به گزارش مفدا_جهرم، فاضل نظری شاعری است غزل‌سرا، با غزل‌هایی که ریشه‌هایی در شعر مکتب هندی و شاخه‌هایی در فضای شعر معاصر دارند. او توانسته است بسیاری از مضمون‌ها و عناصر شعر کهن فارسی را به شکلی نوین در شعر خود بازسازی کند و به کار برد. از فاضل نظری مجموعه شعرهای متعددی منتشر شده است و از آن میان سه کتاب «اقلیت»، «آن‌ها» و «گریه‌های امپراتور» شهرت بیشتری یافته‌اند.

از باغ می ‌برند چراغانی ‌ات کنند
تا کاج جشن های زمستانی ‌ات کنند

بنای این شعر معروف از فاضل نظری بر دو ویژگی گذاشته شده است. یکی آشنایی‌زدایی و دیگری غافلگیری. ما در شعر کهن فارسی از میان درختان باغ، بیشتر «سرو» را می‌شناختیم. اینجا پای درختی به میان می‌آید که کمتر در شعر ما دیده شده است؛ «کاج» که البته هم‌خانواده با سرو است. کاجی که چراغانی می‌شود و در مصراع دوم متوجه می‌شویم آن را از ریشه اصلی‌اش جدا کرده‌اند و کاج کریسمس شده است. تعبیر «جشن‌های زمستانی» هم با توجه به کلمه «زمستان» این بار منفی را تقویت می‌کند. اینجا متوجه می‌شویم که آن چراغانی‌شدن خیلی هم نباید خوشایند باشد.

پوشانده ‌اند صبح تو را ابرهای تار
تنها به این بهانه که بارانی‌ات کنند

یوسف! به این رها شدن از چاه دل مبند
این بار می ‌برند که زندانی‌ات کنند

ای گل گمان مکن به شب جشن می ‌روی
شاید به خاک مرده ‌ای ارزانی‌ات کنند

یک نقطه بیش فرق رحیم و رجیم نیست
از نقطه ‌ای بترس که شیطانی‌ات کنند

بالاخره یکی از بیت‌های معروف این غزل. در اینجا با یک کشف روبه‌روییم و این کشف‌ها هستند که شعرها را زنده می‌کنند. این کشف ممکن است وجه شباهت دو چیزی باشد که تا حال متوجه آن نبوده‌ایم و ممکن است ارتباطی ظاهری میان دو کلمه باشد، چنان که در این بیت می‌بینیم. «رجیم» یعنی «رانده‌شده» و این صفت ابلیس است. «رحیم» هم که یکی از صفات ذات خداوند است. ولی این دو کلمه فقط در حد یک نقطه با هم فرق دارند و این یک نقطه می‌تواند به معنی فاصله اندک هم باشد. گاهی ممکن است با یک خطا یا با یک لغزش، زندگی ما از این رو به آن رو شود؛ چنان که در مورد خود ابلیس هم این رخ داد.

و بالاخره بیت آخر غزل، باز با همان محور محتوایی و با استفاده از یک ضرب‌المثل معروف. می‌بینید که شاعر در هر بیت، از آرایه‌ یا فنی استفاده می‌کند. در یک بیت شخصیت‌بخشی، در دیگری تلمیح، در دیگری کشفی در حرف‌های کلمه‌ها و در این بیت استفاده هنری از یک ضرب‌المثل؛ اینکه می‌گوییم: «آب طلب‌نکرده مراد است.» فاضل نظری در اینجا ضرب‌المثل را هم به شکل غافلگیرانه‌ای پیش می‌برد: اشاره به گوسفند قربانی که پیش از کشتن، به او آب می‌نوشانند.

آب طلب نکرده همیشه مراد نیست

گاهی بهانه‌ای است که قربانی‌ات کنند

و به این ترتیب یک غزل معروف فاضل نظری و یکی از غزل‌های موفق زمانه ما شکل می‌گیرد.

تهیه کننده و کارگردان: منصوره الهامی فر، زهرا استخر

تصویر بردار و تدوین گر و نورپرداز: علی اصغر مصدقی

شاعر: فاضل نظری

خوانش: زهرا استخر

با هندزفری بشنوید

به زودی شماره‌های بعدی این مجموعه منتشر خواهد شد.