هفته آخر ماه مهر، در تقویم سلامت کشور به عنوان هفته ملی سلامت زنان شناخته می­‌شود. این رویداد به عنوان فرصتی برای بررسی وضعیت سلامت زنان، شناسایی مهم­ترین مسائل موجود، اطلاع­ رسانی و آموزش سواد سلامت به زنان کشور شناخته می­‌شود. در سال جاری، با توجه به تداوم همه‌­گیری کووید-۱۹ و درگیر کردن جامعه به عنوان مهم­‌ترین اولویت اجتماعی – بهداشتی، شعار سال، "زنان، مدیریت سلامت، مهار کرونا" برگزیده شده است. بلاشک زنان نیمی از افراد جامعه را تشکیل می­‌دهند و نقشی عمیق­‌تر و فراتر از خود بروی جامعه می‌­گذارند.

شم قوی مدیریتی زنان، عامل درخشندگی نهاد خانواده بوده و خانواده را به کشتی ثبات نظام اجتماعی کشور تبدیل نموده است.

امروزه زنان علاوه بر نقش مدیریت خانواده و تربیت نسل آینده، حضور موفق در عرصه اقتصاد داشته و به نیروی کار گرداننده چرخش پیشرفت کشور تبدیل شده و هم­پای مردان در این مسیر حرکت می‌­کنند. شم قوی مدیریتی زنان، عامل درخشندگی نهاد خانواده بوده و خانواده را به کشتی ثبات نظام اجتماعی کشور تبدیل نموده است. بیماری کووید-۱۹ همچنان در جامعه وجود دارد و بی شک، مدیریت آن نیازمند حرکت جمعی جامعه در این راه می‌­باشد. زنان نیز باید قسمتی از این حرکت شوند و علاوه بر آن، راهبر خانواده و نزدیکان خود و مدیری قوی برای تغییرات باشند. در این یادداشت به بررسی چند نکته درباره مدیریت کرونا در خانواده می­‌پردازیم:

گام اول مدیریت سلامت در دوران همه‌­گیری تمرکز بروی پیشگیری می­‌باشد. یک خانواده باید به پیشگیری همانند تنها راه حل موجود نگاه کند و تمامی دستورالعمل‌­ها را رعایت نماید. زنان می­‌توانند با یادگیری دقیق این دستورالعمل‌­ها و آموزش آن‌­ها به فرزندان و همسر خود، از اجرای درست آن­ها مطمئن شود و با نظارت به اعضای خانواده از کیفیت اجرای پروتوکل­های بهداشتی اطمینان یابد. در پیک‌­های بیماری، بسیاری از فعالیت­‌های فرهنگی و تفریحی موجود، به حالت تعلیق درمی‌­آیند؛ در نتیجه خانواده‌­ها انتخاب‌­های سرگرم کننده زیادی نخواهند داشت. زنان خانواده به دلیل شناخت دقیق خوب و ارتباط احساسی ظریف خود با سایر اعضا و همچنین شناخت صلاح اعضای خانواده می­‌توانند با سلیقه­‌ی خود ابزار شادی و سرگرمی خانواده را در محیط امن خانه فراهم نموده و دیگران را ترغیب به شرکت در این کارها نمایند. در دوران عود بیماری و محدودیت­‌های کرونایی، بازی‌­های دست جمعی و تعاملی، می‌­توانند جایگزین خوبی برای فعالیت‌­های بیرونی و حتی سرگرمی‌­های مضری مانند تماشای طولانی تلویزیون و وب گردی زیاد باشند.

مادران می‌­توانند برای آموزش کودکان خود از آزمایشگاه‌­های مجازی استفاده نموده و ابزارهای کمک آموزشی جذابی را جدای آموزش رسمی به کار گیرند.

با تعطیلی مدارس و مجازی شدن سال تحصیلی، بخش سنگینی از وظیفه‌­ی آموزش کودکان به والدین و به خصوص والد با مشغله کمتر یا خانه­‌دار منتقل شده است. در کشور ما، این وظیفه، بیشتر بر عهده مادران بوده که در طول روز پیگیر روند تحصیل فرزندان خود بوده و به عنوان دستیار معلم در خانه کار می­‌کنند. این کار می­‌تواند بسیار چالش برانگیز شود. فشار حاصل از این شرایط، بر روی والدین شاغل به مراتب بیشتر است. با توجه به محدودیت‌­های موجود، امکان پیشبرد تدریس و تحصیل کودکان به وسیله راه‌­های قدیمی سخت است و باید روش­های مدرن جایگزین شوند. مادران می‌­توانند برای آموزش کودکان خود از آزمایشگاه‌­های مجازی استفاده نموده و ابزارهای کمک آموزشی جذابی را جدای آموزش رسمی به کار گیرند. در صورت محدودیت رفت و آمد، می‌­توان از ظرفیت‌­های موجود برای تشویق فعالیت فیزیکی استفاده نمود. گاهی جابجایی چند وسیله در خانه، ورزش در پشت بام یا فضای باز خلوت در نزدیک خانه، حداقل امکانات لازم برای این قبیل فعالیت‌­ها را فراهم می­‌کند. ورزش والدین، یکی از بهترین محرک­‌های موجود است و کودکانی که مادران خود را قهرمان خود می­‌دانند، از آن‌­ها الگو گرفته و ورزش خواهند کرد.

سلامت روان نیز یکی از چالش برانگیزترین مشکلات همه‌­گیری­‌ها می‌­باشد. عدم امکان ارتباط با نزدیکان و عزیزان نیز می­‌تواند عامل تشدید کننده‌­ای در این شرایط باشد. زنان خانواده می‌­توانند با توجه به تغییر الگوی ارتباطات به وسیله فضای مجازی، از این فرصت استفاده کنند و زمینه­ را برای دیدارهای مجازی فراهم نمایند. فرزندان نیز می­‌توانند از این طریق با دوستان و هم کلاسی­‌های خود ارتباط برقرار کنند و به فضای اجتماعی مناسب سن خود متصل باقی بمانند.

ابتلای یکی از افراد خانواده به کووید-۱۹ خبر بسیار نگران کننده‌­ای خواهد بود. علاوه بر بار روانی و پیامد­های مالی – درمان ممکن در روزهای پیش رو، خانواده‌­ها دچار ترس سرایت بیماری از یکی از افراد خانواده به سایرین می­‌شوند. بسیاری از مبتلایان هرگز به بیمارستان مراجعه نمی‌­کنند اما در خانه می­مانند و می‌­توانند نزدیکان خود را مبتلا نمایند. زنان خانواده می‌­توانند برای چنین شرایطی آماده باشند و نحوه زیست مبتلایان را در منزل تغییر دهند. جدا کردن ظروف غذاخوری و نوشیدنی، محل خواب و نشستن مبتلا و سرویس دستشویی بیمار، می‌­توانند از این اقدامات باشند. باوجود اینکه چنین اقداماتی برای سلامت خانواده مهم ضروری است، اما ممکن است فرد بیمار احساس تنهایی و جدا افتادگی کند. اینجاست که مهارت مدیریت زنان و عاطفه­‌ی آن­‌ها می‌­تواند کمکی به فرد مبتلا باشد.

زندگی سالم زنان و سواد سلامت بالای آنان و برخورداری از امکانات کافی، یکی از عوامل تضمین کننده پیشرفت و ترقی یک جامعه خواهد بود؛ چنان چه که نحوه سنجش کیفیت سیاست‌­های سلامت شاخص مهمی مانند میزان مرگ مادران را در نظر می­‌گیرد. ارتقای سواد سلامت زنان و کمک به آنان در راستای مدیریت سلامت خانواده­‌ی خود، اقدامی­ست که تمام جامعه را تحت تأثیر قرار می­‌دهد.

نویسنده و گرافیست: شایان ثابتی