به گزارش مفدا گیلان، «غدیر» برای ما «علی» است و «علی» برای ما هویت شیعه بودن. وقتی علی(ع) را دوست داری دیگر نمی‌توانی نسبت به غدیر بی‌تفاوت باشی.

با مراجعه به کتاب «حکومت شیعی آل‌کیا در گیلان» می‌خوانیم که؛ «سادات‌کیا در قرن هشتم هجری بر بخش‌هایی از گیلان و مازندران حاکم شدند و مذهب شیعه را تقویت کردند. آنان برخی از مناطق را که در دست حاکمان سنی و فداییان اسماعیلی بود، به سرزمین‌های خود افزودند و مردمان آن مناطق به مذهب شیعه روی آوردند. حتی در زمان خان احمدخان، به سبب روی آوردن او به مذهب تشیع دوازده امامی، بسیاری از مردم به این مذهب گرایش یافتند و از مذهب تشیع زیدی دست کشیدند».

در بخش دیگری از این کتاب آمده است «بیداری مردم گیلان در پرتو توان ستیزنده شیعی کیاییان بود، زیرا پس از آن، دامنه تشیع مناطق اطراف را نیز دربر گرفت و سبب بیداری بسیاری از مردم شد. در حقیقت، صفویان در پرتو همین بیداری توانستند ایران را یکپارچه کرده، حکومت شیعی را در کل کشور برقرار سازند چون اسماعیل صفوی نزد همین خاندان پرورش یافت و مهمترین دوران زندگی اش را تحت تعلیم و تزکیه آنان گذراند. تاثیر خاندان آل‌کیا بر عقاید مذهبی او و تشویق وی به تشکیل حکومتی یکپارچه مبتنی بر مذهب تشیع اثنی عشری در سراسر ایران تاثیری به‌سزا داشت».

حتی از دیگر تاثیرات مذهبی نهضت آل‌کیا، شکل‌گیری بقاع متبرکه و امام‌زاده‌های فراوان با عنوان فرزندان امام موسی کاظم(ع)، بود زیرا این بقاع متبرکه، افزون بر تاثیرات مذهبی و سیاسی، از جنبه گردشگری نیز نقش حساسی در انتقال باورها و آیین‌های این سامان داشته و هنوز هم دارند.

در هیچ کتاب تاریخی بر اینکه روز ولایت امیرالمؤمنین روز خاصی برای افراد خاصی باشد چیزی نوشته نشده زیرا غدیر روز عید همه امت اسلامی و همه شیعیان است و در روایات آمده که مؤمنین روز عید غدیر باید به همدیگر بگویند «الحمدالله الذی جعلنا من المتمسکین بولایت علی ابن ابیطالب و اولاده المعصومین».

اما شیعیان ایرانی در عید غدیر از سادات تجلیل می‌کنند و به منازل آنان سر می‌زنند و از آنها عیدی می‌گیرند و به فقرای سادات کمک‌هایی می‌کنند که این سنت حسنه به طور یقین مثبت است.

از این رو نگاهی به آنچه که در عیدغدیر در گیلان انجام می شود کرده‌ایم؛

بوسیدن هفت سید

استاد هوشنگ عباسی-پژوهشگر و گیلان‌شناس اظهار کرد: یکی از اعیاد شیعیان که در گیلان به نحو شایسته‌ای برگزار می‌شود، جشن عید غدیر است که در این روز مردم به خانه سادات می‌روند و باور دارند اگر کسی در این روز هفت سید را ببوسد (به علامت‌ عدد مقدس‌ هفت) به آرزوی خود خواهد رسید.

وی افزود: سادات نیز به‌ عنوان تیمّن و عیدی سکه‌ای را به مهمانان هدیه می‌دادند و برخی از پولداران و افراد دارا به خانه سادات فقیر می‌رفتند آنها به سادات عیدی می‌دانند و به‌ نشانه تیمن نیز از سید عیدی می‌گرفتند.

گرفتن "ته کیسه" از "آقا" یا "آدوختر" در عید غدیر

حمید نظرخواه علیسرایی-نویسنده و پژوهشگر فرهنگ عامه، کوچصفهان‌شناس و دانشجوی کارشناسی ارشد ایران شناسی فرهنگ مردم، آداب و رسوم و میراث فرهنگی اظهار کرد: اهالی برخی از دهکده‌های کوچصفهان همچون؛ علیسرا، شکارسرا، جعفر آباد، بلسبنه، پیرموسی و ... در روز عید غدیرخم یا به اصطلاح عامه «عید سیّدان»، بر این باورند که می‌بایست برای احترام به خاندان سادات به منزل آن ها بروند و این روز را که به نام آن‌ها نامگذاری شده است تبریک گفته و هدیه‌ای «سکه یک تومانی یا هر سکه ای دیگر» که به آن «ته کیسه» می‌گویند از «آقا» مرد سید، «آ دوختر» یا «خانم سادات» زن سیده به عنوان عیدی دریافت کنند.

وی با بیان اینکه مردم بر این باورند که آن سکه دریافتی را به هیچ عنوان نباید خرج کنند چون آن «ته کیسه» باعث خیّر و برکت زندگی شان می‌شود افزود: سکه را داخل پارچه‌ای «سبز رنگ» یا «پارچه گلدار» قرار داده و گره می‌زنند و داخل صندوق چوبی می‌گذاشتند.

توزیع غذا به هفت خانه در سمت چپ و هفت خانه در سمت راست

سکینه عزت پناه اباتری-نویسنده و دانشجوی کارشناسی ارشد ایران شناسی فرهنگ مردم، آداب و رسوم و میراث فرهنگی نیز گفت: در اباتر صومعه سرا در روز عید غدیرخم رسم بر این است که مردم در این روز با در دست داشتن هدیه‌ای به دیدار خانواده‌های سادات می‌روند و ته کیسه‌ای «پول» از سادات می‌گیرند.

در این روز خانواده‌های سادات با «چایی و کاکا» (نوعی شیرینی محلی) و میوه‌های حیاط خانه از مهمانان‌شان که جهت عرض تبریک به دیدارشان می‌روند پذیرایی می‌کنند.

وی اضافه کرد: مردم بر این باورند که دیدار و عیدی گرفتن از خانواده سادات برایشان خوش یُمن و زندگی شان پر از خّیر و برکت می‌شود.

عزت پناه همچنین افزود: در «عید سیّدان» در کسماء صومعه سرا مردم علاوه بر اینکه با خانواده سادات دیدار می‌کنند و عیدی دریافت می‌کنند، در این روز به پخت غذا و خورشت «شیرین قاتوق» اقدام کرده و در بین هفت همسایه در سمت راست خانه و هفت همسایه در سمت چپ خانه توزیع می‌کنند که می‌گویند هم خیرات امواتشان است هم برایشان منشاء خیّر و برکت می‌باشد.

وی بیان کرد: دیگر اینکه اگر کسی از مادری سید به دنیا آمده و مادرش فوت کرده باشد، در این روز به‌ دیدار «شیخ» (فرزند پسری که مادرش سیده باشد) می‌روند و عیدی خود را دریافت می‌کنند.

بدون شک این رسم و رسوم و آداب در هر گوشه و کناری از این سرزمینی که مردمانش حب امیرالمومنین(ع) را در دل دارند بسیار دیده می‌شود و بسیار بر ترویج فرهنگ غدیر و امام دوستی و پیرو ولایت بودنشان تا امروز موثر بوده است.

منبع : خبرگزاری شبستان