تقویم تاریخ؛
روز جهانی کارگر
کار و کارگر
امروز اول ماه مه، روز جهانی کارگر است. چرا این روز به نام روز جهانی کارگر نامگذاری شده است؟
روز جهانی کارگر یادمان شورش کارگران آمریکائی در اول ماه مه ۱۸۸۶ در شیکاگو است که هر سال در بسیاری از کشورهای جهان جشن گرفته می‌شود. حزب‌های کمونیست و سوسیالیست و اتحادیه‌های کارگری در بسیاری از کشورهای جهان این روز را با برگزاری تظاهرات و راهپیمایی‌های خیابانی برگزار می‌کنند.
ده‌ها سال است که به این مناسبت در این روز، در کشورهای مختلف (به استثنای ایالات متحده، کانادا و چند کشور کوچک) مراسم ویژه برگزار می‌شود. ایالات متحده و کانادا نخستین دوشنبه هر سپتامبر (شهریور ماه) را به‌عنوان «روز کارگر» برگزار می‌کنند.
مناسبت اول ماه مه به‌عنوان روز کارگر به این لحاظ بوده است که در چهارم ماه مه سال ۱۸۸۶ و در چهارمین روز اعتصاب و تجمع کارگران آمریکایی در شهر شیکاگو، پلیس به روی آنان آتش گشود که شماری کشته، عده‌ای مجروح و چهار نفر نیز اعدام شدند.
کارگران اعتصابی خواستار تعدیل شرایط کار و کاهش ساعات روزانه کار از ۱۰ ساعت به ۸ ساعت بودند. قرار بود که اول ماه مه ۱۸۸۶ در آمریکا (ایالات متحده)، کاهش ساعات کار به هشت ساعت در روز، به اجرا درآید که چنین نشد و در نتیجه، کارگران در گوشه و کنار این کشور دست به تظاهرات زدند و در یک‌هزار و دویست کارخانه و کارگاه، اعتصاب صورت گرفت.
شمار کارگران معترض شهر شیکاگو بیش از سایر شهرها و حدود ۹۰ هزار نفر بود. در چهارمین روز تظاهرات شیکاگو، کارگران اعتصابی و هوادارانشان در «میدان بیده = Haymarket» جمع شده و از اینجا به حرکت درآمده بودند.
سخنرانان آنان بر یک گاری بزرگ سوار بودند و شعار می‌دادند. پس از طی مسافتی، پلیس اطراف این گاری (چهارچرخه) را گرفت و از تظاهرکنندگان خواست متفرق شوند اما ناگهان انفجاری صورت گرفت؛ یک مامور پلیس کشته شد و چند کارگر و پلیس نیز مجروح شدند.
این حادثه سبب شد که پلیس دست به تیراندازی به سوی جمعیت بزند و کشتار صورت گیرد. آمار کشته‌شدگان اعلام نشده اما اسامی انبوه مجروحان ثبت شده است. پلیس با اعمال خشونت موفق شد جمعیت را پراکنده سازد.
در پی این حادثه، ۸ نفر به‌عنوان عامل دستگیر شدند که پنج نفر از آنان کارگر مهاجر آلمانی و یکی هم آلمانی تبعه آمریکا بود. دادگاه یکی از این دستگیرشدگان را به ۱۵ سال حبس محکوم کرد و بقیه محکوم به اعدام شدند که فرماندار ایالت مجازات دو نفر از آنان را به حبس ابد تخفیف داد. یکی از محکومان به اعدام، پیش از اجرای حکم خودکشی کرد و چهار نفر دیگر به دار آویخته شدند.
با رسیدن اخبار مربوط به این تظاهرات، کشتار و اعدام به سایر کشورها، در گوشه و کنار جهان مراسم یادبود برگزار و هر سال هم تکرار شد که به تدریج اول ماه مه، روز جهانی کارگر عنوان گرفت. چون اعدام‌شدگان شیکاگو عمدتاً آلمانی بودند، در سال ۱۹۳۳ حزب نازی آلمان روز اول ماه مه را روز ملی و تعطیل عمومی اعلام کرد.
کار و کارگر در کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی
من به کارگران سفارش می‌کنم در هر بخشی و هر جایی مشغول هستند، این روزها را روز کار بدانند، این دوران را دوران کار جدی تلقی کنند و کار را هم عبادت بدانند. این کاری که شما برای توسعه و پیشرفت کشور می‌کنید یک عبادت قطعی است. به مسئولان هم سفارش می‌کنم که پاس طبقات کارگر و محروم و مستضعف و این مردم مومن را بدارند. کارگران قدر خود را بشناسند و بفهمند که وجود آن‌ها چقدر در سرنوشت یک ملت موثر است.
امام خمینی(ره): حیات یک ملت، مرهون کار و کارگر است
حضرت امام خمینی(س) در روز دهم اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ به مناسبت روز جهانی کارگر در پیامی به ملت ایران از کارگران زحمتکش تجلیل کردند. گوشه‌هایی از این پیام را می‌خوانیم:
«روز کارگر را به ملت‌های زحمتکش و خصوص کارگران به واژه اعم، تبریک عرض می‌کنم. کارگران از ارزشمندترین طبقه و سودمندترین گروه در جامعهها هستند. چرخ عظیم جوامع بشری با دست توانای کارگران در حرکت و چرخش است. حیات یک ملت، مرهون کار و کارگر است. کار خلاصه نمیشود به جنبش مخصوص و کارگر خلاصه نمیشود به گروهی خاص؛ و به این انگیزه، روز کارگر روز همه ملت است نه بخش خاصی از آن. از این عموم استثنا می‌شود کارهای تخریبی و کارگران مخرب؛ هم آنان که به اسم طرفداری از کارگران از کار آنان جلوگیری می‌کنند و پشت نقاب طرفداری از دهقانان، خرمن‌های آنان را که حاصل دسترنج یکساله آنان است به آتش میکشند، و زیر ماسک خدمت برای کارگران در کارخانهها با تمام توان اخلال می‌کنند؛ این روز از آنان نیست و از دشمنان آنان است. آنان که در نقاب خدمت به خلق، مسلحانه بر ضد خلق قیام می‌کنند و ناجوانمردانه دست به انفجار در مجامع عمومی- که اکثراً خلق زحمتکش و کارگر مستمند در آنجا حضور دارند- میزنند...
روز کارگر روز دفن سلطه ابرقدرت‌هاست که با کار با واژه اعم، استقلال در همه ابعادش به مستضعفین جهان برمیگردد و ابرقدرت‌های آدم‌خوار و عالم‌خوار خلع سلاح میشوند...
ملت شریف ما اگر در این انقلاب بخواهد پیروز شود باید دست از آستین برآرد و به کار بپردازد. از متن دانشگاه‌ها تا بازارها و کارخانهها و مزارع و باغستان‌ها تا آنجا که خودکفا شود و روی پای خود بایستد...» (صحیفه امام، ج۱۲، ص: ۲۶۴-۲۶۵)
ایشان همچنین در اردیبهشت ماه سال ۱۳۶۰ در پیامی دیگر به کارگران و ملت ایران و مستضعفان جهان بر اهمیت نقش کارگران در استقلال کشور تاکید کردند. بخش‌هایی از پیام ارزشمند حضرت امام در ادامه آورده شده است:
مبارک باد روز کارگر بر خصوص کارگران گرانقدر و بر عموم ملت و مستضعفان جهان. بزرگداشت روز کارگر، این ستون فقرات استقلال کشور و این اسطوره سرنوشتساز و رهاییبخش از وابستگی‌ها و پیوستگی‌ها، وظیفهای است ملی و اسلامی و همگانی. طبقه شریف کارگر در این مدت کوتاه و خصوصاً بعد از تجاوز عمال اجانب به خاک میهن عزیز ثابت کرد که قادر است با خواست خداوند متعال، کشور عزیز خود را با کوشش شبانه‌روزی از وابستگی نجات دهد و مشت قدرتمند گره‌کرده خود را بر دهان یاوه‌گویان و تبلیغات‌چیان خارج و تفالههای وابسته مزدور داخل کوبد و دست رد به سینه منحرفان و منافقان وابسته به چپ و راست با قدرت هر چه بیشتر زند...
برادران عزیز کارگر که برای خودکفایی کشور با جان و دل و کار طاقت‌فرسا به خدمت به کشور اشتغال دارید. اینان به خیال خام خود میخواهند شما عزیزان را آلت مقاصد شوم خود قرار داده و در نفع ابرقدرت‌ها از شما استفاده نمایند... برادران و خواهران، به‌هوش باشید که خدمت‌های ارزنده شما در راه کشور عزیز اسلامی با دست جنایتکار این گروهک‌ها به خدمت آمریکا کشیده نشود.
...من بار دیگر روز کارگر را بر ملت عزیز و خصوص کارگران تبریک و تهنیت عرض می‌کنم و از خداوند متعال سعادت همگان را خواستار و قطع ریشههای فساد را امیدوارم. درود و تحیت بر ملت بزرگ ایران، پایدار باد جمهوری اسلامی ایران. (صحیفه امام، ج۱۴، ص: ۳۲۶-۳۲۷)