به گزارش مفدا، نشست «نقش اداره‌های مشاوره و سلامت روان دانشجویان در پیشگیری از خودکشی» صبح روز دوشنبه ۲۲ شهریور ماه با  سخنرانی مجازی دکتر سیماسادات لاری معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در صندوق رفاه دانشجویان این وزارتخانه آغاز شد. 

این نشست با هدف بحث وتبادل نظر با موضوع و محوریت پیشگیری از خودکشی و همچنین ارائه گزارش طرح غربالگری، معرفی فرم جدید شرح حال نویسی به ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی با حضور مجازی روسا و کارشناسان ادارات مشاوره و سلامت روان دانشکده‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی و حضور کارشناسان و مسوولان ستادی وزارتخانه در صندوق رفاه دانشجویان وزارت بهداشت برگزار شد؛ طی این نشست دکتر فرهاد طارمیان رئیس اداره مشاوره و سلامت وزارت بهداشت، دکتر افسانه صادقی معاون اداره کل دانشجویی و همچنین دکتر فرشاد بهاری کارشناس اداره مشاوره و سلامت روان دقایقی در خصوص ابعاد علمی مسائل مربوط به آسیب‌های اجتماعی در میان دانشجویان از جمله خودکشی به ارائه سخن پرداختند.

در ابتدا این نشست معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت به صورت مجازی دقایقی در خصوص نقش و اهمیت دفاتر و ادارات مشاوره و سلامت روان دانشجویان در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی سخنرانی کرد.

وی اظهار کرد: خوشحال هستم که به مناسبت دهم سپتامبر روز جهانی پیشگیری از خودکشی، نشستی با حضور روسا و کارشناسان ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی برگزار شده است. این روز جهانی بدون شک به افزایش آگاهی مردم درباره خطرات خودکشی و پیشگیری از آن اختصاص داده شده است. روز جهانی پیشگیری از خودکشی همه ساله در ۱۰ سپتامبر و در سراسر جهان برگزار می‌شود و برای ارتقاء میزان آگاهی عمومی نسبت به خودکشی و پیشگیری از آن در نظر گرفته شده است.

لاری ضمن تشکر از مهندس خدابنده‌لو مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت به دلیل توجه و تاکید ایشان نسبت به حوزه مشاوره و سلامت روان، اظهار کرد: مهندس خدابنده‌لو در این مدت در مسیر توجه به فعالیت‌های ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه های علوم پزشکی از هیچ تلاشی دریغ نکرد و امیدوارم این نشست منجر به خروجی و بازدهی خوبی از سوی ادارات مشاوره سراسر کشور شود.

وی خاطرنشان کرد: موضوع اقدام به خودکشی به خصوص در ایام کرونا مورد توجه خاصی قرار دارد که باید ابعاد آن شناسایی و آسیب شناسی شود. 

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت گفت: خوشبختانه اتفاقات خوبی در حوزه سلامتروان در سطح دانشگاه های علوم پزشکی در حال رقم خوردن است و ما همواره تاکید جدی نسبت به این موضوع داریم و معتقدیم باید بدنه این ادارات مجهز به نیروی انسانی توانمند و باتجربه باشد. هر چند اعتقاد داریم مساله نیروی انسانی و عدم ثبات آن همواره یکی از مشکلات اصلی هر ارگانی به شمار می‌رود اما سعی کردیم نسبت به استخدام نیروها و کارشناسان مجرب و متخصص در ادارات مشاوره، دقت زیادی به خرج دهیم.

لاری گفت: جای خوشحالی است که طی دو سال گذشته در دانشگاه‌ها، علیرغم شیوع کرونا، فعالیت ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی نه تنها تعطیل نشد بلکه با شدت و قدرت بیشتری ادامه یافت، به خصوص در این ایام که خیلی از دانشجویان، اقوام و عزیزانشان را به خاطر شیوع این ویروس، از دست دادند و مشاوران ما در سطح دانشگاه‌ها در مسیر ارائه خدمات روانشناسی به دانشجویان و خانواده‌های آنان از هیچ تلاشی دریغ نکردند که به همه آنها خداقوت می‌گویم.

معاون وزیر بهداشت یکی دیگر از اتفاقات خوشایند در حوزه مشاوره در سطح دانشگاه های علوم پزشکی را بازنگری در روش غربالگری و تشخیص اختلالات روانی به عنوان یک ابزار کارآمد عنوان کرد و اظهار داشت: باید همواره ابزار مناسبی در مسیر تشخیص اختلالات روانی در اختیار داشته باشیم که خوشبختانه در این مسیر دکتر صادقی معاون اداره کل دانشجویی تلاش‌های زیادی کردند و در راستای رسیدن به استانداردهای لازم، فعالیت‌های خوبی در این حوزه انجام داده‌اند.در عین حال اجرای طرح همقدم نیز یکی دیگر از اقدامات خوبی است که در حوزه مشاوره و سلامت‌روان در حال انجام است و اگر حمایت‌های دکتر طارمیان و دکتر صادقی نبود، شاید نمی‌توانستیم حرکت رو به رشدی در این مسیر داشته باشیم.

لاری گفت: موضوع مشاوره آنلاین یکی دیگر از تحولات خوب در بستر فضای مجازی بود که دکتر طارمیان رئیس اداره مشاوره و سلامت روان وزارت بهداشت جهت تحقق آن تلاش ستودنی کردند و برای راه‌اندازی سامانه مشاوره آنلاین همکاران ما در این اداره تلاش‌های زیادی به کار بردند که باید به آنها خداقوت بگویم. با توسعه مشاوره آنلاین، دانشجو به راحتی می تواند خارج از بعد زمان و مکان، مشکل خود را با رواشناس و مشاور خود در میان بگذارد. خوشحال هستم که خیلی از دانشگاه‌های علوم پزشکی در زمینه مشاوره به پیشرفت‌های خوبی دست یافته‌اند وتعامل خوبی با گروه روانشناسان خارج از دانشگاه و همچنین متخصصان بالینی دارند.

تاکید بر تشکیل شوراهای سلامت روان در دانشگاه‌های علوم پزشکی

لاری در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت تشکیل شوراهای سلامت‌روان در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی تاکید کرد و گفت: با ایجاد این شوراها می‌توانیم مسیر و هدف خود را که تأمین سلامت‌روان دانشجویان است را منسجم‌تر دنبال کنیم. باید شوراهای سلامت‌روان را در دانشگاه‌ها ایجاد کنیم و در این مسیر رؤسا و معاونان فرهنگی و دانشجویی دانشگاه‌ها باید تعامل خوبی با ستاد داشته باشند.

وی گفت: موضوع خودکشی به خصوص در میان رزیدنت‌ها از اهمیت و حساسیت خاصی برخوردار است و لازم است آسیب‌شناسی تخصصی نسبت به این موضوع داشته باشیم و با حضور کارشناسان و متخصصان، عوامل بروز این پدیده را علت‌یابی و ریشه‌یابی کنیم.

لاری افزود: خوشبختانه در مسیر تحقق مطالبات و نیازهای صنفی و رفاهی دستیاران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی طی دو سال گذشته با تعامل با معاونت آموزشی، اقدامات خوبی انجام شده است که از جمله می‌توان به افزایش حق‌الزحمه دستیاران‏، کاهش کشیک این عزیزان و همچنین بازسازی پاویون‌ها و محل استراحت این دستیاران اشاره کرد. البته دسترسی این افراد به ادارات مشاوره و سلامت‌روان دانشگاه‌ها نیز آسان‌تر شده است و  خوشبختانه در محل تحصیل یا بیمارستان‌های محل خدمت این افراد نیز مراکزی به عنوان مراکز مشاوره تعبیه شده است که آماده ارائه خدمت به این عزیزان هستند.

لزوم تشکیل کارگروه‌های علمی و تخصصی برای ریشه یابی علل خودکشی

لاری در بخش دیگری از سخنان خود بر لزوم تشکیل کارگروه‌های علمی و تخصصی برای ریشه‌یابی علل خودکشی تأکید کرد و گفت: راه‌اندازی این کارگروه‌ها و تحلیل و ارزیابی علل آسیب‌های اجتماعی در میان دانشجویان و رزیدنت‌ها امری ضروری است که باید نسبت به راه‌اندازی آن اقدام کرد. پیشنهاد من این است که در ادارات مشاوره و سلامت‌روان یک بسته مشخص برای رزیدنت‌ها و دانشجویان تحصیلات تکمیلی شامل سلامت جسم، سلامت روح و روان و همچنین رزومه فرهنگی، ورزشی و علمی تعریف شود که یک مشاور قبل از انجام هر مداخله‌ای، نسبت به شخصیت و روحیه فرد اطلاعات اولیه را کسب کند تا بهتر بتواند در مداخلات درمانی لازم اقدام کند.

آیین‌نامه‌ای برای نظارت بیشتر و استانداردسازی پاویون‌ها تدوین شود

لاری در بخش دیگری از سخنان خود بر لزوم تدوین آیین نامه‌ای مشخص برای نظارت بیشتر و استانداردسازی پاویون‌ها و محل استراحت رزیدنت‌ها تاکید کرد و گفت: باید با کمک معاونت آموزشی، شورای صنفی و دستیاران این آیین نامه را تنظیم و تدوین کنیم تا نظارت‌ در پاویون‌ها بیشتر شود. قطعا فضا و محیط پاویون‌ها وحفظ آرامش در این مراکز از اهمیت بالایی برخوردار است و هر چقدر بتوانیم این پاویون‌ها را استانداردسازی کنیم و آنها را تحت نظارت دقیق‌تر، نظام‌مند کنیم بهتر می‌توانیم به اهداف مان نزدیک شویم. خوشبختانه طی دوسال گذشته و در شرایط شیوع کرونا، خیلی از دانشگاه‌ها برنامه‌های خوبی برای افزایش تاب آوری کادر درمان و کاهش فشارهای روحی آنها انجام دادندکه این اقدامات ستودنی است و بدون شک با برگزاری این همایش ها  و بحث و تبادل نظر در خصوص ریشه‌های علمی آسیب‌های اجتماعی، می توانیم از بروز خیلی از ناهنجاری‌ها و آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کنیم.

همچنین در ادامه مهندس رحمان خدابندهلو مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت ضمن تشکر از خدمات ارزنده رؤسا و کارشناسان ادارات مشاوره دانشکده‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی بخصوص در ایام شیوع کرونا، خاطرنشان کرد: شیوع کرونا نه تنها تهدیدی برای فعالیت های دانشجویی نبود بلکه یک فرصت و بستری ایجاد کرد که همه دست‌اندرکاران دانشجویی در همه عرصه‌ها از جمله مشاوره و سلامت‌روان، فعالیت خود را مضاعف کنند. 

وی خاطرنشان کرد: جای خوشحالی است که ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی در ایام کرونا، غیر فعال نبوده و با بازدهی و راندمان بالاتر به فعالیت خود پرداخت و در راستای ارائه خدمات روانشناسی به دانشجویان از هیچ تلاشی دریغ نکرد. 

مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت ضمن ابراز خرسندی از برگزاری نشست با موضوع پیشگیری از خودکشی با حضور همه دست‌اندرکاران ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی گفت: برگزاری این نشست به مناسبت دهم سپتامبر روزجهانی پیشگیری از خودکشی را به فال نیک می‌گیریم امیدوارم بیش از پیش توانمندی‌های خود را در زمینه غربالگری و سنجش سلامت‌روان دانشجویان افزایش دهیم و بتوانیم با آخرین متد و روش‌های علمی، به اهداف متعالی دسترسی پیدا کنیم.

در ادامه این نشست، دکتر فرهاد طارمیان رئیس اداره مشاوره و سلامت روان وزارت بهداشت دقایقی درخصوص نقش و اهمیت مشاوره و سلامت‌روان به ایراد سخن پرداخت و ابراز امیدواری کرد با برگزاری این نشست‌های تخصصی و بارش افکار میان روسا و کارشناسان ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی، شاهد بازخوردهای مثبت و بهتری در آینده باشیم.

وی خاطرنشان کرد: خوشبختانه با توجه و تاکید خاصی که دکتر لاری نسبت به مسائل رفاهی و معیشتی دستیاران عزیز دارند، شاهد تحول خوبی در این مسیر هستیم. طی دو سال گذشته امکانات خوبی برای این قشر تدارک دیده شد که از جمله می‌توان به افزایش وام‌ها، حق الزحمه و حقوق آنها اشاره کرد. 

طارمیان افزود: موضوع افزایش رفاه حال رزیدنتها و تحقق مطالبات آنها به خصوص در بحث مشاوره و سلامت روان، اخیرا به یکی از دغدغه‌های ما تبدیل شده است و ما از هرگونه همکاری در این زمینه استقبال می‌کنیم و در این مسیر منتظر پیشنهادات و راهکارهای شما عزیزان در ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی هستیم. 

وی در بخش دیگری از سخنان خود بر لزوم یکپارچه‌سازی پرونده‌های سلامت‌روان دانشجویان و فرم های شرح حال نویسی تاکید کرد و گفت: یکی از اهداف برگزاری این نشست، معرفی بیشتر فرم‌های جدید شرح حال نویسی و ارائه آموزش جهت پر کردن این فرم‌ها است. خوشبختانه فرم‌های شرح حال نویسی، به صورت استاندارد توسط کارشناسان ما تهیه شده است که امیدوارم با فراگیری آموزش‌های لازم، دوستان ما در ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی، بعد یا قبل از انجام مداخلات درمانی، نسبت به پرکردن این فرم‌ها نهایت دقت را داشته باشند. در گذشته خیلی از مشاوران، برای انجام مداخلات درمانی، اطلاعات کافی از سابقه بیماران خود نداشتند و بعضا اطلاعات خلقی و رفتاری کیس‌های خود را در حافظه ثبت می‌کردند اما خوشبختانه با تدوین و تهیه فرم‌های شرح حال‌نویسی به صورت استاندارد، خیلی از مشکلات برطرف می‌شود و مشاوران به خوبی می‌توانند پرونده این بیماران را در قالب این فرم‌ها ثبت کنند و در صورت نیاز به آن رجوع کنند.

طارمیان در بخش دیگری از سخنان خود ضمن تبریک به مناسبت دهم سپتامبر روز جهانی پیشگیری از خودکشی گفت: هر سال روز جهانی پیشگیری از خودکشی در ۱۰ سپتامبر برگزار می‌شود. سازمان بهداشت جهانی (WHO) و فدراسیون جهانی سلامت روان (WFMH) این روز را میزبانی می‌کنند. این روز از سال ۲۰۰۳ در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود و هدف از برگزاری آن افزایش آگاهی و یافتن راهبردهایی برای کاهش و رفع خودکشی در سراسر جهان است.

همچنین در ادامه دکتر افسانه صادقی معاون اداره کل دانشجویی وزارت بهداشت ضمن ابراز خرسندی از برگزاری این نشست و دعوت از کارشناسان و رؤسای ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی اظهار کرد: به واسطه برگزاری این نشست یک روزه‏، از مهندس خدابنده لو مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت و همچنین دکتر لاری معاون فرهنگی و دانشجویی تشکر می‌کنم. خوشبختانه همواره دکتر لاری حمایت‌های خود را نسبت به امور صنفی و رفاهی دانشجویان به‌خصوص موضوع مشاوره و سلامت‌روان دانشجویان داشته و دارند و از منظر ایشان موضوع مشاوره و سلامت‌روان از اهمیت خاصی برخوردار است و طی دو سال گذشته حمایت‌های ایشان از ادارات مشاوره دانشگاه‌های علوم پزشکی و تأمین منابع و نیروی انسانی ستودنی بود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود ضمن تبریک به مناسبت دهم سپتامبر روز جهانی پیشگیری از خودکشی گفت: خودکشی یکی از معضلات بهداشت روانی و مهم‌ترین آسیب اورژانسی روانپزشکی است و اینکه همه دنیا روی این موضوع مهم به لحاظ علمی و فنی کار می‌کنند نشان از اهمیت این موضوع دارد. سازمان بهداشت جهانی همه ساله این روز را به جهانیان و عموم مردم یادآوری می‌کند و همه ساله یک روز از سال به نام روز جهانی پیشگیری از خودکشی نامگذاری شده است و همه ساله شعاری به مناسبت این روز از سوی سازمان بهداشت جهانی صادر می‌شود و شعاری که امسال این سازمان به مناسبت دهم سپتامبر مطرح کرده، شعار « با عمل و اقدام، امید بیافرینیم» است که نشان از پختگی این شعار است و هر واژه این شعار بیانگر معنا و مفهوم خاصی است.

صادقی یادآور شد: خودکشی یک اقدام غیرمتعارف است که با نتیجه مرگباری همراه خواهد بود و فرد از پیامدهای بالقوه مرگ خود آگاهی دارد و با علم بر این و با نیت مشخص دست به اقدام خودکشی می‌کند اما تنها یک عامل باعث این رفتار نمی‌شود بلکه خودکشی به دلایل متعدد از جمله عوامل زیستی‏، ژنتیکی، روانشناختی،‌اجتماعی، محیطی و موقعیتی اتفاق می‌افتد.

معاون اداره کل دانشجویی وزارت بهداشت با اشاره به اینکه سالانه بیش از ۷۰۰ هزار نفر در جهان جان خود را بر اثر خودکشی از دست می‌دهند، خاطرنشان کرد: به تعبیری در دنیا‏، در هر ۴۰ ثانیه یک نفر براثر خودکشی فوت می‌کند که این آمار نگران کننده‌ای است و باید سازمان بهداشت جهانی نسبت به این موضوع، بیش از پیش توجه کند.

وی اظهار کرد: با توجه به شعار امسال سازمان بهداشت جهانی -« با عمل و اقدام امید بیافرینیم»- باید همگان به این نتیجه برسیم که خودکشی قابل پیشگیری است و این باور نادرست که از سوی برخی مبنی بر این که این پدیده و آسیب اجتماعی غیرقابل پیگشیری است، را از خود و جامعه دور کنیم. ما باید این باور را در همگان ایجاد کنیم که خودکشی قابل درمان و پیشگیری است و در این مسیر مهم‌ترین راهکاری که باید در فرد در راستای پیشگیری از این پدیده، ایجاد کنیم، امید است و وظیفه همه ما روانشناسان و مشاوران سلامت‌روان در کشور و از جمله در دانشگاه‌های علوم پزشکی این است که به افراد تحت درمان خود، بگوییم که همیشه راه و جایگزینی بهتری برای خودکشی وجود دارد. ما باید دانش و نگرش افراد را نسبت به موضوع سلامت‌روان بالا ببریم و با اقدامات علمی و کارشناسانه، مهارت‌های مقابله‌ای، خودکارآمدی و خودکنترلی فرد را افزایش دهیم.

در ادامه این نشست دکتر فرشاد بهاری کارشناس اداره مشاوره و سلامت‌روان وزارت بهداشت دقایقی به ایراد سخن پرداخت. دکتر بهاری در این نشست، پنلی عملی و تخصصی در خصوص آسیب ها و نظریه‌های خودکشی ارائه کرد که مورد استقبال شرکت کنندگان قرار گرفت.

وی به معرفی نظریه بین فردی  پانورامیک( خودکشی) نوشته ون اردن از نشریه مرور روانشناختی پرداخت و گفت: این نظریه بین فردی یک مطالعه فراتحلیلی از حجم عظیمی از مطالعات قبلی و مبتنی بر یافته‌های پژوهشی بالینی است. بهاری گفت: خطرناک‌ترین شکل میل به خودکشی ناشی از وجود همزمان دو عامل شخصی است که شامل احساس تعلق خاطر بیهوده و نیز تصور سربار بودن ( اضافه بودن) است که در این صورت قابلیت اقدام به رفتار خودشی بروز پیدا می‌کند.

وی اظهار کرد: قابلیت برای رفتار خودکشی حاصل خود کردن به فرآیند بی‌اعتنایی و خوکردن در پاسخ به تجارب دردناک جسمی و یا تجارب القاء کننده ترس بروز می‌کند. همچنین سه نوع اقدام به خودکشی وجود دارد که یکی از آنها منجر به مرگ می‌شود، دیگری اقدما به خودکشی غیرمهلک و بعدی اقدام به خودکشی نزدیک به مرک( زنده ماندن شانسی) است.

بهاری در پاسخ به این که چرا به نظریه درباره خودکشی نیاز داریم، اظهار کرد: نظریه نقشه راه و عمل است و ضرورت تمایزگذاشتن بین اقدامات مرگ‌آور و غیرمرگ‌آور و لزوم تشخیص بین افکار خودکشی و اقدام به خودکشی و ضرورت تشخیص بین افکار خودکشی و اقدام به خودکشی از ضرورت‌های نیاز به نظریه است.

بهاری به انزوای اجتماعی اشاره کرد و گفت: انزوای اجتماعی به شکل بحث‌برانگیزی معتبرترین پیش بینی کننده افکار، اقدامات و رفتار خودکشانه مرگ آور هستند و بین رفتارخودکشانه مرگ آور و جوانب مختلف انزوای اجتماعی مثل احساس تنهایی، کناره‌گیری از دیگران، تنها زندگی کردن، حمایت اجتماعی کم، زندگی درخانواده ناسالم، از دست دادن همسر به دلیل مرگ، طلاق و حبس در سلول انفرادی زندان‏، همبستگی دیده شده است.

وی همچنین با اشاره به وجود ۴ فرضیه اصلی نظریه بین فردی خودکشی خاطرنشان کرد: فرضیه افکار منفعلانه درباره خودکشی، میل به خودکشی، فرضیه قصد و نیت خودکشی و نیز فرضیه اقدام به خودکشی مرگ آور شامل این چهار فرضیه هستند.

این کارشناس در پایان افزود:خودکشی منجر به مرگ یا نزدیک به مرگ، زمانی روی می‌دهد که فرد  به شدت احساس کند بیهوده به دیگرن تعلق خاطر دارد و تصور کند در خانواده‌اش سربار دیگران و اضافه است. سپس احساس ناامیدی می‌کند و به دلیل قابلیت اکتسابی و کاهش ترس از مرگ، آستانه تحمل بسیار کم، دردجسمانی شدید، از فکر خودکشی غیرفعال به سمت افکار خودکشی فعال حرکت می‌کند و با بروز میل به خودکشی سرانجام قصد خودکشی را به دلیل کاهش ترس از مرگ به رفتار خودکشانه تبدیل می‌کند.

در ادامه این نشست، روسای ادارات مشاوره و سلامت روان دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، ایران، شهید بهشتی و ارومیه دقایقی در قالب فضای مجازی، گزارشی از عملکرد ادارات خود ارائه کردند و همچنین در خصوص ریشه‌یابی آسیب‌های اجتماعی سخنرانی کرده و با یکدیگر به بحث وتبادل نظر پرداختند.

انتهای پیام

کدخبرنگار:۱۰۲۲۰۱