سید عبدالحسین موسوی لاری، از فقهای شیعه که نظر مساعدی نسبت به نظریه مشروطه مشروعه داشت، از پرچمداران مبارزه با استعمار انگلیس در خطه جنوب فارس بود. حکومت او نمونه کوچکی از یک حکومت اسلامی بر پایه نظریه ولایت فقیه بود.
به گزارش مفدا لارستان؛ در دالان‌های تو در توی تاریخ که قدم می‌زنیم با چهره‌های برجسته و علمای فاضلی مواجه می‌شویم که هر یک از آن ها نقش موثری در مواجهه و مقابله با استعمار کهن داشتند.
استعماری که تمام ارکان جامعه ایران را در دوره‌های مختلف تحت الشعاع قرار داده بود، از فرهنگ و اقتصاد گرفته تا روابط بین‌المللی و گاه حتی به خانه‌های مردم نیز نفوذ کرده بود.
استعمار، در هر دوره با شکل و شمایل متفاوتی بر زندگی مردم ایران سایه افکنده بود تا اینکه پیروزی انقلاب اسلامی، خط بطلانی بر این سیر باطل تاریخی کشید.
تاریخ ایران پر از چهره های برجسته ای است که در مقابله با استعمار ایستادگی کرده و درس استواری و پایمردی به بشریت داده و در این میان، مریدان بسیاری را تربیت کردند تا این مسیر بدون علمدار نماند.
چهره‌های به نامی همچون آیت الله سید عبدالحسین لاری که از پرچمداران مبارزه با استعمار انگلیس در خطه جنوب فارس بودند.
سید عبدالحسین موسوی لاری (۱۲۲۶-۱۳۰۳ هجری شمسی) از فقهای شیعه در خطه جنوب فارس بود و نظر مساعدی نسبت به نظریه مشروطه مشروعه داشت.
او از شاگردان برجسته میرزای شیرازی "صاحب فتوای معروف تنباکو" بود و میرزای شیرازی نیز در حلقه اول شاگردان شیخ مرتضی انصاری قرار داشت.
آیت‌الله لاری پس از تلمذ در محضر میرزای شیرازی و طی رده‌های معرفتی، در مقطعی از زندگی خود در نجف و سامرا به تربیت شاگردانی پرداخت و در این منطقه، مرجعیت شیعه را ترویج و تثبیت کرد.
شرحی بر زندگی نامه این مرد بزرگ
آیت‌الله سید عبدالحسین موسوی لاری فقیه، مجتهد، مجاهد، مدافع حکومت اسلامی و از چهره‌های برجسته‌ی دین و سیاست در قرن گذشته، سوم صفر ۱۲۶۴ در نجف‌اشرف متولد شده است، وی پس از پایان دوره تحصیلات مقدماتی و سطح، به درس خارج مرحوم «آیت‌الله میرزا محمدحسن شیرازی» پیوست و در درک، فهم، دریافت مبانی مورد توجه مرجع تقلید قرار گرفت.
سیدعبدالحسین علاوه بر میرزای شیرازی از برخی مراجع و مدرسین دیگر نیز اجازه اجتهاد داشت تألیفات و تقریرات ایشان فزون بر ۳۰ رساله است که در مباحث؛ فقه، اصول، سیاست، اخلاق و معارف می‌باشند. رساله‌ی «قانون مشروطه مشروعه» ایشان جزو منابع مشروطیت و نامه‌ها و احکام سیاسی عبادیشان مشهور است.
آیت‌الله لاری در سال ۱۳۰۹ ق به دعوت مردم لار و به دستور میرزای شیرازی وارد فارس شد. اولین اقدام ایشان تأسیس حوزة علمیه و جذب افراد و طلاب برای تحصیل و اقامه نماز جمعه و تعیین امام برای شهرهای منطقه بود. حضور بیش از ۲۵ سال در منطقه منجر به تحولات فکری، سیاسی، اسلامی و تربیت شاگردان زیادی شد که برخی از آنها بعدها به مقام اجتهاد و فقاهت رسیدند. پس از ایشان «آیت‌الله سیدعبدالباقی موسوی شیرازی» (متوفای ۱۳۵۴ ق) و فرزندش «آیت‌الله سیدعبدالمحمد موسوی لاری» (۱۳۴۸ ق) در شمار مراجع منطقه قرار گرفتند. بعد از رحلت مرحوم لاری روند مبارزه با استبداد و استعمار در میان شاگردان و جانشیان ایشان استمرار یافت تا آنجا که «آیت‌الله سیدعبدالمحمد» به دلیل مبارزه با دیکتاتوری رضاخان دستگیر و پس از ضرب و شتم در شیراز زندانی و سپس تبعید گردید. از جمله شاگردان ایشان: می‌توان به این افراد اشاره کرد:
سیدمحمدحسین مجتهد لاری، سیداحمد مجتهد فال اسیری، سیدعبدالمحسن مهری، سیداسداله اصفهانی، ابوالحسن لاری، سیدمحمد سیرجانی، محمدعلی شریعتمداری، شیخ محمدحسن لاری، شیخ عبدالحمید مهاجر.
این عالم بزرگ پس از سالها مبارزه با استعمار انگلیس، روز ۱۵ اردیبهشت ۱۳۰۳ در ۷۷ سالگی به معبود خویش پیوست.
تحرکات
با گسترش فعالیت سید در منطقه دو جریان «صهیونیستی» و «میسیونرهای مسیحی» علیه ایشان به فعالیت پرداخته، حتی علیه سید در تهران به توطئه مشغول شدند. تا آن جایی که به سید پس از بازگشت از سفر حج از سوی حکومت اجازه ورود به لار داده نشد.
آیت‌الله لاری با این وجود همچنان به مبارزه علیه عوامل انگلیس که در لباس یهودیان و مسیحیان بودند ادامه داد. به همین دلیل نیز بود که در سال ۱۳۱۵ ق در بندر لنگه وی را بازداشت و از ورود ایشان به منطقه جلوگیری نمودند. عالم فقیه «آیت‌اله سید بحرینی» طی تلگرافی این اسائه ادب دولت را محکوم نموده و دولت مجبور به پذیرش ایشان گردید، سید پس از رسیدن به لار دستور داد تا میسیونرهای انگلیسی را که به عنوان مُبلغ به منطقه آمده بودند اخراج و از حضور یهودیان توطئه‌گر جلوگیری کرد وی همچنین دستور داد تا نشریات مبلغان را در زمین دفن نمایند!
از سوی دیگر «خوانین» منطقه که منافع و موقعیت خود را در خطر می‌دیدند به‌عنوان این که سید مدافع مظلومان و محرومان است با او به مبارزه برخاستند، گرچه قوام‌الملک شیرازی مدافع هر سه جریان بود.
با انقلاب مشروطیت، سید وارد مبارزه شد خصوصاً آن که با مراجع نجف‌اشرف خاصه «ملا محمد آخوند خراسانی» مرتبط بودوی در این مورد نوشت: «واجب است تبدیل سلطنت امریه قاجاریه به دولت حقّه اسلامیه» ۲ وی وجود عامل انگلیس قوام‌الملک را بر نمی‌تافت و به مجلس نوشتند: «ماندن قوام‌الملک در شیراز موجب هلاکت آن جاست» به دنبال آن عده‌ای از نمایندگان مجلس که مدافع قوام بودند در مجلس علیه سید، به جوسازی و سخنرانی پرداختند: «اما این حاجی سید عبدالحسین لاری گرچه از علماست و باید از او حمایت کنیم، ولی باید از او پرسید که به چه جهت از لار به شیراز آمده، حقی ندارد این حرکات را بکند. باید از او جلوگیری شود.»
یکی دیگر از نمایندگان مجلس هتاکی را به آنجا می‌کشاند که می‌گوید:
«سید لاری نماز جمعه را واجب می‌داند، یعنی بدعت‌گذار است. او را از لار آورده‌اند، محرک دارد که این‌گونه شرارت می‌کند» با اشغال جنوب توسط متجاوزین انگلستان، سید علیه این تعدی اعلام جهاد و قوای متجاوز بریتانیا به دنبال دستگیری سید وارد قریة (کورده) از لارستان می‌شوند. در کتاب مرجعیت و سیاست در این مورد آمده است:
«انگلیسی‌ها و متابعین ایرانی آنان برای قلع و قمع سید به کورده که محل سکونت او بوده هجوم آوردند. سید در مسجد مشغول ادای نماز جماعت بود. مهاجمین مسجد را محاصره کردند. در این هنگام رئیس علی مراد نامی که از مریدان و فداییان سید بود وارد مسجد شده، او را برداشته به ترک اسب خود سوار کرد و او را گریزاند و از مهلکه نجاتش داد. با وجود این که او را تعقیب کردند و گلوله‌بارانش نمودند، تعجب در این‌جاست که هیچ یک از گلوله‌ها به او اصابت نکرد، لشکر دشمن قریه را ویران کرد. سپس به لار رفته و آنجا نیز خانه‌اش را غارت کردند و خانواده‌اش را اسیر کرده به شیراز فرستادند. پس از این واقعه سید به فیروزآباد رفت و به صولت‌الدوله رئیس ایل قشقایی پناهنده شد. نظر به این که سردار عشایر از مریدانش بود با کمال احترام از وی پذیرایی نمود و بعد چون فیروزآباد را انگلیسی‌ها گرفتند، سید فوراً به قیر رفت. ولی اهالی جهرم او را به شهر خود بردند و مدت شش سال در آنجا اقامت داشت اما سید مبارزه را علیه دشمن متجاوز و اشغالگر رها ننموده، همواره در بیداری و مبارزه علیه انگلستان و عواملش مردم را رهبری و هدایت می‌کرد.
واکنش جهادی در برابر استبداد داخلی و استعمار خارجی
سید عبدالحسین لاری معتقد به ولایت فقیه بود و ولی فقیه را از شئون حکومت اسلامی می‌دانست. او که در دوره مظفرالدین شاه به مقابله با استعمار پرداخته بود در دورۀ استبداد صغیر، حکومت محمدعلی شاه قاجار را غیرمشروع اعلام کرد و واکنش جهادی خود را در برابر سلطه و ظلم شاهان قاجار که خودفروخته به دولت بریتانیا و روس بودند، به شکل جدی تری بروز داد و پس از آن به ساماندهی و تربیت نیروهای انقلابی در مقابله با استعمار انگلیس پرداخت و پرچمدار مقابله با استعمار انگلیس در خطه جنوب فارس بود.
فتوای معروف سید
«من که مجتهد و جانشین پیغمبر اسلام هستم، به این وسیله فتوا می‌دهم که جهاد با این کفار حربی -انگلیسی‌ها- واجب است.»
سید عبدالحسین لاری جهاد با استعمارگران را واجب برشمرد و خود به همراه عده‌ای از مریدانش در این میان، نقشی ماندگار رقم زد.
به گفته کارشناسان تاریخ، مهم‌ترین اقدامات این مجتهد وارسته، تشکیل نیروی نظامی و انتظامی با حضور جمعی از نیروهای انقلابی و با استفاده از نشان مخصوص، چاپ و تکثیر تمبر با عنوان «پست ملت لار» و «پست ملت اسلام»، اجرای حدود اسلامی در مناطق تحت سیطره، اخذ مالیات‌های شرعی از اقشار مختلف مردم همچنین اعطای القاب به سرداران و سران نظامی و مذهبی نهضت بوده است.
تحلیل رهبر انقلاب از اندیشه‌های استقلال‌طلبانه آیت‌الله لاری
رهبر معظم انقلاب، پیرامون این مجاهد برجسته فرمودند: «ای کاش یک جو غیرت این مرد بزرگ در میان برخی سران کشورهای اسلامی بود تا این‌گونه تن به ذلت ندهند؛ فتوای آن مرحوم درباره اجناس خارجی هنوز زنده است و باید فراروی استقلال اقتصادی ما قرار گیرد.»
این مجتهد و فقیه، در زمینه‌های مختلف آثار و تالیفاتی دارد که به این شرح است:
بیانیه دفاعیه در جنگ بین الملل اول، معارف السلمانی بمراتب الخلفاء الرحمانی، رساله در عقوبت حب دنیا، رساله سؤال و جواب از مصرف اجناس خارجی، اکسیر السعاده فی اسرار الشهاده، ولایت الفقیه، آیات الظالمین، رساله و جیزه در کیفیت علم امام، قانون اداره بلدیه، قانون اتحاد دولت و ملت، قانون مشروطه مشروعه، هدایت الطالبین فی اصول الدین، تعلیقات المکاسب، کتاب الاصول، حاشیه بر فرائد الاصول شیخ انصاری، حاشیه بر شرح کبیر، حاشیه بر قوانین الاصول.
مرور خاطرات دور
یکی از نوادگان شیخ عبدالحسین لاری به نقل از افراد کهنسالی که زمان حیات این مجتهد مجاهد را درک کرده‌اند، می‌گوید: نقل شده زمانی که سید در محله کوشکک جهرم ساکن شدند، حاکم محله به نام سید عبدالرحیم که فردی مهمان نواز بود، دستور داد جهت حفاظت از جان ایشان، تعدادی نیروی مسلح، شبانه روز اطراف محل سکونت ایشان گشت زنی کنند. این موضوع به علت جایگاه برجسته و محبوبیت این عالم در میان مردم بود.
برپایی نمازهای جمعه که سید آنها را واجب عینی می دانست و جلسات شرعیه از دیگر مواردی است که هم‌نسلان وی به خاطر دارند.
همچنین نقل کرده اند: روز وفات سید، در بنارویه لارستان دسته‌های عزاداری در کوچه ها و معابر عبور می کردند و از رهگذران که پرسیدیم چه خبر است؟ گفتند: آقا سیدعبدالحسین امروز از دنیا رفته است.
شخصیت‌های برجسته‌ای که جای آنها در آثار هنری خالی است
کودکی و نوجوانی‌مان یادآور آثاری است که در زمینه مقابله با استعمار، تولید و پخش شد که شاخص‌ترین آنها مجموعه‌های تلویزیونی دلیران تنگستان، میرزاکوچک خان جنگلی، سرزمین من و نقابداران و در چشم باد بود.
و در این میان... چقدر جای یک اثر تاریخی که بازگوکننده مبارزات علمای فارس باشد، در میان آثار سینمایی یا تلویزیونی کشور خالی است.
سریال هنگام بیداری که در سال ۹۶ قرار بود توسط سیروس مقدم، پیرامون ایت الله سید عبدالحسین لاری تهیه و تولید شود، به سرانجام نرسید.
بنابراین توجه متولیان هنری و فرهنگی به تولید چنین آثاری در راستای آشنایی نسل جدید با این علما و فضلا به ویژه چهره هایی که در مبارزات حضوری شاخص داشتند، از اهمیتی وافری برخوردار است.
ارسال نظر