به مناسبت 18 فروردین روز جهانی سلامت
پیشرفت کشورها در تمام مناطق جهان انجام در حال انجام است، اما میلیون ها نفر هنوز به مراقبت های بهداشتی دسترسی ندارند. میلیون ها نفر مجبور هستند بین مراقبت های بهداشتی و سایر هزینه های روزانه مانند غذا، لباس و خانه فقط یکی را انتخاب کنند.
به همین دلیل است که سازمان بهداشت جهانی در روز جهانی بهداشت سال جاری، در روز 7 آوریل، تمرکز خود را بر روی پوشش بهداشت جهانی قرار می دهد.
تندرستی مهم‌ترین اصل زندگی است و سالم بودن یک حق بشری. در همه فرهنگ‌ها، شادباش‌ها با آرزوی سلامتی همراهند اما میلیون‌ها نفر مجبورند بین غذا، سرپناه و بهداشت یکی را انتخاب کنند. هفتم آوریل روز یادآوری این واقعیات است.
سازمان بهداشت جهانی هفتم آوریل را روز جهانی تندرستی یا روز جهانی بهداشت نام‌گذاری کرده است. شعار این سازمان برای سال ۲۰۱۹ ادامه شعار "پوشش همگانی تندرستی" در سال ۲۰۱۸ است: "سلامت برای همه در هر مکان".
مبنای این شعار، اساسنامه سال ۱۹۴۸ است که بهداشت و سلامت را حق اصلی بشر می‌داند و خواهان اولویت دادن به مسئله سلامتی در آگاهی‌رسانی‌هاست. روز جهانی بهداشت مناسبتی است برای تاکید بر سلامت عمومی، نقش سیاست کلان در تامین تندرستی و دادن فرصت‌های برابر به افراد هر جامعه برای سالم بودن و سالم ماندن. این روز مناسبتی است برای یادآوری واقعیات موجود در حوزه سلامت. روزی است برای مرور نابرابری‌هایی که قشرهای ضعیف را در صف مقدم بیماری، سوءتغذیه و محرومیت از ساختارهای بهداشتی و مراقبتی قرار می‌دهد.
تندرستی مهم‌ترین اصل زندگی است. در همه فرهنگ‌ها، شادباش‌ها و پیام‌های نیک با آرزوی سلامتی همراهند. بهداشت و سلامت، یک حق بشری و اجتماعی است و تامین و تضمین حق تندرستی بر عهده دولت‌هاست. بهداشت پایدار هر جامعه با تعهد و جهان‌بینی سیاست‌گذاران آن پیوند دارد.
سازمان بهداشت جهانی با ۱۹۴ عضو پیش‌تر از کشورهای پیشرفته و غنی می‌خواست کشورهای در حال توسعه یا کمتر توسعه یافته را در تامین زیرساخت‌های بهداشتی و مراقبتی با حمایت‌های مالی یا انسانی یاری کنند. حال از همین کشورها نیز دعوت می‌شود در حوزه‌هایی چون ایدز، بهداشت خانواده، تغذیه، واکسیناسیون، سیگار، الکل، چاقی، آنفولانزا و... دقت و مراقبت به خرج دهند.
کسب اطمینان از فراگیری بهداشت، از اهداف سند "توسعه پایدار" سازمان ملل است اما آمارها خوشایند نیستند:
● دو میلیارد نفر به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند.
● یک سوم مردم دنیا از توالت بهداشتی محرومند.
● ۹۰ درصد مردم در هوای آلوده تنفس می‌کنند.
● ۸۲۰ میلیون نفر از گرسنگی یا سوءتغذیه مزمن رنج می‌برند.
● ۱۰ درصد مردم مواد غذایی آبیاری شده با فاضلاب می‌خورند.
● سالی هفت میلیون نفر در اثر بیماری‌های مرتبط با هوای آلوده می‌میرند.
در جهان سوم، مراقبت‌های پیشگیرانه یا پزشکی، بار مالی ناعادلانه‌ای را به شهروندان تحمیل می‌کند. طبق گزارش مشترک بانک جهانی و سازمان جهانی بهداشت، نیمی از مردم دنیا به خدمات پزشکی و بهداشتی لازم دسترسی ندارند و حدود ۱۰۰ میلیون نفر به خاطر هزینه‌های حوزه تندرستی به فقر مطلق سقوط می‌کنند. دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، می‌گوید باید کوشید تا هر انسان بدون نگرانی از بار مالی هزینه‌های مربوط به سلامتی و خدمات پزشکی، در زمان نیاز از چنین خدماتی برخوردار شود.
این گفته به معنای آن نیست که خدمات پزشکی و مراقبتی رایگان شوند، بلکه تدابیری از سوی سیاست‌گذاران کلان در مقابله با بیماری‌های شایع برای حفظ سلامت عمومی اندیشیده شود و کیفیت درمان و خدمات به گونه‌ای باشد که کل جمعیت را در بر بگیرد.
به برآورد این سازمان، یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون نفر از ساکنان زمین در مناطقی زندگی می‌کنند که مناقشات سیاسی و اجتماعی و ضعف خدمات پزشکی، آنها را از خدمات اولیه و اساسی بهداشتی محروم کرده است.
مراقبت‌های ضروری
سازمان جهانی بهداشت نخستین هدف خود را بهبود بهداشت عمومی می‌داند و در فراخوان به فرصت‌های برابر برای زندگی باکیفیت، دولت‌ها را به تامین نیازهای بهداشتی و مراقبتی شهروندان موظف می‌سازد. آب سالم، هوای سالم و خاک سالم از حقوق مسلم مردم معرفی می‌شود و دولت‌ها مکلف می‌شوند به مدیریت راه‌های دستیابی به زندگی سالم، بالا بردن کیفیت درمان، تامین دارو و پوشش‌های بیمه‌ای مناسب.
این آرمان‌ها اما برای تحقق راه درازی در پیش دارند. در حالی که پیشگیری به درمان تقدم دارد، در کشورهای رو به توسعه این معادله جابجا می‌شود. بهداشت و سلامتی مبدا سیاست‌گذاری‌ها نیستند و در حوزه درمان نیز ساختارها کفاف نمی‌دهند. مهم‌تر آن که اقتصادهای کم بنیه، توان سرمایه‌گذاری برای مداوای بیماری‌های پیشرفته را ندارند.
در تازه‌ترین گزارش سازمان ملل آمده است که بیش از دو میلیارد نفر در سراسر جهان امکان دسترسی به آب آشامیدنی سالم ندارند.
بر اساس این گزارش افراد یا گروه‌هایی که از نظر وابستگی‌های قومی، دینی، جنسیتی یا مادی مورد تبعیض هستند کمتر از دیگران به آب آشامیدنی دسترسی دارند. سازمان خواربار جهانی (فائو) اعلام می‌کند که ۵۱۵ میلیون نفر در آسیا و ۲۵۶ میلیون نفر در آفریقا، گرسنگی مزمن دارند. عمومی‌ترین پیامد سوءتغذیه در کودکی، کندذهنی است.
وضعیت پوشش بیمه درمانی در ایران نسبت به بسیاری از کشورها مناسبتر است اما هنوز مطلوب نیست و پوشش کاملی برای افرادی که نیازمند خدمات درمانی ارزان یا رایگان هستند نمی باشد . شروع طرح بیمه سلامت نوید بخش پیشرفت در سطح پوشش بیمه درمانی بود که متاسفانه به دلایلی از جمله کاهش بودجه و انحراف مسیر طرح، از کارآمدی آن کاسته شد و الان طرحی نا امیدکننده بیش نیست. به بهانه مناسبت امروز امیدواریم تا مسئولان نسبت به افزایش سطح پوشش نیازمندان به خدمات درمانی رایگان و در دسترس اقدام های عملی مناسبی انجام دهند.
گردآوری و تلخیص
حسن دانشمند
کارشناس روابط عمومی
معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه