال‌های نخست تحصیل عبور کرده و امروز به پژوهش در زمینه کاربرد هوش مصنوعی برای ارتقای کیفیت داده‌های سلامت رسیده است. خبرنگار مفدا مشهد در گفت‌وگویی با این دانشجوی برگزیده، درباره مسیر علمی و پژوهشی، فعالیت‌های فناورانه، تجربه کسب افتخارات ملی و نقش حمایت خانواده و استادان در این مسیر گفت‌وگو کرده است.
مفدا مشهد: خانم دکتر، به عنوان نخستین سؤال بفرمایید کسب عنوان دانشجوی برگزیده کشوری در شصت‌وچهارمین دوره جایزه ملی البرز چه معنایی برای شما دارد و این موفقیت را حاصل چه مسیری می‌دانید؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: کسب این عنوان برای من لطف خداوند و نتیجه تلاش، هدف‌گذاری، حمایت و همراهی افرادی است که در این مسیر کنارم بوده‌اند. این موفقیت را حاصل مسیری می‌دانم که از سال‌های نخست تحصیل با علاقه به حوزه مدیریت اطلاعات سلامت، فناوری‌های نوین و تلاش برای حل مسائل واقعی نظام سلامت آغاز شد و در ادامه با فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه گسترش پیدا کرد.
من معتقدم خداوند ظرفیت رشد و موفقیت را در وجود انسان قرار داده است و مهم این است که هر فرد این ظرفیت را بشناسد و برای پرورش آن تلاش کند. دریافت این جایزه برای من پایان یک مسیر نیست، بلکه بخشی از مسیری است که همچنان ادامه دارد.
مفدا مشهد: علاقه شما به حوزه مدیریت اطلاعات سلامت و فناوری‌های نوین از چه زمانی شکل گرفت و چه عاملی شما را به سمت فعالیت در این حوزه سوق داد؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: از سال‌های ابتدایی تحصیل به حوزه مدیریت اطلاعات سلامت، فناوری‌های نوین و استفاده از داده برای حل مسائل واقعی نظام سلامت علاقه‌مند شدم. مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری خود را در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گذرانده‌ام و از همان سال‌های ابتدایی تلاش کردم در کنار تحصیل، به کاربرد دانش و فناوری در نظام سلامت نیز توجه داشته باشم.
مسیر پژوهشی و فناورانه من از دوره کارشناسی آغاز شد و در آن زمان به طراحی و توسعه اپلیکیشن‌ها و راهکارهای دیجیتال در حوزه آموزش، ارتقای سواد سلامت و بهبود ارتباط میان بیمار و نظام سلامت پرداختم.
مفدا مشهد: در دوره کارشناسی ارشد، موضوع پایان‌نامه شما به حوزه رجیستری‌های سلامت مربوط بود. درباره این تجربه و اهمیت رجیستری‌ها توضیح می‌دهید؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: موضوع پایان‌نامه کارشناسی ارشد من «طراحی و راه‌اندازی رجیستری توانبخشی سرپایی» بود. رجیستری‌های سلامت از ابزارهای مهم برای جمع‌آوری، سازمان‌دهی، تحلیل و استفاده از داده‌های بیماران هستند و می‌توانند در تصمیم‌گیری‌های بالینی، مدیریتی و سیاست‌گذاری سلامت نقش مهمی داشته باشند.
در این مسیر با راهنمایی دکتر خلیل کیمیافر، در راه‌اندازی چند رجیستری دیگر نیز مشارکت کردم. این تجربه برای من بسیار ارزشمند بود و باعث شد از نزدیک با اهمیت داده‌های سلامت و چالش‌های مربوط به جمع‌آوری، مدیریت و استفاده از آنها آشنا شوم.
در کنار فعالیت در حوزه رجیستری‌ها، طراحی و توسعه سیستم‌ها و محصولات مختلفی را نیز در حوزه سلامت دیجیتال، آموزش سلامت، مدیریت بیماری و حمایت از بیماران دنبال کردم.
مفدا مشهد: تجربه فعالیت در زمینه رجیستری‌های سلامت چه تأثیری بر مسیر پژوهشی شما داشت؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: در جریان فعالیت‌هایی که در زمینه طراحی سیستم‌ها، رجیستری‌ها و محصولات دیجیتال داشتم، به این نتیجه رسیدم که در تحول دیجیتال سلامت، مسئله فقط ایجاد سیستم یا جمع‌آوری داده نیست؛ بلکه کیفیت داده مهم‌ترین حلقه زنجیره ارزش اطلاعات سلامت است.
اگر داده‌ها ناقص، نادرست یا غیرقابل اعتماد باشند، حتی فناوری‌های پیشرفته نیز نمی‌توانند اثربخشی لازم را داشته باشند. کیفیت پایین داده می‌تواند تصمیم‌گیری‌های بالینی، مدیریتی و سیاست‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهد.
همین مسئله باعث شد دغدغه پژوهشی من از صرف طراحی سیستم و تولید محصول، به سمت یک مسئله بنیادی‌تر یعنی کیفیت داده‌های سلامت تغییر کند.
مفدا مشهد: این دغدغه در دوره دکتری چگونه دنبال شد و رساله شما چه هدفی را دنبال می‌کند؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: در دوره دکتری، تمرکز اصلی من بر استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین برای بهبود کیفیت داده‌های سلامت قرار گرفت. عنوان رساله من «طراحی و ارزیابی چارچوب مبتنی بر هوش مصنوعی برای بهبود کیفیت داده‌ها در سیستم‌های ثبت بیماری‌ها و پیامدهای سلامت» است که از ۳۰ شهریور ۱۴۰۴ آغاز شده است.
هدف این پژوهش، طراحی و ارزیابی یک چارچوب مبتنی بر هوش مصنوعی برای پایش، کنترل و بهبود کیفیت داده‌ها در سیستم‌های ثبت بیماری‌ها و پیامدهای سلامت است.
البته چشم‌انداز من صرفاً ارائه یک چارچوب پژوهشی نیست. در بلندمدت امیدوارم این ایده به یک پلتفرم هوشمند مدیریت کیفیت داده تبدیل شود که بتوان از آن به عنوان یک زیرساخت در تمامی رجیستری‌های سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد استفاده کرد و امکان بهبود مستمر کیفیت داده‌ها را فراهم آورد.
امیدوارم با ایجاد یک نظام منسجم برای کنترل کیفیت داده‌ها، اطلاعات سلامت دقیق و قابل اعتماد در اختیار پژوهشگران، مدیران و تصمیم‌گیران قرار گیرد.
مفدا مشهد: در کنار فعالیت‌های پژوهشی، چه محصولات و راهکارهای فناورانه‌ای طراحی و توسعه داده‌اید؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: در مسیر فعالیت‌های فناورانه، محصولات مختلفی در حوزه سلامت طراحی و توسعه داده‌ام؛ از جمله سیستم‌های ثبت و پایش بیماری، ابزارهای آموزش پزشکی و سلامت، اپلیکیشن‌های مرتبط با مدیریت بیماری و عوارض درمان و همچنین سیستم‌های آموزشی مبتنی بر فناوری و بازی‌وارسازی.
برای من هدف از فعالیت فناورانه صرفاً تولید یک محصول نیست. تلاش کرده‌ام دانش و پژوهش را به راهکارهایی تبدیل کنم که بتوانند در بهبود خدمات سلامت، تجربه بیماران و فرآیند تصمیم‌گیری مؤثر باشند.
مفدا مشهد: کدام‌یک از ایده‌ها و محصولات شما تاکنون مورد توجه و تقدیر قرار گرفته‌اند؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: «سامانه هوشمند تصمیم‌یار هزینه-اثربخشی درمانی» در سال ۱۴۰۳ به عنوان ایده برتر در جشنواره بهبود کیفیت مراکز درمانی خراسان رضوی انتخاب شد.
همچنین «اپلیکیشن و سامانه گفتار نوین» در رویداد ایده‌پردازی و کارآفرینی دانشکده پیراپزشکی و توانبخشی انتخاب شد.
این تجربه‌ها برای من اهمیت زیادی دارند؛ زیرا نشان می‌دهند وقتی یک مسئله واقعی به درستی شناسایی شود، می‌توان با استفاده از دانش و فناوری برای آن راهکار ارائه کرد.
مفدا مشهد: با توجه به کارنامه علمی شما، مهم‌ترین دستاوردهایی که در این سال‌ها به دست آورده‌اید، کدام موارد هستند؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای من کسب رتبه یک در آزمون دکتری تخصصی کشور است. همچنین از دوره کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری عضو دفتر استعدادهای درخشان دانشگاه بوده‌ام.
تاکنون بیش از ۷۰ مقاله علمی در مجلات معتبر داخلی و بین‌المللی منتشر کرده‌ام و هشت محصول فناورانه نیز توسعه داده‌ام. شاخص H-index من در پایگاه Scopus برابر با ۱۵ است.
همچنین به عنوان پژوهشگر برتر کشوری در حوزه پژوهش در آموزش انتخاب شده‌ام و در هجدهمین جشنواره آموزشی شهید مطهری نیز فرآیند برتر داشته‌ام.
از دیگر دستاوردهایم می‌توانم به انتخاب به عنوان دانشجوی ممتاز و پژوهشگر برتر دانشگاه برای سه سال متوالی، کسب رتبه نخست کشوری در حوزه هوش مصنوعی در جشنواره قرآن و عترت و انتخاب در طرح‌های بنیاد ملی نخبگان اشاره کنم.
مفدا مشهد: در ماه‌های اخیر نیز دو موفقیت مهم در کارنامه شما ثبت شده است. درباره این دو موفقیت بفرمایید.
سیده فاطمه موسوی بایگی: در پنجمین جشنواره ملی تحقیقات و فناوری دانشجویان علوم پزشکی، به عنوان پژوهشگر برتر انتخاب شدم و مراسم تقدیر این جشنواره در روزهای ۱۹ و ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.
همچنین در سی‌امین جشنواره قرآن و عترت دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، موفق به کسب رتبه نخست کشوری در بخش طراحی اپلیکیشن و رتبه نخست کشوری در بخش مقاله‌نویسی شدم و مراسم اهدای جوایز این جشنواره نیز در روزهای ۱۶ تا ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.
این موفقیت‌ها را ادامه همان مسیری می‌دانم که در آن تلاش کرده‌ام علم، فناوری و نگاه مسئله‌محور را در کنار یکدیگر قرار دهم.
مفدا مشهد: در این مسیر علمی و پژوهشی، چه استادان و افرادی بیشترین نقش را در رشد و پیشرفت شما داشته‌اند؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: دکتر خلیل کیمیافر از ابتدای مسیر پژوهشی من، به‌ویژه در حوزه رجیستری‌های سلامت و فعالیت‌های فناورانه، نقش مهمی در هدایت و رشد علمی من داشته‌اند.
دکتر معصومه سرباز نیز در مسیر علمی و پژوهشی من حمایت و همراهی ارزشمندی داشته‌اند.
در کنار استادان و همراهان علمی، خانواده نیز نقش بسیار مهمی در ادامه این مسیر داشته است.
مفدا مشهد: با توجه به هم‌زمانی تحصیل، فعالیت‌های پژوهشی و مسئولیت‌های خانوادگی، چگونه توانسته‌اید میان این بخش‌ها تعادل ایجاد کنید؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: همسرم همیشه حامی و همراه من بوده است. مادرم نیز به‌ویژه با کمک در نگهداری از فرزندم، نقش مهمی در این مسیر داشته و حمایت او به من کمک کرده است تا بتوانم مسیر علمی خود را ادامه دهم.
مدیریت هم‌زمان تحصیل، پژوهش و مسئولیت‌های خانوادگی نیازمند برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و استمرار است. در این مسیر یاد گرفته‌ام که موفقیت الزاماً به داشتن زمان زیاد وابسته نیست؛ بلکه استفاده درست از زمان، داشتن اهداف روشن و پشتکار اهمیت بیشتری دارد.
مفدا مشهد: و در پایان، اگر بخواهید تجربه خود را با دانشجویانی که در ابتدای مسیر علمی و پژوهشی خود قرار دارند در میان بگذارید، چه توصیه‌ای برای آنها دارید؟
سیده فاطمه موسوی بایگی: فکر می‌کنم باید امید را در کنار اعتمادبه‌نفس قرار داد. باور به توانایی‌های خود، پشتکار و داشتن هدف روشن می‌تواند انسان را به جایگاه‌های ارزشمند علمی و شخصی برساند.
من معتقدم خداوند در وجود هر انسان ظرفیت‌هایی برای رشد و موفقیت قرار داده است و مهم این است که هر فرد این ظرفیت را بشناسد و برای پرورش آن تلاش کند.
ترکیب امید، باور، پشتکار و هدف روشن می‌تواند انسان را به موفقیت‌های ارزشمند علمی و شخصی برساند. مهم این است که در مسیر هدف، استمرار داشته باشیم و از ظرفیت‌هایی که خداوند در وجودمان قرار داده، به بهترین شکل استفاده کنیم.
«گر در طلب گوهر کانی، کانی
گر در هوس لقمه نانی، نانی
این نکته رمز اگر بدانی، دانی
هر چیز که در جستن آنی، آنی»
ارسال نظر