به گزارش مفدا مشهد، ابوالفضل صداقتی در روزشمار هفته سلامت روان با عنوان «همتایار؛ شبکه حمایتی» اظهار کرد: دانشگاه تنها محل آموزش و کسب مهارت‌های تخصصی نیست؛ بلکه دانشجویان در این دوره با تغییرات مهمی در زندگی فردی، اجتماعی و تحصیلی خود مواجه می‌شوند.
وی افزود: دوری از خانواده، ورود به محیطی تازه، فشارهای درسی و امتحانات، نگرانی درباره آینده شغلی، مسائل مالی، دشواری در برقراری روابط اجتماعی و تجربه تنهایی، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر سلامت روان دانشجویان تأثیر بگذارند. در چنین شرایطی، دسترسی به حمایت روان‌شناختی به‌موقع و قابل‌اعتماد اهمیت ویژه‌ای دارد و همتایاران سلامت روان می‌توانند در کنار خدمات تخصصی دانشگاه، نقش مؤثری در حمایت از دانشجویان ایفا کنند.
همتایار؛ همراهی آگاهانه، نه مداخله تخصصی
صداقتی با اشاره به ماهیت فعالیت همتایاران سلامت روان بیان کرد: همتایار، دانشجویی آموزش‌دیده است که با شناخت نیازهای همسالان خود، به صحبت‌های آنان گوش می‌دهد، اطلاعات درست و قابل‌فهمی درباره سلامت روان ارائه می‌کند و در صورت نیاز، مسیر دسترسی به خدمات تخصصی را به آن‌ها نشان می‌دهد.
وی خاطرنشان کرد: همتایار روان‌شناس، مشاور یا درمانگر نیست و مسئولیت تشخیص اختلالات روان‌شناختی، ارائه درمان یا توصیه‌های تخصصی را بر عهده ندارد؛ بلکه وظیفه اصلی او حمایت اولیه، همراهی، آگاه‌سازی و تسهیل ارتباط دانشجو با منابع مناسب دریافت کمک است.
کاهش انگ اجتماعی؛ گامی برای تسهیل کمک‌گرفتن
این همتایار سلامت روان، ترس از قضاوت‌شدن و انگ اجتماعی را از موانع مهم مراجعه دانشجویان برای دریافت خدمات روان‌شناختی دانست و گفت: برخی دانشجویان ممکن است مراجعه به مشاور را نشانه ضعف تلقی کنند یا درباره پیامدهای احتمالی آن برای آینده حرفه‌ای خود نگرانی داشته باشند. گاهی نیز به دلیل آگاهی ناکافی، حتی در شرایط ضروری از دریافت کمک تخصصی خودداری می‌کنند.
وی ادامه داد: گفت‌وگو با یک همتای آموزش‌دیده می‌تواند نقطه شروعی آسان‌تر و کم‌تنش‌تر برای بیان نگرانی‌ها باشد و دانشجو را به استفاده از خدمات مشاوره‌ای ترغیب کند.
صداقتی با اشاره به اهمیت شناسایی زودهنگام مشکلات روان‌شناختی افزود: افت تحصیلی، کناره‌گیری از جمع، غیبت‌های مکرر، آشفتگی یا تغییر محسوس در رفتار ممکن است نشانه مواجهه دانشجو با دشواری‌هایی باشد. همتایار بدون ورود به حوزه تشخیص، می‌تواند با گفت‌وگویی همدلانه نگرانی خود را مطرح کند و در صورت نیاز، مسیر دریافت کمک تخصصی را به او نشان دهد.
تقویت حس تعلق و مشارکت در فعالیت‌های حمایتی دانشگاه
وی با تأکید بر نقش همتایاران در تقویت روابط اجتماعی دانشجویان اظهار کرد: زمانی که دانشجو احساس کند در محیط دانشگاه تنها نیست و افرادی حضور دارند که بدون سرزنش به صحبت‌های او گوش می‌دهند، احتمال بیشتری دارد که نگرانی‌های خود را مطرح کند و پیش از پیچیده‌ترشدن مشکلات، برای دریافت کمک اقدام کند.
صداقتی افزود: در صورت نیاز به حمایت حرفه‌ای، همتایاران می‌توانند دانشجویان را با خدمات مشاوره و روان‌شناسی دانشگاه یا سایر مراکز معتبر آشنا کنند و اطلاعات لازم را درباره نحوه دسترسی به این خدمات در اختیارشان قرار دهند. همچنین، در صورت تمایل دانشجو، می‌توانند در برداشتن گام نخست، مانند یافتن اطلاعات تماس یا ثبت درخواست مشاوره، همراه او باشند.
وی برگزاری دورهمی‌های حمایتی، نشست‌های گفت‌وگومحور و فعالیت‌های گروهی را از دیگر ظرفیت‌های همتایاران برای افزایش تعاملات اجتماعی و کاهش انزوای دانشجویان برشمرد و گفت: مشارکت در کمپین‌ها و برنامه‌های آموزشی دانشگاه نیز فرصتی برای ترویج این باور است که درخواست کمک، نشانه ضعف نیست.
فعالیت همتایاران سلامت روان در شش حوزه تخصصی
این دانشجوی پزشکی با اشاره به فعالیت‌های داوطلبانه همتایاران سلامت روان مرکز مشاوره دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: همتایاران در حال حاضر در شش زیرگروه شامل پیشگیری از خودکشی، پیشگیری از افت تحصیلی، پیوند و ازدواج، پیشگیری از اعتیاد، سواد رسانه‌ای و خودمراقبتی فعالیت می‌کنند.
وی افزود: تهیه پادکست‌های آموزشی و پمفلت، تولید محتوا در کانال‌های اطلاع‌رسانی، برگزاری جلسات گروهی و کتاب‌خوانی و مشارکت در فعالیت‌های مختلف دانشجویی، از جمله اقدامات این گروه‌ها در راستای ارتقای آگاهی و تقویت سلامت روان دانشجویان است.
صداقتی در پایان تأکید کرد: همتایاران سلامت روان می‌توانند با فراهم‌کردن فرصت گفت‌وگوی اولیه، کاهش احساس تنهایی، افزایش آگاهی، مقابله با انگ اجتماعی و معرفی مسیرهای دریافت کمک، به ایجاد محیطی حمایتگرتر در دانشگاه کمک کنند. تحقق اثربخش این نقش نیز مستلزم آموزش مناسب، نظارت متخصصان، رعایت محرمانگی و شناخت دقیق حدود مسئولیت همتایاران است.