اختلالات خلقی از جمله مسائل مهم حوزه سلامت روان هستند که می‌توانند بر احساسات، افکار، رفتار و عملکرد روزمره فرد تأثیر بگذارند. شناخت این اختلالات و توجه به نشانه‌های هشدار می‌تواند نخستین گام برای دریافت کمک تخصصی و مراقبت بهتر از سلامت روان باشد.

هر تغییر خلقی،اختلال نیست

همه افراد در طول زندگی احساساتی مانند شادی، غم، خشم یا اضطراب را تجربه می‌کنند. آنچه اهمیت دارد، شدت، تداوم و تأثیر این تغییرات بر زندگی فرد است. غمگینی یا تحریک‌پذیری مداوم، کاهش علاقه و انگیزه، تغییر محسوس در خواب یا اشتها، خستگی، کاهش تمرکز، احساس بی‌ارزشی یا ناامیدی و همچنین دوره‌های غیرمعمول افزایش انرژی و فعالیت، از جمله نشانه‌هایی هستند که در صورت تداوم باید جدی گرفته شوند.

افسردگی و اختلال دوقطبی

افسردگی زمانی مطرح می‌شود که غمگینی، ناامیدی یا از دست دادن علاقه برای مدتی قابل‌توجه ادامه پیدا کند و زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش انرژی، اختلال خواب، تغییر اشتها، کاهش تمرکز و احساس بی‌ارزشی از نشانه‌های رایج آن هستند. اختلال دوقطبی نیز با دوره‌هایی از افسردگی و دوره‌هایی از مانیا یا هیپومانیا همراه است. در دوره‌های افزایش غیرمعمول خلق و انرژی، ممکن است کاهش نیاز به خواب، پرحرفی، افزایش فعالیت و رفتارهای تکانشی یا پرخطر مشاهده شود.

علائم هشدار را بشناسیم

اختلالات خلقی می‌توانند در چهار حوزه اصلی خود را نشان دهند:

تغییرات عاطفی: غمگینی، ناامیدی، تحریک‌پذیری یا شادی و انرژی غیرمعمول

تغییرات رفتاری: انزوا، کاهش فعالیت‌های معمول، بی‌قراری یا رفتارهای پرخطر

تغییرات جسمی: اختلال خواب، تغییر اشتها، خستگی و تغییر محسوس در سطح انرژی

تغییرات شناختی: کاهش تمرکز، دشواری در تصمیم‌گیری و افکار منفی مداوم نکته مهم این است که یک روز بد یا یک دوره کوتاه ناراحتی به‌تنهایی به معنای وجود اختلال نیست؛ تداوم علائم و تأثیر آن‌ها بر زندگی اهمیت دارد.

اختلالات خلقی فقط یک علت ندارند

شکل‌گیری اختلالات خلقی می‌تواند حاصل تعامل عوامل مختلف باشد. عوامل زیستی، ژنتیکی، روانی و محیطی در کنار سبک زندگی و شرایط فردی می‌توانند در بروز یا تشدید این اختلالات نقش داشته باشند. استرس‌های طولانی‌مدت، تجربه‌های آسیب‌زا، فقدان عزیزان، تنهایی، اختلال خواب، برخی بیماری‌ها و مصرف بعضی مواد نیز می‌توانند بر خلق تأثیر بگذارند.

اختلالات خلقی نشانه ضعف شخصیت نیستند.

قابل درمان و مدیریت است

اختلالات خلقی در بسیاری از موارد قابل درمان و مدیریت هستند و نوع درمان با توجه به شرایط هر فرد تعیین می‌شود. روان‌درمانی، دارودرمانی با تشخیص و تجویز پزشک و در برخی موارد ترکیب روش‌های درمانی می‌توانند در روند بهبود نقش داشته باشند. اگر تغییرات خلقی، خواب، انرژی، روابط، تحصیل یا کار فرد را تحت تأثیر قرار داده است، مراجعه به متخصص سلامت روان می‌تواند گامی مؤثر برای ارزیابی و دریافت کمک مناسب باشد. کمک خواستن نشانه ضعف نیست؛ نشانه مراقبت از خود است.

این مجموعه آموزشی با هدف افزایش آگاهی درباره سلامت روان و شناخت بهتر اختلالات خلقی، توسط روابط عمومی معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم‌پزشکی اراک و پایگاه خبری مفدا اراک تهیه شده است.