دکتر فاطمه محمدپور؛ پزشک متخصص اطفال و برنده جایزه ملی جوان برتر سال ۱۴۰۴ و مادر چهار فرزند، همزمان با هفته جوانی جمعیت در گفتگو با مفدا مشهد فرزندآوری را نه تنها یک انتخاب فردی، بلکه تجربه‌ای بنیادین برای شکوفایی شخصیت و ارتقای مهارت‌های اجتماعی و فردی می‌داند.
مفدا مشهد: خانم دکتر محمدپور، به نظر شما، فرزندآوری چه مزایای اجتماعی و روان‌شناختی برای خود کودکان به همراه دارد؟
دکتر محمدپور: حضور در خانواده‌های پرجمعیت، بستری بنیادی برای رشد مهارت‌های اجتماعی کودکان فراهم می‌کند. کودکانی که در چنین فضایی رشد می‌کنند، مهارت‌های حیاتی نظیر همدلی، تعاون، کار تیمی و مسئولیت‌پذیری را به‌صورت تجربی و ناخودآگاه می‌آموزند. وجود یک شبکه حمایتی عاطفی و اجتماعی میان خواهر و برادرها، موجب ارتقای اعتمادبه‌نفس و عزت‌نفس کودکان می‌شود؛ زیرا کودک احساس می‌کند در مواجهه با چالش‌ها از پشتیبانی عاطفی برخوردار است.
مفدا مشهد: این موضوع چه تأثیری بر تقویت مهارت‌های فردی و توانمندی‌های شخصیتی این افراد در بزرگسالی دارد؟
دکتر محمدپور: افرادی که در خانواده‌های پرجمعیت پرورش یافته‌اند، در مقایسه با دیگران، در مهارت‌هایی مانند حل مسئله، قدرت ابراز وجود (توانایی نه گفتن)، سازش و مطالبه‌گری توانمندتر هستند. بسیاری از والدین تلاش می‌کنند نیازهای مادی و آموزشی فرزند خود را تأمین کنند، اما گاهی از نیازهای عاطفی و اجتماعی بنیادین او، از جمله نیاز به داشتن همبازی و خواهر یا برادر، غافل می‌مانند.
مفدا مشهد: اشاره کردید که فرزندآوری بر پویایی و امید به زندگی والدین نیز تأثیرگذار است. لطفاً در این باره بیشتر توضیح دهید.
دکتر محمدپور: مراحل مختلف رشد کودک، از نخستین گام‌ها تا ورود به مدرسه، محرک‌هایی مؤثر برای پویایی، تلاش و افزایش امید به زندگی در والدین است. والدینی که در سنین بلوغ فکری و ثبات شغلی (به‌ویژه تا حدود ۴۵ سالگی) اقدام به فرزندآوری می‌کنند، به دلیل پختگی عاطفی و اجتماعی، تجربه والدگری مطلوب‌تری را پشت سر می‌گذارند.
مفدا مشهد: چه عواملی در نگاه ما به زندگی و سبک زیستن، بر تصمیم‌گیری برای فرزندآوری مؤثر است؟
دکتر محمدپور: تولد فرزندان، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رخدادهای زندگی هر انسان، به دو عامل اساسی وابسته است: نوع نگاه ما به زندگی و سبک زندگی. نخستین مسئله، نوع نگاه ما به فرزند و حیات دنیوی است؛ اینکه زندگی را چگونه معنا می‌کنیم، چه فرجامی برای آن در نظر می‌گیریم و چه نسبتی میان زندگی، مسئولیت و آینده برقرار می‌کنیم. مسئله دوم سبک زندگی است. البته سبک زندگی تنها محدود به یک تعریف خاص از سبک زندگی اسلامی نیست. هر آنچه درست، متعادل و در جایگاه مناسب خود باشد، می‌تواند در چارچوب سبک زندگی اسلامی تعریف شود، مشروط بر رعایت اصول بنیادین آن.
مفدا مشهد: برخی معتقدند فرزندآوری و تربیت فرزند کاری دشوار است. دیدگاه شما در این باره چیست؟
دکتر محمدپور: این سخن نادرست نیست، زیرا هیچ اتفاق مهم و اثرگذاری در زندگی از دشواری خالی نیست و امور ساده و بی‌اهمیت معمولاً رشددهنده نیستند. آنچه فرزندآوری برای من به همراه داشته، نوعی دگرگونی عمیق شخصیتی است؛ به این معنا که فردی مجرد و مستقل، که الزاماً صبر، پذیرش و سازگاری لازم را در خود پرورش نداده بود، به انسانی تبدیل می‌شود که ناگزیر است در تصمیمات زندگی عوامل متعددی را در نظر بگیرد. انسان در مسیر فرزندداری می‌آموزد که خود را در پازل یک خانواده تعریف کند و جایگاه خود را در نسبت با دیگران بشناسد. همچنین یاد می‌گیرد توانمندی‌های سایر اعضای خانواده را ارزیابی کند، متناسب با آن‌ها انتظار داشته باشد، توان خود را افزایش یا کاهش دهد و نقش خود را با توجه به امکانات و نیازهای تیم خانوادگی تنظیم کند. از این منظر، فرزندآوری صرفاً افزودن عضوی جدید به خانواده نیست، بلکه فرایندی رشددهنده برای شخصیت انسان است.
مفدا مشهد: شما تأکید کردید که آگاهی جوانان از دستاوردهای فرزندآوری می‌تواند در تصمیم‌گیری آن‌ها مؤثر باشد. منظورتان از این دستاوردها چیست و چگونه می‌توان این آگاهی را افزایش داد؟
دکتر محمدپور: اگر دختران و پسران جوان ما از دستاوردهای ارزشمند فرزندآوری آگاه باشند، هرگز اجازه نمی‌دهند سال‌های جوانی‌شان بدون تجربه شیرین و رشدآفرین فرزندداری سپری شود. فرزندآوری تنها یک انتخاب فردی یا خانوادگی نیست، بلکه تجربه‌ای است که می‌تواند ابعاد مختلف وجود انسان را شکوفا کند. در پژوهشی که در جامعه ایرانی انجام شد، پاسخ بسیاری از افراد به سؤال “چند فرزند مایلید داشته باشید؟” عدد سه بود. این نشان می‌دهد الگوی مطلوب ذهنی بسیاری از خانواده‌ها، داشتن فرزندان بیشتر است، اما عامل اصلی ناتوانی، ناآگاهی و نداشتن الگوی عملی است. بسیاری از افراد نمی‌دانند چگونه می‌توان سه فرزند را مدیریت کرد و زندگی را در چنین شرایطی سامان داد.
مفدا مشهد: راهکار شما برای ارائه این الگوهای عملی به خانواده‌ها چیست؟
دکتر محمدپور: یکی از اقدامات مؤثر امروز، ارائه همین الگوهای عملی به خانواده‌هاست؛ اینکه نشان داده شود چگونه می‌توان با چند فرزند سفر کرد، چگونه در کنار داشتن چند فرزند تحصیل را ادامه داد، چگونه برنامه‌های درسی و فعالیت‌های چندفرزند را مدیریت کرد و چگونه با وجود چند فرزند زندگی اجتماعی را حفظ کرد.
مفدا مشهد: و در پایان، چه پیامی برای جوانانی دارید که در آستانه تشکیل خانواده یا تصمیم‌گیری برای فرزندآوری هستند؟
دکتر محمدپور: بسیاری از اموری که در ذهن افراد به‌عنوان موانع بزرگ فرزندآوری شکل می‌گیرد، بیشتر مانع ذهنی است تا واقعی. گاهی افراد ناخواسته برای خود هراس‌ها و دشواری‌هایی می‌سازند که همین ترس‌ها مسیر فرزندآوری را دشوار می‌کند و اجازه نمی‌دهد این امر مهم در زندگی‌شان به‌صورت طبیعی و مطلوب تحقق یابد.
ارسال نظر