یکشنبه ۱۲ بهمن ۱۳۹۹ - ۰۸:۵۹

به بهانه آغاز دهه فجر : دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه علم و فناوری

دهه فجر/ وارستگان

با نگاهی به دستاوردهای این انقلاب می توان پیشرفت های علمی و فناوری را به عنوان یکی از بزرگترین دستاوردها باوجود شرایط جنگ و تحریم و محدودیت های تجهیزاتی و امکاناتی درنظرگرفت که دلیل آن همت والا و عزم جزم محققان و مسئولان حوزه علم و فناوری کشورمان است. به خصوص در زمینه نانوفناوری ، دانش فضایی و همچنین حوزه دارویی که که به جایگاه های بسیار بالایی دست یافته است.

در حوزه فناوری نانو و نانوتکنولوژی که مطالعۀ ذرات در مقیاس اتمی برای کنترل آنهاست، هدف اصلی اکثر تحقیقات،  شکل‌دهی ترکیبات جدید یا ایجاد تغییراتی در مواد موجود است. فناوری نانو یکی از معدود فناوری‌هایی است که در دوران پیش از انقلاب اسلامی، حتی در سطح دنیا نیز مطرح نبود؛ امّا نکتۀ درخور توجه این است که از زمان ظهور این فناوری در دنیا، جمهوری اسلامی ایران نیز به موقع با فناوری نانو همراه شد و امروزه به درجه‌ای از پیشرفت رسیده که هم‌اکنون ایران ششمین کشور پیشرو دنیا در زمینۀ تولیدات فناوری نانو است. علم نانو تحولات بزرگی را در جهان ایجاد کرده و در ایران این نوع علم از جایگاه و موقعیت خوبی برخوردار شده است. با توجه به حوزه‌های کاربرد نانو از قبیل تولید و انباشت دارو، تشخیص بیماری‌ها، سم‌زدایی از آب، افزایش بهره‌وری در کشاورزی، انباشت و نگهداری محصولات کشاورزی و مواد غذایی، کنترل آفات و سالم‌سازی هوا، در آینده آثار این دستاوردها در زندگی مردم قابل‌لمس خواهد بود. در حال حاضر، ۳۳۰ قلم و محصول در حوزۀ فناوری نانو ایران تولید شده است که این محصولات به ۱۵ کشور صادر می‌شود.

حوزه فناوری فضایی و  هوا و فضا (Aerospace) یکی دیگر از حوزه‌هایی است که ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و در سال‌های اخیر پیشرفت‌های خیره‌کننده‌ای در آن داشته است؛ به گونه‌ای که در سال‌های اخیر «بنا به اظهارنظر مؤسسۀ معتبر جهانی «فوتون»، ایران یکی از قدرت‌های نوظهور در عرصۀ فناوری هوا و فضا و یازدهمین کشور از نظر توسعه در عرصۀ فناوری فضایی است. همچنین ایران در جمع یازده کشور دارای فناوری پرتاب ماهواره قرار دارد».

امروزه در دنیا، ماهواره‌ها «چشم سوم بشر» هستند و کشورهایی که از این صنعت بی‌بهره‌اند، «کشورهای کور» نامیده می‌شوند. نخستین پروژه، پرتاب ماهوارۀ «سینا 1» بود که در 6 آبان 1384 با کامیابی در مدار زمین قرار داده شد. در سال 91 دانشمندان و متخصصان فضایی کشورمان توانستند با ارسال حیات به فضا و تحقیقات زیستی، موفقیت بزرگی را در زمینۀ هوافضا برای کشورمان به ارمغان آورند و این موفقیت در سال ۹۲ با پرتاب کاوشگر «پژوهش» حامل دومین میمون فضایی، ادامه یافت و باعث شد جمهوری اسلامی ایران یک گام دیگر به اعزام انسان به فضا نزدیک‌تر شود.  بر اساس گفتۀ رئیس مرکز ملی فضایی ایران (منوچهر منطقی)، ایران در زمینۀ پرتاب و زیرساخت‌ها و همچنین در بخش‌های ناوبری و علوم اکتشافات «رتبۀ دوم»، در بخش سنجش از راه دور و بخش فناوری‌های ماهواره «رتبۀ پنجم» را از آن خود کرده است. بطوریکه  در زمینه طراحی و ساخت انواع: ماهواره (مخابراتی، سنجشی، ناوبری در ابعاد و دقت‌های متفاوت)، سفینه فضایی،حامل ماهواره (سفیر، سیمرغ، ذوالجناح)، ایستگاه پرتاب، ایستگاه بهره برداری (ثابت و متحرک)، ایستگاه هدایت و کنترل ماهواره، محموله‌ها (دوربین، ترانسپوندر)،آزمایشگاه فضایی (موشک‌های کاوشی) ایران بسیار قوی عمل کرده است.