به گزارش مفدا فسا، در تاریخ ما ایرانیان، جشن های بسیاری وجود داشته، به خصوص جشن هایی که بر اساس تغییر طبیعت برگزار می شده اند. برخی از این جشن ها تا کنون در یاد ما باقی مانده و هرساله آن ها را جشن می گیریم؛ ولی بسیاری دیگر، شوربختانه طی زمان از یادمان رفته، گویا انگار هیچ گاه وجود نداشته اند.

در این متن، به دل تاریخ رفته و با یکی از این جشن ها آشنا می شویم؛ جشنی در نیمه پاییز، با نام «پاییزانه». باشد که این روز فرخنده دوباره به فرهنگ غنی ما ایرانیان باز گردد.

بهتر است بدانیم در فرهنگ ایران کهن، شش جشن بزرگ وجود داشته است؛ نوروز، مهرگان، جشن‌های آتش، گاهنبارها و جشن فروردگان.

واژه گاهنبار از دو واژه «گاهان» به معنی زمان و «بار» به معنی ثمر به وجود آمده است؛ پس گاهنبار به معنای زمان به ثمر رسیدن است. در واقع این واژه به آفرینش جهان توسط اورمزد (خداوند) در شش روز اشاره دارد و هر گاهنبار زمانی است که بخشی از آفرینش تکمیل می شود. در فرهنگ کهن آریایی، در آغاز هر کدام از این روزها جشنی برگزار می‌شده است.

میدیوزرم (۱۵ اردیبهشت)

میدیوشم (۱۵ تیر)

پیتی شهیم (۳۰ شهریور)

ایاثرم (۱۵ آبان)

میدیارم (۲۰ دی)

همس پت میدیم (۳۰ اسفند-آخرین روز سال)

اَیاثرِم یا پاییزانه یا جشن نیمه پاییز هر ساله در نیمه فصل پاییز یعنی ۱۵ آبان برگزار می شده است. علت جشن گرفتن این روز به این دلیل است که زرتشتیان معتقد بودند در این روز اورمزد «گیاهان» را آفریده است. این گاهنبار از واژه اوستایی «ایاسریمه» به معنی آغاز سرما گرفته شده است.

در آیین زردشتی، این جشن از جمله جشن های مذهبی بوده و شرکت در آن بر همه زرتشتیان چه زن و مرد، چه پیر و جوان، چه فقیر و غنی واجب بوده است. موبدان در آتشکده یا تالار، نیایش مخصوص این جشن را می خواندند، مردم نیز دست های خود را در دستان یکدیگر می گذاشتند و با موبد همخوانی می کردند. دست در دست یکدیگر گذاشتن نمادی برای همبستگی و یکپارچگی آنان در برابر بلایای طبیعی مانند سیل، خشکسالی، زلزله و توفان بوده است. مردم داوطلبانه و بسته به توان مالی خود خوراک هایی به این جشن می آوردند. در پایان جشن، مردم به دور سفره غذا جمع می شدند و به طور مساوی از این خوراک می خوردند. در پایان جشن، هر خوراکی که اضافه می آمد بین فقرا تقسیم می شد.

این جشن، جشنی نمادین است؛ هر چیزی که سر سفره گذاشته می شود مفهومی را می رساند. نان روغنی و نان کماچ خیر و برکت را نشان می دهد. سیر و سداب، برنج و خورشت ساده برای خواندن اوستا و تبرک گذاشته می شده است. شیر و تخم مرغ نیز نماد نگهبانی از حیوانات در شروع سرمای سال بوده اند.

گاهنبارها هنوز هم در برخی نقاط ایران به خصوص مناطق زرتشت نشین دیده می شود.

نویسنده : درسا طاهریان