هفته آخر ماه مهر، در تقویم سلامت کشور به عنوان هفته ملی سلامت زنان شناخته می‌شود. این رویداد به عنوان فرصتی برای بررسی وضعیت سلامت زنان، شناسایی مهمترین مسائل موجود، اطلاع رسانی و آموزش سواد سلامت به زنان کشور شناخته می‌شود. در سال جاری، با توجه به تداوم همه‌گیری کووید-۱۹ و درگیر کردن جامعه به عنوان مهمترین اولویت اجتماعی – بهداشتی، شعار سال، "زنان، مدیریت سلامت، مهار کرونا" برگزیده شده است. بلاشک زنان نیمی از افراد جامعه را تشکیل می‌دهند و نقشی عمیق‌تر و فراتر از خود بروی جامعه می‌گذارند.
شم قوی مدیریتی زنان، عامل درخشندگی نهاد خانواده بوده و خانواده را به کشتی ثبات نظام اجتماعی کشور تبدیل نموده است.
امروزه زنان علاوه بر نقش مدیریت خانواده و تربیت نسل آینده، حضور موفق در عرصه اقتصاد داشته و به نیروی کار گرداننده چرخش پیشرفت کشور تبدیل شده و همپای مردان در این مسیر حرکت می‌کنند. شم قوی مدیریتی زنان، عامل درخشندگی نهاد خانواده بوده و خانواده را به کشتی ثبات نظام اجتماعی کشور تبدیل نموده است. بیماری کووید-۱۹ همچنان در جامعه وجود دارد و بی شک، مدیریت آن نیازمند حرکت جمعی جامعه در این راه می‌باشد. زنان نیز باید قسمتی از این حرکت شوند و علاوه بر آن، راهبر خانواده و نزدیکان خود و مدیری قوی برای تغییرات باشند. در این یادداشت به بررسی چند نکته درباره مدیریت کرونا در خانواده می‌پردازیم:
گام اول مدیریت سلامت در دوران همه‌گیری تمرکز بروی پیشگیری می‌باشد. یک خانواده باید به پیشگیری همانند تنها راه حل موجود نگاه کند و تمامی دستورالعمل‌ها را رعایت نماید. زنان می‌توانند با یادگیری دقیق این دستورالعمل‌ها و آموزش آنها به فرزندان و همسر خود، از اجرای درست آنها مطمئن شود و با نظارت به اعضای خانواده از کیفیت اجرای پروتوکلهای بهداشتی اطمینان یابد. در پیک‌های بیماری، بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی و تفریحی موجود، به حالت تعلیق درمی‌آیند؛ در نتیجه خانواده‌ها انتخاب‌های سرگرم کننده زیادی نخواهند داشت. زنان خانواده به دلیل شناخت دقیق خوب و ارتباط احساسی ظریف خود با سایر اعضا و همچنین شناخت صلاح اعضای خانواده می‌توانند با سلیقه‌ی خود ابزار شادی و سرگرمی خانواده را در محیط امن خانه فراهم نموده و دیگران را ترغیب به شرکت در این کارها نمایند. در دوران عود بیماری و محدودیت‌های کرونایی، بازی‌های دست جمعی و تعاملی، می‌توانند جایگزین خوبی برای فعالیت‌های بیرونی و حتی سرگرمی‌های مضری مانند تماشای طولانی تلویزیون و وب گردی زیاد باشند.
مادران می‌توانند برای آموزش کودکان خود از آزمایشگاه‌های مجازی استفاده نموده و ابزارهای کمک آموزشی جذابی را جدای آموزش رسمی به کار گیرند.
با تعطیلی مدارس و مجازی شدن سال تحصیلی، بخش سنگینی از وظیفه‌ی آموزش کودکان به والدین و به خصوص والد با مشغله کمتر یا خانه‌دار منتقل شده است. در کشور ما، این وظیفه، بیشتر بر عهده مادران بوده که در طول روز پیگیر روند تحصیل فرزندان خود بوده و به عنوان دستیار معلم در خانه کار می‌کنند. این کار می‌تواند بسیار چالش برانگیز شود. فشار حاصل از این شرایط، بر روی والدین شاغل به مراتب بیشتر است. با توجه به محدودیت‌های موجود، امکان پیشبرد تدریس و تحصیل کودکان به وسیله راه‌های قدیمی سخت است و باید روشهای مدرن جایگزین شوند. مادران می‌توانند برای آموزش کودکان خود از آزمایشگاه‌های مجازی استفاده نموده و ابزارهای کمک آموزشی جذابی را جدای آموزش رسمی به کار گیرند. در صورت محدودیت رفت و آمد، می‌توان از ظرفیت‌های موجود برای تشویق فعالیت فیزیکی استفاده نمود. گاهی جابجایی چند وسیله در خانه، ورزش در پشت بام یا فضای باز خلوت در نزدیک خانه، حداقل امکانات لازم برای این قبیل فعالیت‌ها را فراهم می‌کند. ورزش والدین، یکی از بهترین محرک‌های موجود است و کودکانی که مادران خود را قهرمان خود می‌دانند، از آنها الگو گرفته و ورزش خواهند کرد.
سلامت روان نیز یکی از چالش برانگیزترین مشکلات همه‌گیری‌ها می‌باشد. عدم امکان ارتباط با نزدیکان و عزیزان نیز می‌تواند عامل تشدید کننده‌ای در این شرایط باشد. زنان خانواده می‌توانند با توجه به تغییر الگوی ارتباطات به وسیله فضای مجازی، از این فرصت استفاده کنند و زمینه را برای دیدارهای مجازی فراهم نمایند. فرزندان نیز می‌توانند از این طریق با دوستان و هم کلاسی‌های خود ارتباط برقرار کنند و به فضای اجتماعی مناسب سن خود متصل باقی بمانند.
ابتلای یکی از افراد خانواده به کووید-۱۹ خبر بسیار نگران کننده‌ای خواهد بود. علاوه بر بار روانی و پیامدهای مالی – درمان ممکن در روزهای پیش رو، خانواده‌ها دچار ترس سرایت بیماری از یکی از افراد خانواده به سایرین می‌شوند. بسیاری از مبتلایان هرگز به بیمارستان مراجعه نمی‌کنند اما در خانه میمانند و می‌توانند نزدیکان خود را مبتلا نمایند. زنان خانواده می‌توانند برای چنین شرایطی آماده باشند و نحوه زیست مبتلایان را در منزل تغییر دهند. جدا کردن ظروف غذاخوری و نوشیدنی، محل خواب و نشستن مبتلا و سرویس دستشویی بیمار، می‌توانند از این اقدامات باشند. باوجود اینکه چنین اقداماتی برای سلامت خانواده مهم ضروری است، اما ممکن است فرد بیمار احساس تنهایی و جدا افتادگی کند. اینجاست که مهارت مدیریت زنان و عاطفه‌ی آنها می‌تواند کمکی به فرد مبتلا باشد.
زندگی سالم زنان و سواد سلامت بالای آنان و برخورداری از امکانات کافی، یکی از عوامل تضمین کننده پیشرفت و ترقی یک جامعه خواهد بود؛ چنان چه که نحوه سنجش کیفیت سیاست‌های سلامت شاخص مهمی مانند میزان مرگ مادران را در نظر می‌گیرد. ارتقای سواد سلامت زنان و کمک به آنان در راستای مدیریت سلامت خانواده‌ی خود، اقدامیست که تمام جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
نویسنده و گرافیست: شایان ثابتی