در ایران روز اول شهریورماه که هم‌زمان با زاد روز تولد ابوعلی سینا است برای روز پزشک در نظر گرفته شده است. «ابوعلی حسین بن عبداللّه بن حسین بن علی بن سینا» معروف به شیخ الرئیس، از حکمای بزرگ و علمای نامدار جهان و پزشکان اسلام است.

ابن سینا به‌عنوان یکی از بزرگترین پزشکان، فیلسوفان، منجمان و نویسندگان تاریخ شناخته می‌شود. دوران تحقیق و فعالیت این دانشمند به نام دوران طلایی اسلام شناخته می‌شود. ابن سینا را پدر علم مدرن پزشکی نیز می‌نامند.

آثار فارسی ابن‌سینا، مانند دیگر نثرهای علمی زمان وی با ‌رعایت ایجاز و اختصار کامل نوشته شده‌ است. از جمله مهم‌ترین آثار ابن‌سینا می‌توان به شفا، قانون فی الطب، الاشارات و التنبیهات فی المنطق والحکمه و بسیاری رساله‌های دیگر فارسی و عربی اشاره کرد.

ابن سینا و پزشکی

ابن سینا از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ پزشکی در همه ادوار است. با این همه به علت مشغله‌های سیاسی و مسافرت‌های پی‌درپی هرگز همچون محمد بن زکریای رازی مستقیماً طبابت نکرد و بیمارستانی را اداره نکرد و از این رو طب او بیشتر جنبه علمی دارد تا تجربی. با این حال، کتاب قانون او در شرق و غرب بیش از الحاوی رازی مورد توجه قرار گرفته است. او به جراحی چندان اهمیت نمی‌داد و بیشتر به جنبه نظری علم توجه می‌کرد. او نخستین کسی است که انگل‌های موجود در بدن انسان و امراض ناشی از آن را کشف کرد.

از ویژگی‌های ابن سینای پزشک مشاهدات بالینی او درباره بیماری‌های گوناگون است، از ناراحتی‌های پوستی و ریوی گرفته تا اختلالات سلسله اعصاب و انواع دیوانگی‌ها.

ویژگی دیگر روش ابن سینا در قانون تکیه بر تجربه و کاربرد آن درباره داروهاست. او در آغاز بخش مربوط به داروها که در حد خود از لحاظ دارو و گیاه‌شناسی از اهمیت بسیار برخوردار است، هفت قاعده را وضع می‌کند که بر طبق آنها باید روش تجربی برای تعیین خواص و تأثیر داروها و تجویز آنها درر بیماری‌ها به کار برده شود.

مهم‌ترین اثر وی در پزشکی کتاب قانون (القانون فی‌الطب) است که کتاب اول (بخش یکم) آن را پیش از ۴۰۶ق/۱۰۱۵م در ۳۵ سالگی تألیف کرده است. این کتاب طی چند سده در اروپا و سرزمین‌های اسلامی همه کتاب‌های پزشکی دیگر را در سایه خود قرار داده بود. بر قانون ابن سینا شرح‌های فراوانی نوشته شده است و بر این شرح‌ها مختصرهایی نیز نوشته شده که مشهورترین تلخیص از کتاب قانون، موجزالقانون نوشته ابن نفیس است. او شرح بزرگی نیز بر قانون ابن سینا نوشته بود که بخش‌هایی از آن به صورت خطی، همچون کتب مستقلی، موجود است.