مجری: دکتر عطایی، سوال اول من این است که به طور کلی، چرا تغذیه با شیر مادر برای نوزادان و کودکان اینقدر اهمیت دارد؟ لطفاً درباره مزایای آن برای سلامتی نوزادان برایمان بفرمایید.

|•دکتر پدرام عطایی•|: با سلام و تشکر از شما بابت این دعوت. ببینید، سازمان بهداشت جهانی به صراحت تأکید دارد که تغذیه با شیر مادر، روش طبیعی و ارجح برای تغذیه شیرخواران است. فواید این کار هم کوتاه‌مدت است و هم درازمدت. در کوتاه‌مدت، شیر مادر مانند یک واکسن طبیعی عمل می‌کند و از بیماری‌هایی مثل اسهال، عفونت‌های گوارشی و تنفسی، عفونت گوش میانی، عفونت دستگاه ادراری، سپتی سمی یا گندخونی، مننژیت باکتریال و حتی سندرم مرگ ناگهانی شیرخواران پیشگیری می‌کند.
در درازمدت نیز نقش بسیار مهمی در پیشگیری از دیابت، چاقی، آسم، آلرژی، بیماری‌های التهابی روده و حتی سرطان‌های خونی مانند لوکمی دارد.

مجری : این فواید واقعاً شگفت‌انگیز هستند. سوال بعدی من این است که چه مواد مغذی خاصی در شیر مادر وجود دارد که این همه فایده دارد؟ مثلاً چه ویتامین‌ها و مواد معدنی مهمی در آن یافت می‌شود؟

|•دکتر عطایی•|: شیر مادر یک ترکیب بسیار پیچیده و هوشمند است. در داخل آن فاکتورهای متعددی وجود دارد. برای مثال، «ایمونوگلوبولین A ترشحی» و «لاکتوفرین» مانع از چسبیدن باکتری‌ها به مخاط روده می‌شوند و اثر ضد میکروبی قوی دارند. «فاکتور رشد اپیدرمال» و «فاکتور رشد عصبی» به ترتیب سلول‌های روده و سیستم عصبی را ترمیم می‌کنند.
آنزیم‌هایی مانند لیپاز اثر ضد التهابی دارند. از نظر مواد معدنی نیز آهن، روی، کلسیم، منیزیم، فسفر، سدیم، پتاسیم و کلرید در شیر مادر به میزان مناسبی وجود دارد. ویتامین‌های مهمی مانند A, E, C که اثرات آنتی‌اکسیدانی دارند و نیز ویتامین‌های خانواده B نیز در شیر مادر یافت می‌شوند.

مجری : بسیار عالی. حال سوال مهم بعدی این است که ؛ چه مدت زمانی باید این تغذیه با شیر مادر ادامه پیدا کند؟ آیا توصیه خاصی در این زمینه وجود دارد؟

|•دکتر عطایی•|: بله، قطعاً. توصیه اکید این است که تغذیه انحصاری، یعنی فقط و فقط شیر مادر، در شش ماه اول زندگی اجرا شود. بعد از شش ماهگی، غذای کمکی شروع می‌شود، اما تا پایان یکسالگی، تغذیه اصلی شیرخوار هنوز هم شیر مادر است. بعد از یک سالگی، سعی می‌شود غذای معمولی به عنوان تغذیه اصلی قرار گیرد و شیر مادر در مرحله بعدی باشد. اما در کل، توصیه می‌شود تا آخر دو سالگی، تغذیه با شیر مادر ادامه داده شود.

مجری: اما آقای دکتر، آیا همه مادران قادر به شیردهی هستند؟ چه عواملی می‌تواند روی این توانایی تأثیر بگذارد؟

|•دکتر عطایی•|: این سوال بسیار مهمی است. باید بگویم که بیش از ۹۰ درصد مادران، توانایی کامل برای شیر دادن به فرزندانشان را دارند. اما عواملی مانند استرس مادر و عدم حمایت اطرافیان می‌تواند این توانایی طبیعی را مختل کند. البته برخی بیماری‌های خاص در مادر می‌تواند به طور موقت یا دائم مانع شیردهی شود. مثلاً مادری که مبتلا به سل فعال است، باید تا دو هفته اول درمان، به فرزندش شیر ندهد. یا مادری که تحت شیمی‌درمانی است، نمی‌تواند شیر بدهد. اما در موردی مثل هپاتیت B، بعد از تزریق واکسن ایمونوگلوبولین به نوزاد، شیردهی امکان‌پذیر است.

مجری : پس با این وجود، چگونه می‌توان به مادران کمک کرد تا در این مسیر موفق‌تر باشند؟ آیا برنامه یا منبع خاصی برای حمایت از آن‌ها وجود دارد؟

|•دکتر عطایی•|: قطعاً. راهکارهای متعددی وجود دارد: اولاً رفع استرس مادر بسیار حیاتی است. باید از بیان مطالبی که باعث ترس و نگرانی مادر می‌شود خودداری کرد. ثانیاً آموزش به مادران در دوران بارداری و روزهای اول پس از زایمان ضروری است. ثالثاً حمایت خانواده از مادر شیرده کلیدی است. همچنین بیان تجربیات موفق سایر مادران بسیار تأثیرگذار است. دادن مکمل‌های لازم مانند آهن و کلسیم به مادر و استفاده از بروشورهای آموزشی نیز کمک‌کننده است. یک برنامه بسیار خوب، "بیمارستان های دوستدار کودک" است که ۱۰ مورد خاص دارد، از جمله آموزش به پرسنل و مادران باردار و همچنین مادران بعد از تولد فرزندشان ، شروع شیردهی در ساعت اول تولد، تغذیه انحصاری با شیر مادر ، هم‌اتاقی مادر و نوزاد به مدت ۲۴ ساعت پس از تولد ، شیردهی بر اساس تقاضا و عدم استفاده از پستانک، تشکیل گروه های حمایت از شیردهی با شیرمادر

مجری : نکته جالبی که کمتر به آن پرداخته می‌شود، تأثیر شیردهی بر خود مادر است. شیردهی چگونه می‌تواند بر سلامت روانی مادر تأثیر بگذارد؟ آیا ارتباطی با کاهش استرس دارد؟