به گزارش مفدا شاهرود، در تقویم رسمی کشور، ۲۴ آبان ماه روز کتاب و کتاب‌خوانی است و از این روز تا ۳۰ آبان در سراسر کشور هفته کتاب برگزار می‌شود. به همین مناسبت با یکی از دانشجویان اهل مطالعه در دانشگاه علوم پزشکی شاهرود به گفت‌وگو نشستیم. "عارف نظری" دانشجوی پزشکی و عضو سرویس فرهنگی مفدا شاهرود است. وی علاوه بر همکاری در بخش معرفی کتاب مفدا شاهرود، هر هفته درباره یکی از کتاب‌هایی که خوانده است یادداشتی را نوشته و در اختیار مخاطبان این پایگاه خبری قرار می‌دهد. در ادامه این گفت‌وگوی صمیمی را با هم می‌خوانیم.
به عنوان نخستین پرسش برایمان بگویید چرا و چگونه کتابخوان شدید؟
اولین مواجهه جدی من با کتاب مربوط به زمانی است که تازه بیماری کرونا شروع و دانشگاه هم تعطیل شده بود. یکی از شب‌های اسفند ۹۸ در اینستاگرام به استوری‌ای از پسر عمویم برخوردم که نوشته بود قصد دارد یک گروه کتاب‌خوانی تشکیل دهد و از کسانی که دوست دارند در آن گروه عضو شوند دعوت کرد تا به او پیام بدهند. من هم یک لحظه با خودم فکر کردم شاید تجربه جالبی باشد و خلاصه، به او پیام دادم و بعد از چند روز گروه تشکیل شد.
روال کار آن گروه به این شکل بود که کتاب‌هایی شامل مجموعه‌ای از چند داستان کوتاه را در اختیار اعضاء قرار می‌دادند. هرکسی یک داستان کوتاه از آن کتاب را انتخاب می‌کرد و بعد مهلتی داده می‌شد تا اعضا آنها را بخوانند و بعد از گذشتن این مهلت، درمورد آن داستان حرف می‌زدیم.
در فضای خواندن این داستان‌ها حس و حال خوبی به من دست می‌داد که خیلی تجربه‌اش نکرده بودم و از آن لذت می‌بردم و می‌خواستم که بیشتر بخوانم. بعد از این بیشتر و بیشتر دنبال کتاب‌های مختلف بودم و آنها را می‌خواندم و بیشتر لذت می‌بردم. در واقع کتابخوان شدنم کاملا اتفاقی بود و کتابخوان ماندنم هم از روی علاقه.
در فضای خواندن این داستان‌ها حس و حال خوبی به من دست می‌داد که خیلی تجربه‌اش نکرده بودم و از آن لذت می‌بردم و می‌خواستم که بیشتر بخوانم. بعد از این بیشتر و بیشتر دنبال کتاب‌های مختلف بودم و آنها را می‌خواندم و بیشتر لذت می‌بردم. در واقع کتابخوان شدنم کاملا اتفاقی بود و کتابخوان ماندنم هم از روی علاقه.
البته این را باید بگویم که من هنوز خیلی در دنیای کتاب‌ها تازه‌کار هستم و علاقه و کنجکاوی است که من را به سمت این دنیای جذاب می‌کشاند و مهمترین دلیل کتاب خواندنم همین موضوع است.
بیشتر به چه کتاب هایی علاقه دارید؟
فکر می‌کنم حوزه علایقم به مرور زمان در حال تغییر و شکل گرفتن باشد به طوری که اگر این سوال را سال بعد از من بپرسید احتمالا جواب دیگری بدهم. اما با وجود این، معمولا یک سری موضوعات هستند که همیشه کم و بیش آدم به آنها علاقه نشان می‌دهد و اگر بخواهم به این صورت توضیح بدهم باید بگویم که ادبیات کهن ایرانی را دوست دارم؛ البته تا چند ماه پیش خیلی علاقه‌مند بودم اما الان کمی از آن علاقه کاسته شده و شاید در آینده علاقه بیشتری به آن پیدا کنم. در این زمینه کتاب‌هایی مانند منطق‌الطیر عطار، داستان‌های مثنوی، بوستان سعدی، کتاب‌هایی در مورد تصوف و عرفان و موضوعات دیگر را خواندم.
قبلا به رمان علاقه زیادی نداشتم اما حالا رمان خیلی برایم جذاب شده است؛ به خصوص رمان‌های ادبیات روسیه. من این طرز فکر غلط را داشتم که "رمان خواندن وقت تلف کردن است و هیچ فایده‌ای ندارد". اما الان می‌فهمم که رمان و داستان یکی از بهترین و تاثیرگذارترین انواع کتاب‌هاست. چرا که نویسنده دغدغه‌ها و حرفهای مهمش را در قالب روایت و داستان بیان می‌کند که به واسطه داستان تاثیر آن حرف روی خواننده بیشتر می‌شود. همچنین کتاب‌های زندگینامه را هم دوست دارم و به کتاب‌های تاریخی هم علاقه نشان می‌دهم. در نهایت همانطور که گفتم حوزه علایق سیّال است و می‌تواند به مرور زمان جابه‌جا شود.
کتاب های مورد نیاز خود را چگونه تهیه می‌کنید؟ آیا حتما آنها را خریداری می‌کنید؟
از بین سه فرم کتاب که امروزه موجود است یعنی چاپی، الکترونیک و صوتی، من فقط با فرم چاپی کتاب می‌توانم ارتباط بگیرم و اگر مجبور باشم بین کتاب الکترونیکی و صوتی یکی را انتخاب کنم، الکترونیکی را انتخاب می‌کنم. به نظرم کتاب صوتی هر چه که هست کتاب نیست. چون کتاب چیزی است که از راه خواندن منتقل می‌شود و دیدنی است اما کتاب صوتی فقط با شنیدن سروکار دارد بنابراین چیز خواندنی نیست و درک بینایی با درک شنوایی متفاوت است. من نمی‌خواهم کاربرد و فواید فرم صوتی را نادیده بگیرم اما به نظرم نمی‌شود واقعاً به آن کتاب گفت و البته که ارزش‌های خاص خودش را دارد.
کتاب خواندن نیاز به تمرکز دارد. من تمرکز دیداری بیشتری دارم تا تمرکز شنوایی. یعنی اگر چیزی را ببینم بیشتر می‌توانم روی آن متمرکز شوم تا اینکه بخواهم آن رو بشنوم. به نظرم کتاب صوتی موقعی ارزشمند می‌شود که تمام تمرکزمان بر روی آن بگذاریم و مثلا نیاییم همزمان با گوش دادن به کتاب آشپزی کنیم و یا کارهایمان را انجام و در کنارش کتاب را هم گوش بدهیم. در این حالت‌ها حواسمان باید روی انجام چند کار باشد که باعث می‌شود تمرکز لازم را برای فهم کتاب نداشته باشیم و احتمالا بخش‌های زیادی از کتاب را هم جا بیندازیم. مهم نیست که چند کتاب خواندیم مهم این است که آن کتاب چقدر روی ما اثر گذاشته و از آن لذت بردیم و یا اینکه آن را فهمیدیم. درواقع زمانی می‌توان گفت یک نفر کتاب خوانده که فرد بعد از خواندن آن کتاب نسبت به قبل از خواندنش تغییر کرده باشد. حتی اگر آن تغییر خیلی کوچیک باشد.
مهم نیست که چند کتاب خواندیم مهم این است که آن کتاب چقدر روی ما اثر گذاشته و از آن لذت بردیم و یا اینکه آن را فهمیدیم. درواقع زمانی می‌توان گفت یک نفر کتاب خوانده که فرد بعد از خواندن آن کتاب نسبت به قبل از خواندنش تغییر کرده باشد. حتی اگر آن تغییر خیلی کوچیک باشد.
در مورد قیمت کتاب‌ها متاسفانه مثل همه چیز افزایش قیمت زیادی را دیدیم که توان خرید خیلی‌ها را کم می‌کند. با این حال کم نیستند کتاب‌هایی که خوب هستند و قیمت مناسبی هم دارند. مهم این است که شما چقدر حاضرید بابت کتاب پول خرج کنید. من در این چند سال تقریبا تمام پول مازادم را برای کتاب خرج کردم که باعث شد خیلی چیزهای دیگر را نخرم. در واقع چیزهایی را به دست آوردم و چیزهایی را هم از دست دادم و درکل از این تصمیم راضی‌ام.
کتاب خواندن در زندگی شما چه تاثیری داشته است؟
سوال سختی است. نمی‌توانم خیلی دقیق جواب بدهم. همانطور که گفتم مهمترین محرک من برای کتاب خواندن علاقه‌ام بود و لزوما دنبال دانش و آگاهی و سیر مطالعاتی خاصی نبودم. هرچند که معمولا خیلی آگاهی‌ها به دنبال خواندن کتاب می‌آید. من صرفاً از خواندن کتاب لذت می‌برم همانطور که کسی از کوهنوردی لذت می‌برد یا یکی دیگر از فیلم و سریال و افراد دیگر از کارهای دیگر.
اما یک نکته‌ای را دوست دارم بگویم، اینکه خواندن کتاب حالت آرامش، سکون و تعمق به فرد می‌دهد که در نقطه مقابلش شبکه‌های اجتماعی است که در آن اساس کار بر سرعت، متن‌های کوتاه، اطلاعات تکه تکه و گذر کردن است که باعث می‌شود فقط ذهن را از چیزهای مختلف پر کنیم بدون اینکه در موردشان فکر کنیم و عمیق بشویم. اما کتاب این خاصیت را دارد که فرصت فکر کردن و آرامش به انسان می‌دهد و از این لحاظ در زندگی من تاثیرگذار بوده است. البته قصد ندارم که منکر فواید شبکه‌های اجتماعی بشوم. چرا که آنها هم فواید زیادی دارند که کتاب‌ها ندارند اما یکی از معایبشان این است که آرامش خاطر را از فرد می‌گیرند.
آیا با توجه به مشغله‌های درسی با کمبود وقت برای مطالعه روبه‌رو می‌شوید؟
در حال حاضر به خاطر وضعیت ویژه‌ای که داریم و دانشگاه‌ها مجازی شدند وقت آزادم بسیار زیاد است و باعث شد که به همه کارهایم برسم. البته من برای انجام کارهایم برنامه ریزی کلی انجام می‌دهم و زندگی من به جز در موارد استثنا، طبق همان برنامه پیش می‌رود. برای مثال روزانه درس‌های مربوط به دانشگاه رو می‌خوانم و این کار را از ساعت حدود ۹:۳۰ تا ۱۰ شروع می‌کنم و تا یک ساعت یا یک ساعت و نیم ادامه می‌دهم. بعد از آن وقتم آزاد است و به بقیه کارهای برنامه‌ام می‌رسم. درنهایت اعتقاد دارم که با برنامه ریزی می‌توان از وقت‌ها استفاده کرد و خیلی از کارها را انجام داد.
کدام یک از کتاب‌هایی که خواندید بیشتر از بقیه دوست دارید؟ و اینکه آیا کتابی هست که دوست داشتید اما هنوز موفق به خواندن آن نشدید؟
این سوالی است که نمی‌توان دقیق به آن جواب داد چون معمولا فرد در یک زمان به چیزهایی خیلی علاقه نشان می‌دهد و در زمان دیگر به چیزهای دیگر. اما اگر بخواهم بگویم که در حال حاضر از میان رمان‌ها -بحث بقیه انواع کتاب به کنار- چه کتابی را دوست دارم، باید بگویم از کتاب‌های داستایوفسکی لذت می‌برم و به آنها علاقه مندم.
و اما درمورد کتابی که دوست دارم بخوانم و هنوز نتوانستم، شاهنامه را می‌توانم مثال بزنم. چون شاهنامه به تصحیح دکتر خالقی مطلق، برای من قیمت بالایی دارد و هنوز نتوانستم خودم را برای خریدش راضی کنم اما شاید روزی این اتفاق بیفتد.
چه کتابی را به هم سن و سال‌های خود به ویژه دانشجویان توصیه می‌کنید؟
نمی‌توانم به این پرسش جواب بدهم، چون از یک طرف کتاب‌هایی که تا الان خوانده‌ام خیلی کم است و تسلط کافی برای معرفی کتاب ندارم و از طرف دیگر علایق و سلایق بسیار متفاوت است که کار معرفی کتاب را سخت‌تر می‌کند. به نظرم این سوال را باید از کتاب خوان‌های کهنه کار و حرفهای و همچنین از کتابفروش‌ها پرسید چون این افراد بهتر می‌توانند پاسخ بدهند.
به گزارش مفدا شاهرود، علاقه‌مندان به مطالعه یادداشت‌های عارف نظری می‌توانند علاوه بر سایت به نشانی https://mefda.ir/service/universities/shahrood با مراجعه به کانال مفدا شاهرود هشتگ #یادداشت_های_پراکنده را دنبال کنند.
گفت‌وگو از آیت عباسی، دبیر سرویس فرهنگی مفدا شاهرود