به گزارش مفدا - گناباد، ریتالین یک محرک از خانواده آمفتامین‌ها است که باعث ترشح دوپامین و نهایتاً سرخوشی بدون دلیل می‌شود و ظاهراً مغز فرد مصرف کننده گزارشی مبنی بر خستگی بدن و نیاز به خواب را درک و دریافت نمی‌کند و فرد می‌تواند با کمبود خواب تا مدتی دچار مشکل نشود. در حالی که این بی‌نیازی به استراحت، کاذب است و همین کمبود استراحت منجر به پرخاشگری در فرد می‌شود.
به طور کلی، اگر ریتالین مطابق دستور پزشک مصرف شود، برای افزایش تمرکز و کاهش خواب‌آلودگی مفید است، اما تاثیری در کاهش اضطراب ندارد. حتی ممکن است، اضطراب‌زا نیز باشد.ترکیبات این دارو اشتراکاتی با داروهای محرکی، چون کوکایین، حشیش و اکستازی دارد؛ بنابراین مصرف نادرست و خودسرانه آن می‌تواند فرد را مستعد اعتیاد به محرک‌های خطرناک کند. بسیاری از زنان و دختران در اثر تبلیغات سالن‌ها و باشگاه‌های ورزشی این قرص را به عنوان یک داروی لاغری مصرف می‌کنند.
آیا قرص ریتالین اعتیاد آور است؟
با توجه به پایه و ساختار قرص ریتالین می توان گفت که بله این دارو اعتیاد آور است اما اعتیاد آن شبیه به تریاک یا سایر مواد مخدر نیست. و به جای جسم بیشتر ذهن و روان فرد را درگیر خود می کند. مهم ترین ویژگی که نشان می دهد فرد به ریتالین معتاد شده پیدایش تحمل دارویی است.
تحمل به این معناست که فرد بعد از مدتی مصرف برای رسیدن به حالت اولیه نیاز دارد دوز دارو را افزایش دهد و یا فاصله بین مدت مصرف را کم کند. ساده بگوییم، اگر کسی با اولین تجربه مصرف بتواند برای مثال ۷ ساعت بدون وقفه مطالعه کند، برای رسیدن به همین ۷ ساعت در نوبت بعدی یا باید تعداد بیشتری قرص مصرف کند و یا نیاز دارد در طی ۷ ساعت دو یا چند بار مصرف داشته باشد.
آیا ریتالین واقعا باعث نتیجه بهتر در امتحانات می شود؟
باید بگوییم که این دارو خود می تواند اضطراب را افزایش دهد در نتیجه اگر فردی به خاطر امتحان دارو مصرف می کند باید بداند که علاوه بر اضطراب امتحان باید اضطراب فزاینده این دارو را نیز داشته باشد. اگر قبول کنیم که اضطراب می تواند باعث کاهش عملکرد ما در امتحان شود، در نتیجه خوب است بدانیم که وابستگی به ریتالین در نهایت می تواند نتیجه عکس دهد و باعث عدم موفقیت فرد در امتحان یا مسایل مختلف می شود.
عوارض اعتیاد به ریتالین
مصرف کنندگان تصور می‌کنند ریتالین بی‌خطر است. در حالی که عوارض مصرف خودسرانه این قرص‌ها می‌تواند در حد مواد مخدر دیگر نظیر کوکایین و آمفتامین باشد و پزشکان و روانپزشکان با صراحت اعلام می‌کنند ترک کردن داروهای محرک آمفتامینی نظیر ریتالین و اکستازی، سخت‌تر و پیچیده‌تر از سایر مواد مخدر است. استفاده محدود و کنترل شده ریتالین باعث عادت کردن بدن مصرف کننده به دوزهای پایین و در نتیجه ایجاد علاقه فرد به استفاده از دوزهای بالاتر و حتی مصرف داروهای سنگین‌تر و خطرناک‌تر می‌شود.
ریتالین هم مثل هر دارویی عوارضی دارد که شایع‌ترین عوارض مصرف خودسرانه‌اش عبارتند از :
عوارض دستگاه عصبی: مصرف ریتالین سبب بی خوابی، سرگیجه، سردرد، کابوس های شبانه و تحریک پذیری می شود و در اکثر جوانان، بداخلاقی و تندی با اعضای خانواده را نیز به همراه دارد.
عوارض روانی: افسردگی، بی قراری، بی خوابی، بی حوصلگی و در طولانی مدت، مصرف دائمی و اعتیاد (وابستگی)، افسردگی شدید و سایکوز ( جنون ) از جمله دیگر عوارض اعتیاد به ریتالین است.
عوارض دستگاه گوارش: مصرف ریتالین همچنین سبب بی اشتهایی، تهوع، کاهش وزن، خشکی دهان، اسهال، یبوست و کرامپ شکم می شود. به دلیل ایجاد کاهش وزن، بسیاری از جوانان برای کنترل چاقی نیز به سمت این مواد می روند و از آن استفاده می کنند.
عوارض پوستی: مصرف ریتالین سبب خارش و جوش های پوست می شود.
در بین کسانی که به صورت دائم و با مقدار زیاد از این دارو استفاده می‌کنند عوارض ویژه ای مانند لرزش، تب های طولانی مدت و تغییر ضربان قلب نیز مشاهده می شود. همچنین این افراد احساس می کنند زیر پوستشان چیزی شبیه کرم حرکت می کند یا احساس می کنند که داخل معده شان، حشراتی در حال حرکت هستند.
ترک ریتالین ساده نیست
نکته دیگر درباره این دارو، بحث درمان آن است. بر خلاف دیدگاه همگان، ترک این دارو به هیچ عنوان کار ساده ای نیست. بسیاری از افرادی که از این گونه داروها استفاده می کنند، خود نیز آگاه نیستند که به آن اعتیاد پیدا کرده اند؛ این موضوع، زمانی روشن می شود که آنها تصمیم می گیرند، مصرف مواد را کاهش دهند یا به طور کلی آن را قطع کنند.
این افراد به دلیل وابستگی شدیدی که به این دارو پیدا می کنند، نمی توانند مصرف آن را کنترل کنند و از آنجا که تصور می کنند، اعتیاد هم ندارند، به طور دائم این دارو را مصرف می کنند.
افزایش آگاهی؛ عامل مهم در پیشگیری
جوانان تصور می کنند، «ریتالین» می تواند تمرکز شدیدی در آنها ایجاد کند و از این طریق می توانند حجم زیادی از مطالب را در مدت زمان اندک مطالعه و به خاطر بسپارند، در حالی که این گونه نیست.بیشتر جوانان ما فریب تمرکز کوتاه مدتی را که در اثر این دارو به دست آورده می خورند، در حالی که آسیب های آن در بلندمدت، فاجعه ای را برای آنان رقم خواهد زد که از آن آگاه نیستند.
ضعف اطلاع رسانی درباره ضررهای این گونه مواد و از طرفی این موضوع که این دارو مصرف پزشکی نیز دارد و از سوی بسیاری پزشکان برای درمان برخی بیماری ها تجویز می شود، سبب شده جوانان تصور کنند می توانند از این مواد به راحتی استفاده کنند، بدون اینکه خطری آنها را تهدید کند، اما باید به این نکته توجه داشت که بسیاری از داروهایی که مصرف پزشکی دارند، می توانند در صورت استفاده نادرست و زیاد در بلندمدت آسیب های بسیاری به افراد برسانند.
چند توصیه به دانشجویان برای افزایش تمرکز
دانشجویان برای تقویت توجه و تمرکز بهتر است از روش ها و تکنیک های مطالعه برای یادگیری استفاده کنند که برخی از این روش ها به شرح زیر است:
- در طول ترم، دروس و مطالب را مطالعه کنند و از انباشت مطالب خودداری کنند و برنامه زمانبندی شده متناسب با حجم درس داشته باشند.
- تمام مطالب را برای شب امتحان نگذارند، چون سطح استرس را بالا می برد.
- هنگام مطالعه، محرک های مزاحم مانند گوشی موبایل، لپ تاپ و دستگاه هایی که زمان را از آنها می گیرد، از خودشان دور کنند.
- تلاش شود تا هنگام مطالعه، از قرار گرفتن در یک وضعیت ثابت مانند نشستن مداوم یا دراز کشیدن خودداری کنند.
- مطالبی که مطالعه می کنند را برای خودشان به صورت کنفرانس اجرا کنند.
- هر زمانی که احساس خستگی کردند و تمرکزشان کاهش یافت، به اجبار مطالعه نکنند و چند دقیقه مطالعه را رها کرده و مجدد آغاز کنند.
- ترتیب دروس را به نحوی انتخاب کنند که از مطالب راحت و قابل فهم آغاز کرده و سپس به دروس سخت تر برسند.
- هر ۴۵ دقیقه تا یک ساعت مطالعه، پنج تا ۱۰ دقیقه استراحت کنند.
- تغذیه مناسب داشته باشند؛ مصرف ماهی و غذاهای سرشار از پروتئین در تقویت و افزایش هوشیاری مغز موثر است و از خوردن کیک، بیسکوئیت و کلوچه که زمان و انرژی زیادی برای هضم شدن نیاز دارند، خوداری کنند.
- استفاده از دوش آب گرم به کاهش خستگی کمک می کند.
- از همه مهمتر، استفاده از ورزش هوازی مانند شنا، پیاده روی و دوچرخه سواری می تواند مانند این داروها عمل کند.
زهره خدادادی روانشناس اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی گناباد
ارسال نظر