به گزارش مفدا زنجان ،در نخستین قسمت از مجموعه‌برنامه‌های «پتانسیل»، زهرا لامعی میزبان و دکتر شلاله آقایی، دستیار سال چهارم تخصص بیماری‌های داخلی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، بود. در این گفت‌وگو، موضوعاتی همچون تجربه حضور در المپیادهای دانشجویی، مسیر کسب مدال طلا، اهمیت آموزش پزشکی و اخلاق پزشکی، مدیریت زمان، انگیزه، فعالیت‌های پژوهشی و آینده نظام آموزش پزشکی مورد بحث قرار گرفت.
دکتر شلاله آقایی چه افتخاراتی دارد؟در ابتدای برنامه، زهرا لامعی ضمن خوشامدگویی به مخاطبان، از مهمان برنامه خواست خود را معرفی کند.
دکتر شلاله آقایی، اصالتاً اهل تبریز، دستیار سال چهارم تخصص بیماری‌های داخلی دانشگاه علوم پزشکی زنجان است. از جمله افتخارات او می‌توان به کسب مدال طلای انفرادی و مدال برنز گروهی المپیاد دانشجویی علوم پزشکی در حیطه اخلاق پزشکی، دریافت سه دوره دیپلم افتخار آموزش پزشکی و منتخب شدن دو ایده نوآورانه آموزشی ایشان در جشنواره ایده‌های نوآورانه آموزشی اشاره کرد.
برگزاری کارگاه‌های آموزشی متعدد در همایش های کشوری، ارائه انواع مقالات، فعالیت به‌عنوان دبیر رزیدنتی کمیته آموزش دانشگاه، فارغ‌التحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد MPH از دانشگاه علوم پزشکی تبریز و تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد آموزش پزشکی در دانشگاه علوم پزشکی تهران، از دیگر سوابق علمی و آموزشی اوست.
چه شد که به المپیاد علاقه‌مند شدید و از کجا شروع کردید؟
دکتر آقایی در پاسخ به این پرسش گفت: «قبل از اینکه خودم در المپیاد شرکت کنم، همیشه فکر می‌کردم المپیاد مخصوص یک‌سری افراد تیزهوش است که در آن شرکت می‌کنند و مدال می‌گیرند؛ اما بعد متوجه شدم که منابع مشخصی دارد و افراد می‌توانند با مطالعه این منابع و آمادگی کافی، مدال‌های خوبی کسب کنند.»
او نخستین تجربه خود را در حیطه آموزش پزشکی عنوان کرد و درباره علت علاقه‌اش به این حوزه توضیح داد که در دوران دبیرستان، دوره‌های زبان انگلیسی را در دو آموزشگاه به پایان رسانده و مدرک زبان خود را دریافت کرده بود. در دوران پزشکی عمومی نیز هم‌زمان به تدریس زبان انگلیسی می‌پرداخت و به گروه‌های سنی مختلف، از نوجوانان تا بزرگسالان، و همچنین دوره‌های آمادگی تافل آموزش می‌داد.
به گفته او، بسیاری از روش‌های تدریس و ارزشیابی را در ابتدا از طریق تجربه و آزمون‌وخطا آموخته بود؛ اما بعدها متوجه شد که آموزش، حوزه‌ای علمی و تخصصی است. همین موضوع باعث شد به آموزش پزشکی علاقه‌مند شود و در چند دوره المپیاد شرکت کند.آقایی توضیح داد که در نخستین دوره شرکت در المپیاد موفق به کسب مدال نشد، اما در دوره‌های بعد توانست سه بار پیاپی دیپلم افتخار آموزش پزشکی را به دست آورد و در ادامه، مدال طلای انفرادی اخلاق پزشکی را کسب کند.
تجربه چندساله المپیاد چه مسیری را تا کسب مدال طلا طی کرد؟
دکتر آقایی با اشاره به اینکه المپیاد فرایندی طولانی است، گفت که این رقابت معمولاً حدود شش تا هفت ماه زمان می‌برد و شرکت‌کنندگان در این مدت، مراحل مختلفی را پشت سر می‌گذارند.
او مرحله گروهی را یکی از جذاب‌ترین بخش‌های المپیاد دانست و توضیح داد که در این مرحله، اعضای گروه با همکاری یکدیگر پروژه‌ای را انجام می‌دهند و آن را ارائه می‌کنند. تجربه مناظره در مرحله دوم گروهی المپیاد اخلاق پزشکی نیز از بخش‌های موردعلاقه او بود.آقایی این مناظره را یکی از هیجان‌انگیزترین تجربه‌های زندگی خود توصیف کرد و گفت که رقابت با تیم مقابل، علاوه بر ایجاد هیجان، فرصتی برای تقویت مهارت‌های ارتباطی و کار گروهی فراهم می‌کند.او با وجود چندین دوره شرکت در المپیاد، همچنان به حضور در این رقابت‌ها علاقه‌مند است و از شرکت مجدد خود در حیطه کارآفرینی خبر داد. به اعتقاد او، ارزش المپیاد تنها به کسب مدال محدود نمی‌شود، بلکه این تجربه می‌تواند به ارتقای مهارت‌های فردی و گروهی نیز کمک کند.
آموزش پزشکی و اخلاق پزشکی چه هستند و چه موضوعاتی را بررسی می‌کنند؟
در ادامه برنامه، مجری با اشاره به آشنایی محدود برخی دانشجویان با حیطه‌های آموزش پزشکی و اخلاق پزشکی، از مهمان برنامه خواست درباره این دو حوزه توضیح دهد.دکتر آقایی در معرفی آموزش پزشکی گفت: «آموزش پزشکی همان علم تربیت معلم است، اما در حوزه علوم پزشکی.» او روش‌های یاددهی و یادگیری، شیوه‌های ارزشیابی دانشجو و استاد، تدوین برنامه درسی، طراحی درس و حمایت از دانشجویان را از جمله موضوعات مورد بررسی در این حیطه دانست.او در توضیح اخلاق پزشکی نیز گفت که این حوزه به بررسی مسائل و دوراهی‌های اخلاقی در علوم پزشکی می‌پردازد و به افراد کمک می‌کند ابعاد اخلاقی تصمیم‌های خود را بررسی کنند و درباره درست یا نادرست بودن یک اقدام، با توجه به شرایط موجود، قضاوت دقیق‌تری داشته باشند.آقایی با اشاره به موضوعات مطرح‌شده در المپیاد سال گذشته، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت را یکی از محورهای بحث در حیطه اخلاق پزشکی معرفی کرد. موضوعاتی مانند سقط جنین، روش‌های کمک‌باروری و امتناع وجدانی پزشکان از جمله مسائل مورد بررسی در این رقابت بودند.
به گفته او، این موضوعات در جامعه امروز نیز مطرح‌اند و بررسی آن‌ها از منظر اخلاق پزشکی می‌تواند به درک بهتر ابعاد مختلف مسائل و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک کند.
آیا برای شرکت در المپیاد باید پیش‌زمینه تخصصی داشته باشیم؟
دکتر آقایی در پاسخ به این پرسش توضیح داد که شرایط شرکت در حیطه‌های مختلف المپیاد با یکدیگر متفاوت است. برای مثال، حیطه استدلال بالینی مخصوص دانشجویان پزشکی در مقطع کارورزی است؛ همچنین موفقیت در حیطه هنر و رسانه می‌تواند به خلاقیت، توانایی هنری و قدرت ایده‌پردازی وابسته باشد.
بااین‌حال، به گفته او، در حیطه‌های آموزش پزشکی و اخلاق پزشکی محدودیت رشته تحصیلی وجود ندارد و دانشجویان رشته‌های مختلف علوم پزشکی، از جمله پزشکی، دندان‌پزشکی، داروسازی، پرستاری و رشته‌های پیراپزشکی، می‌توانند در این رقابت‌ها شرکت کنند.آقایی داشتن پیش‌زمینه مرتبط را مفید دانست، اما آن را شرط ضروری موفقیت ندانست. او با اشاره به تجربه شخصی خود گفت که پیش از شرکت در حیطه اخلاق پزشکی، آشنایی تخصصی با فلسفه نداشته است؛ بااین‌حال، با مطالعه منابع معرفی‌شده از سوی وزارت بهداشت توانسته مدال کسب کند.
تحصیل در رشته‌های مختلف چه کمکی به مسیر المپیاد کرد؟
آقایی در پاسخ به پرسش مجری درباره تأثیر تحصیلات MPH و آموزش پزشکی بر موفقیت در المپیاد توضیح داد که در برخی حیطه‌ها، ارتباط رشته تحصیلی با موضوع انتخابی اهمیت بیشتری دارد؛ اما در حیطه‌های اخلاق پزشکی و آموزش پزشکی، چنین ضرورتی وجود ندارد.او توضیح داد که مسیر علاقه‌مندی‌اش به آموزش پزشکی برخلاف مسیر معمول، از شرکت در المپیاد آغاز شد. پس از آشنایی بیشتر با این حوزه و علاقه‌مندشدن به آن، تصمیم گرفت تحصیلات تکمیلی خود را در رشته آموزش پزشکی ادامه دهد.
برای کسب مدال طلا چقدر مطالعه لازم است؟
دکتر آقایی با اشاره به اینکه فرایند المپیاد معمولاً شش تا هفت ماه طول می‌کشد، توضیح داد که این رقابت شامل دو مرحله انفرادی و دو مرحله گروهی است.او گفت برای آمادگی در هر یک از مراحل انفرادی، حدود یک ماه زمان اختصاص داده و مطالعه روزانه منظمی داشته است. در مرحله دوم گروهی، به دلیل هم‌زمانی با آزمون ارتقای دستیاری، فرصت کمتری برای مطالعه و همکاری با هم‌گروهی‌هایش داشت؛ بااین‌حال، برای آمادگی در مناظره مرحله دوم، حدود دو هفته به‌صورت فشرده با اعضای گروه کار کردند.آقایی با اشاره به این تجربه، تلاش مستمر و همکاری گروهی را از عوامل مؤثر در موفقیت دانست.
چه مهارتی را آرزو می‌کنید از ترم اول دانشگاه آموخته بودید؟
دکتر آقایی در پاسخ به این پرسش، اولویت‌بندی را یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی دانست که دانشجویان باید از ابتدای تحصیل خود بیاموزند.او توضیح داد که دانشجویان باید در زندگی شخصی و تحصیلی خود اولویت‌هایشان را مشخص کنند و متناسب با اهمیت هر موضوع، زمان و انرژی خود را به آن اختصاص دهند.به گفته او، این مهارت حتی هنگام مطالعه جزوه‌های دانشگاهی نیز اهمیت دارد؛ زیرا دانشجو باید بتواند مطالب مهم‌تر، موضوعاتی را که احتمال طرح سؤال از آن‌ها بیشتر است و مباحثی را که در آینده کاربرد بیشتری دارند، شناسایی کند.آقایی تأکید کرد که تلاش برای یادگیری همه مطالب با جزئیات یکسان، از ابتدا تا انتهای منابع، می‌تواند زمان‌بر باشد و لزوماً نتیجه مطلوبی نداشته باشد. به اعتقاد او، شناخت اولویت‌ها و سرمایه‌گذاری هدفمند بر آن‌ها، راهکار مؤثرتری برای استفاده از زمان است.
چگونه می‌توان چند مسئولیت را هم‌زمان مدیریت کرد؟
با توجه به فعالیت هم‌زمان دکتر آقایی در دوره دستیاری بیماری‌های داخلی، تحصیلات تکمیلی آموزش پزشکی و فعالیت‌های دانشگاهی و پژوهشی، مجری درباره شیوه مدیریت زمان او پرسید.آقایی در پاسخ گفت که انجام چند مسئولیت به‌صورت هم‌زمان، اگرچه می‌تواند به پیشرفت در حوزه‌های مختلف کمک کند، معمولاً به معنای صرف‌نظرکردن از بخشی از زمان و انرژی موردنیاز برای فعالیت‌های دیگر است.او با اشاره به مفهوم فرسودگی شغلی توضیح داد که تلاش برای ارتقای توانایی‌ها ارزشمند است، اما ادامه این روند بدون توجه به ظرفیت فردی می‌تواند به خستگی و فرسودگی منجر شود.به گفته او، افراد باید اولویت‌های زندگی خود را مشخص کنند، فعالیت‌های مهم‌تر را برگزینند و با تمرکز و آرامش بیشتری در مسیر اهدافشان قدم بردارند.
اگر فرصت داشتید فقط روی یک حوزه تمرکز کنید، کدام را انتخاب می‌کردید؟
آقایی در پاسخ گفت که انتخاب تنها یک حوزه برای او آسان نیست؛ زیرا علاقه‌مندی‌های حرفه‌ای‌اش به یک مسیر محدود نمی‌شود.او با اشاره به مسیر شغلی پزشکان توضیح داد که فارغ‌التحصیلان پزشکی ممکن است در آینده، علاوه بر طبابت، مسئولیت‌های آموزشی و مدیریتی نیز بر عهده بگیرند؛ درحالی‌که به اعتقاد او، آموزش رسمی پزشکی لزوماً دانشجویان را به‌طور کامل برای تمام این مسئولیت‌ها آماده نمی‌کند.آقایی با بیان اینکه علاقه ندارد فعالیت حرفه‌ای خود را صرفاً به طبابت در مطب محدود کند، از علاقه‌اش به حضور در محیط دانشگاهی، فعالیت در کنار دانشجویان و آگاهی از آخرین یافته‌های علمی رشته تخصصی خود سخن گفت.او عضویت در هیئت علمی را صرفاً یک عنوان شغلی ندانست و تأکید کرد که این جایگاه به مهارت‌های آموزشی و توانایی پاسخ‌گویی به نیازهای دانشجویان و جامعه نیاز دارد. از همین رو، تلاش کرده است مسیرهای بالینی، آموزشی و مدیریتی را در کنار یکدیگر پیش ببرد.
برنامه روزانه دکتر آقایی چگونه می‌گذرد؟
آقایی درباره برنامه روزانه خود توضیح داد که فعالیت‌هایش به شرایط کاری و مسئولیت‌های همان روز بستگی دارد. در روزهایی که در بیمارستان حضور دارد، صبح خود را با فعالیت در بخش آغاز می‌کند و پس از پایان کار، در صورت فراهم‌بودن فرصت، به استراحت، صرف غذا و مطالعه می‌پردازد.او همچنین از علاقه خود به شب‌بیداری سخن گفت و توضیح داد که معمولاً مطالعه را به ساعات پایانی شب موکول می‌کند و گاهی تا ساعت سه یا چهار بامداد بیدار می‌ماند. در مقابل، بیدارشدن در ساعات اولیه صبح برایش دشوارتر است.
اخلاق پزشکی چگونه می‌تواند تصمیم‌گیری پزشک را تغییر دهد؟
در ادامه برنامه، مجری با اشاره به کسب مدال طلای اخلاق پزشکی از سوی دکتر آقایی، از او خواست درباره تجربه‌ای توضیح دهد که در آن، توجه به ابعاد اخلاقی یک موقعیت بالینی اهمیت پیدا کرده باشد.
آقایی توضیح داد که پزشکان در طول فعالیت حرفه‌ای خود با تصمیم‌های متعددی روبه‌رو می‌شوند که پیامدهای آن‌ها می‌تواند مستقیماً با سلامت و حیات انسان‌ها مرتبط باشد.او با اشاره به ماهیت رشته بیماری‌های داخلی گفت که پزشکان این رشته با بیماران سالمندی که چند بیماری هم‌زمان، مانند فشار خون، دیابت و سرطان دارند، زیاد مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری درباره بستری بیمار در بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) می‌تواند به یک چالش بالینی و اخلاقی تبدیل شود.به گفته او، تخت‌های مراقبت‌های ویژه منابعی محدود و ارزشمند هستند؛ ازاین‌رو، تیم درمان باید ضمن توجه به شرایط بالینی و احتمال بهبود بیمار، درباره نحوه استفاده از این منابع نیز تصمیم‌گیری کند.
آیا همیشه احیاکردن بیمار تصمیم اخلاقی‌تری است؟
دکتر آقایی در ادامه، تجربه‌ای از مواجهه با یک بیمار سالمند با بیماری‌های متعدد را روایت کرد که وضعیت بالینی نامناسبی داشت و تیم درمان درباره اثربخشی اقدامات احیا با پرسش‌های دشواری روبه‌رو بود.
او با توضیح مفهوم «دستور عدم احیا» (DNR) گفت که در برخی نظام‌های سلامت، سازوکاری برای ثبت تصمیم بیمار درباره انجام‌نشدن احیای قلبی ـ ریوی در شرایط مشخص وجود دارد. این موضوع، به‌ویژه در بیمارانی که پیش‌آگهی نامطلوبی دارند، پرسش‌های جدی درباره حفظ حیات، کیفیت زندگی و حدود مداخلات درمانی مطرح می‌کند.آقایی توضیح داد که در تجربه مورد اشاره، بیمار پس از انجام اقدامات احیا حدود دو ساعت زنده ماند. در این مدت، همراهان بیمار فرصت یافتند در کنار او حضور داشته باشند، نوازشش کنند و او را در آغوش بگیرند. بااین‌حال، بیمار پس از دو ساعت بار دیگر دچار ایست قلبی شد و این بار جان خود را از دست داد.او با اشاره به این تجربه، این پرسش را مطرح کرد که اگر از ابتدا تصمیم به عدم احیا گرفته می‌شد، آیا چنین فرصتی برای همراهان بیمار فراهم می‌شد؟ یا همین دو ساعت، فرصتی ارزشمند برای آماده‌شدن خانواده و مواجهه با فقدان عزیزشان بود؟به گفته آقایی، اخلاق پزشکی را نمی‌توان همواره در قالب دوگانه‌های ساده‌ای مانند درست و غلط یا خوب و بد بررسی کرد؛ بلکه تصمیم‌گیری اخلاقی به شرایط بیمار، وضعیت بالینی و پیامدهای احتمالی هر انتخاب وابسته است.
برای حفظ انگیزه در مسیر تحصیل و کار چه باید کرد؟
در بخش دیگری از گفت‌وگو، مجری با اشاره به مسئله بی‌انگیزگی در میان دانشجویان، از مهمان برنامه درباره انگیزه شخصی او برای مطالعه و ادامه مسیر علمی پرسید.
آقایی با اشاره به شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و دشواری‌های روزگار، اذعان کرد که این عوامل می‌توانند انگیزه دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهند. بااین‌حال، او معتقد است دانشجویان باید هدف نهایی خود را همواره در نظر داشته باشند و اجازه ندهند دشواری‌های مسیر، آن‌ها را از حرکت بازدارد.او استفاده از محتوای انگیزشی، از جمله کلیپ‌ها و سخنرانی‌های الهام‌بخش، را یکی از راه‌های تقویت انگیزه دانست و گفت که شنیدن تجربه‌های افراد موفق می‌تواند به دانشجویان یادآوری کند که تلاش مستمر، آن‌ها را به اهدافشان نزدیک‌تر می‌کند.
دانشجویان برای ساخت رزومه از کجا شروع کنند؟
آقایی در پاسخ به پرسشی درباره دانشجویانی که نمی‌دانند چگونه فعالیت علمی خود را آغاز کنند، عضویت و مشارکت فعال در ساختارهای دانشجویی دانشگاه را یکی از بهترین نقطه‌های شروع دانست.او با بیان اینکه از سال نخست دانشگاه در انجمن علمی فعالیت داشته است، توضیح داد که پس از تغییر ساختار فعالیت‌های دانشجویی نیز همکاری خود را در حوزه‌های پژوهشی و آموزشی ادامه داده است.به گفته او، حضور در کمیته تحقیقات و فناوری، کمیته آموزش و سایر تشکل‌های علمی دانشگاه، فرصتی برای استفاده از کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی، کسب تجربه عملی، آشنایی با دانشجویان فعال و اجرای ایده‌های جدید فراهم می‌کند.
آقایی توصیه کرد دانشجویانی که قصد دارند رزومه علمی خود را تقویت کنند، از ظرفیت‌های موجود در دانشگاه بهره ببرند و فعالیت خود را با حضور در این مجموعه‌ها آغاز کنند.در بخش پرسش‌های کوتاه، مجری از مهمان برنامه خواست جمله‌ای را معرفی کند که برای او الهام‌بخش باشد.آقایی به سخنی از کریستیانو رونالدو اشاره کرد که مضمون آن بر اهمیت نظم و انضباط تأکید دارد؛ اینکه انجام‌دادن کارهای ضروری نباید صرفاً به علاقه یا داشتن حوصله وابسته باشد.او توضیح داد که موفقیت تنها به انگیزه لحظه‌ای وابسته نیست، بلکه استمرار، جدیت و پایبندی به برنامه نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در دستیابی به اهداف دارند. به اعتقاد او، برای رسیدن به هدف نمی‌توان همواره منتظر فراهم‌شدن شرایط ایدئال یا ایجاد انگیزه ماند؛ گاهی لازم است فرد حتی در روزهایی که اشتیاق کمتری دارد، به برنامه خود پایبند بماند.
چه عادت غیر درسی به موفقیت شما کمک کرده است؟
آقایی با اشاره به دشواری‌های تحصیل در رشته پزشکی، حجم بالای مطالب درسی، تغییر مداوم منابع علمی و مسئولیت‌های حرفه‌ای را از عواملی دانست که می‌توانند به خستگی و فرسودگی منجر شوند.او بر اهمیت داشتن فعالیت‌های جانبی و سرگرمی‌های خارج از فضای درس و کار تأکید کرد و گفت فعالیت‌هایی مانند موسیقی، کتاب‌خوانی، تماشای فیلم و ورزش می‌توانند به حفظ روحیه و ایجاد تعادل میان زندگی شخصی و حرفه‌ای کمک کنند.آقایی با اشاره به علاقه شخصی خود به سینما، با لحنی صمیمانه از خود به‌عنوان یک فیلم‌باز حرفه‌ای یاد کرد و توضیح داد که تماشای فیلم در ژانرهای مختلف، یکی از فعالیت‌هایی است که به او کمک می‌کند از فشارهای روزمره فاصله بگیرد.
چه فیلم یا سریالی را به دانشجویان علوم پزشکی پیشنهاد می‌کنید؟
در پاسخ به درخواست مجری برای معرفی یک اثر مفید و متناسب با نیازهای دانشجویان، آقایی سریال پزشکی «The Pitt» را پیشنهاد کرد.او با اشاره به تجربه تماشای فصل نخست این مجموعه، آن را اثری جذاب برای دانشجویان علوم پزشکی دانست و از دقت علمی و پرداختن به موقعیت‌های مرتبط با محیط درمان به‌عنوان ویژگی‌های موردعلاقه خود در این سریال یاد کرد.او در عین حال، تماشای چنین آثاری را فرصتی برای سرگرمی و آشنایی بیشتر با موقعیت‌های حرفه‌ای دانست؛ هرچند محتوای نمایشی را نمی‌توان جایگزین آموزش رسمی و منابع علمی معتبر کرد.
بزرگ‌ترین شکاف میان آموزش نظری و واقعیت بالینی چیست؟
دکتر آقایی در پاسخ به این پرسش، مهارت‌های ارتباطی و کاربردی را از جمله بخش‌هایی دانست که ممکن است در آموزش دانشگاهی به‌اندازه کافی مورد توجه قرار نگیرند.او توضیح داد که دانشجویان علوم پزشکی علاوه بر دانش نظری، به مهارت‌هایی مانند برقراری ارتباط با بیمار، استدلال بالینی و شیوه صحیح اعلام خبرهای ناگوار نیاز دارند. این مهارت‌ها هنگام ورود به بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها اهمیت زیادی پیدا می‌کنند.
به گفته او، دانشجویان ممکن است در محیط واقعی درمان متوجه شوند که موفقیت حرفه‌ای تنها به میزان دانش نظری وابسته نیست و توانایی استفاده از این دانش در تعامل با بیمار و مدیریت موقعیت‌های دشوار نیز اهمیت فراوانی دارد.آقایی با اشاره به تلاش برخی دانشگاه‌ها برای کاهش این فاصله از طریق ایده‌ها و نوآوری‌های آموزشی، بر ضرورت توجه بیشتر به آموزش مهارت‌های کاربردی در کنار محتوای نظری تأکید کرد.
چگونه می‌توان موضوعی مناسب و کاربردی برای پژوهش انتخاب کرد؟
آقایی در پاسخ به پرسش مجری درباره انتخاب موضوع پژوهش، یکی از چالش‌های پژوهشی را گرایش به تولید مقاله صرفاً با هدف افزایش تعداد مقالات دانست.او تأکید کرد که پژوهش باید از یک سؤال مشخص، مسئله واقعی یا نیاز موجود آغاز شود و هدف آن، دستیابی به پاسخ، ارائه راهکار یا افزایش دانش در یک زمینه باشد.به گفته او، پژوهشگر نباید صرفاً با این انگیزه که مقاله‌ای به رزومه خود اضافه کند، موضوعی را انتخاب کند؛ بلکه لازم است ابتدا مسئله‌ای را شناسایی کند که بررسی آن ارزش علمی یا کاربردی داشته باشد.آقایی همچنین به تغییر موضوعات پرطرفدار پژوهشی در گذر زمان اشاره کرد و از همه‌گیری کرونا و گسترش توجه پژوهشگران به هوش مصنوعی به‌عنوان نمونه‌هایی از تغییر روندهای علمی نام برد. او شناخت موضوعات روز و توجه به نیازهای واقعی را از عوامل مؤثر در انتخاب موضوع پژوهش دانست.
در دوران دستیاری، کدام نوع پژوهش مناسب‌تر است؟
آقایی با اشاره به تجربه شخصی خود توضیح داد که پیش از ورود به دوره دستیاری، تلاش می‌کرد بیشتر به انجام پژوهش‌های اصیل بپردازد؛ اما این نوع مطالعات معمولاً به زمان کافی، تمرکز مستمر و برنامه‌ریزی دقیق نیاز دارند.به گفته او، با افزایش مسئولیت‌های بالینی در دوران دستیاری، ادامه این نوع فعالیت‌های پژوهشی دشوارتر شد. ازاین‌رو، بخشی از فعالیت‌های پژوهشی خود را به نگارش گزارش موردی (Case Report) اختصاص داد؛ روشی که امکان مستندسازی و انتشار تجربه‌های بالینی خاص را فراهم می‌کند.او با اشاره به مواجهه پزشکان با موارد بالینی نادر یا دارای ویژگی‌های غیرمعمول، گزارش موردی را یکی از گزینه‌های مناسب برای ادامه فعالیت علمی در شرایط پرمشغله دستیاری دانست. به اعتقاد او، انتخاب نوع مطالعه باید با توجه به سؤال پژوهش، ارزش علمی موضوع، امکانات موجود و زمان در دسترس انجام شود.
آیا رزیدنت‌ها می‌توانند در تحول نظام آموزش پزشکی نقش داشته باشند؟
دکتر آقایی ظرفیت فارغ‌التحصیلان پزشکی عمومی و دستیاران تخصصی را برای مشارکت در فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی قابل‌توجه دانست. به گفته او، این افراد در کنار دانش بالینی، می‌توانند با کسب مهارت‌های آموزشی و پژوهشی، در بهبود فرایند یادگیری و ارتقای کیفیت آموزش پزشکی نقش‌آفرینی کنند.بااین‌حال، او حجم بالای فعالیت‌های بالینی و فشار کاری دستیاران، به‌ویژه در برخی رشته‌های تخصصی مانند بیماری‌های داخلی و رشته‌های جراحی، را از موانع اصلی مشارکت گسترده‌تر آنان در فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی عنوان کرد.آقایی ابراز امیدواری کرد که با اصلاح سیاست‌گذاری‌ها و فراهم‌شدن شرایط مناسب‌تر، دستیاران در آینده بتوانند علاوه بر فعالیت‌های بالینی، در جایگاه‌هایی مانند دستیار آموزشی نیز ایفای نقش کنند.
منابع اصلی یا جزوه شخصی؛ کدام را ترجیح می‌دهید؟
در بخش پرسش‌های کوتاه، آقایی مطالعه با برنامه منظم را به مطالعه شب امتحانی و فیلم را به کتاب، جمع دوستان را به تنها، فعالیت عملی را به کار صرفاً نظری ترجیح داد. او همچنین در پاسخ به پرسش درباره مطالعه از روی منابع اصلی یا جزوه شخصی، بر اهمیت آشنایی با کتاب‌های مرجع تأکید کرد.به گفته او، منظور از مطالعه رفرنس، لزوماً خواندن خط‌به‌خط تمام مطالب کتاب نیست؛ بلکه دانشجو می‌تواند با بررسی ساختار کلی کتاب، شناخت سرفصل‌ها و عناوین و توجه به جدول‌ها و شکل‌ها، چارچوب علمی موضوع را بهتر بشناسد.او استفاده از کتاب‌های کمک‌آموزشی را نیز رد نکرد و توضیح داد که با توجه به حجم بالای منابع دانشگاهی، بهره‌گیری از ابزارهای آموزشی مکمل می‌تواند مفید باشد؛ مشروط بر آنکه اهمیت منابع اصلی و چارچوب علمی آن‌ها نیز در نظر گرفته شود.
آموزش آنلاین چه کمکی به همکاری‌های علمی می‌کند؟
آقایی با اشاره به تجربه تحصیل و فعالیت در چند حوزه به‌صورت هم‌زمان، بر نقش آموزش آنلاین در دسترسی به فرصت‌های آموزشی تأکید کرد.او توضیح داد که آموزش مجازی می‌تواند محدودیت‌های جغرافیایی را کاهش دهد و به دانشجویان اجازه دهد، حتی در صورت حضور در شهرهای مختلف، در کلاس‌ها و برنامه‌های آموزشی مراکز دیگر شرکت کنند.به اعتقاد او، آموزش آنلاین در صورت طراحی و اجرای مناسب، ظرفیت بالایی برای گسترش همکاری‌های آموزشی و پژوهشی دارد و می‌تواند دسترسی دانشجویان به فرصت‌های علمی متنوع‌تر را تسهیل کند.همچنین خانم آقایی در بین سخنانش همکاری با استاد سختگیر پیگیر را به استاد خونگرم پر توقع ترجیح داد.
تعریف پیروزی از نظر شما چیست؟
آقای پیروزی را رسیدن به نتیجه نهایی دانست، ایشان اشاره به شکستش در المپیادهای گذشته اش کرد که نرسیدن به مدال عملا برای او تلاش بی ثمری بود علاوه بر تاکید ایشان بر یادگیری مهارت های مختلف. طبق گفته های ایشان تا زمانی که به نتیجه نهایی دست نیافته باشد تلاش‌هایش بی ارزش است و نادیده گرفته میشود.
سخن پایانی
آقایی با توصیه بر تسلیم نشدن و تمرکز بر روی هدف نهایی آرزوی موفقیت کرد.گفت‌وگو با دکتر شلاله آقایی در برنامه «پتانسیل» نشان داد که مسیر موفقیت علمی تنها به مطالعه و کسب مدرک محدود نمی‌شود. تجربه حضور در المپیاد، مشارکت در فعالیت‌های دانشگاهی، توجه به اولویت‌ها، انتخاب هدفمند موضوعات پژوهشی، تقویت مهارت‌های ارتباطی و پایبندی به نظم و انضباط، از جمله موضوعاتی بودند که در این مصاحبه مورد تأکید قرار گرفتند.تجربه این پزشک جوان همچنین بر اهمیت توجه به ظرفیت‌های دانشجویان در حوزه‌های آموزشی و پژوهشی و ضرورت فراهم‌کردن فرصت‌های بیشتر برای مشارکت آنان در ارتقای نظام سلامت تأکید داشت.