سل یک بیماری عفونی واگیر است که عامل آن باسیل سل است، این میکروب به صورت ذرات ریز وارد هوا می شود، این ذرات با سرفه، عطسه، صحبت کردن، خندیدن و یا فریاد زدن، ایجاد و در هوا پخش می شود؛ یک سرفه می تواند سه هزار ذره عفونی را وارد هوا کند؛ انتقال خون، غذا، آب، تماس جنسی و نیش حشرات، بیماری را انتقال نمی دهد.

این بیماری قادر است تمام اعضای بدن را مبتلا کند، اما بیشترین عضو درگیر ریه ها هستند که حدود ۸۰ درصد موارد سل را تشکیل می دهد، سرفه پایدار بیشتر از دو هفته شایع ترین نشانه ای است که در افراد مشکوک به سل باید بررسی شود، خلط و یا خلط خونی، کاهش وزن، ضعف، تب و تعریق شبانه از دیگر نشانه های این بیماری است؛ تشخیص بیماری سل ریوی با انجام آزمایش بر روی نمونه خلط افراد مشکوک انجام می شود، تشخیص سل خارج ریوی با آزمایش بر روی نمونه های گرفته شده از ارگان های درگیر انجام می شود.

بیماری سل قابل درمان است؛ امروزه با داروهای موجود در صورتی که به صورت دقیق مصرف شوند، بهبودی کامل حاصل می شود، به شرط آنکه بیمار مسلول داروهای تجویز شده را در مدت دست کم ۶ ماه به طور کامل استفاده کرده و از قطع خودسرانه داروها خودداری شود.

بر اساس اعلام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شاهد روند نزولی بیماری سل در کشور هستیم. آمارهای کنونی نشان‌دهنده کاهش چشمگیر بیماری در نیم‌قرن اخیر می‌باشد؛ که حاصل تلاش بی‌وقفه پرسنل بهداشتی درمانی در سراسر کشور بوده است. به‌طوری‌که تعداد مبتلایان از ۱۴۲ مورد بیمار به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت کشور در سال ۱۳۴۳ به ۱۱.۴ مورد بیمار به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت کشور در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

ایمن سازی بر علیه بیماری سل و با واکسن BCG جزو برنامه ایمن سازی کشوری است.

خطر انتقال بیماری، دو هفته پس از شروع درمان دارویی از بین می رود؛ درمان ناکامل و ناقص بیماری سل به مراتب بدتر از درمان نکردن بیماران است؛ با درمان ناقص، بیمار تبدیل به فرم مقاوم به درمان می شود که در این صورت طول دوره درمان به ۱۸ ماه تا دو سال می رسد.

ایمن سازی بر علیه بیماری سل و با واکسن BCG جزو برنامه ایمن سازی کشوری است. با ایمن سازی نوزادان می‌توان از بروز موارد خطرناک تر این بیماری جلوگیری کرد. زمان تزریق این واکسن از بدو تولد تا ۱۲ ماهگی است. همچنین درمان رایگان بیماران، مقابله با مقاومت آنتی بیوتیکی و کنترل افراد در معرض خطر از دیگر روش‌های کنترل این بیماری است.
مهمترین راه پیشگیری از سل حذف منابع انتشار بیماری یعنی بیماران مبتلا به سل ریوی با اسمیر خلط مثبت از راه درمان مؤثر ضد سل است، اما با رعایت یک سری اصول کلی مانند ارتقای سطح بهداشت در جامعه و محیط زندگی افراد، آموزش بهداشت، وجود تهویه و نور کافی در اتاق بیماران و تغذیه مناسب می توان خطر انتقال عفونت را تا حدی کاهش داد.

گردآوری کننده مطالب: نسترن عسگری

طراح: شایان ثابتی