وقتی روایت جنگ از اتاق عمل شنیده میشود،جنگ فقط در خط مقدم اتفاق نمیافتد. پشت هر مجروحی که از میدان نبرد بازمیگردد، زنجیرهای از آدمها ایستادهاند؛ امدادگر، پرستار، پزشک، جراح، تکنسین اتاق عمل و راننده آمبولانس. بخش مهمی از تاریخ دفاع مقدس، در همین مسیرِ نجات جان انسانها شکل گرفته است؛ بخشی که شاید کمتر از روایتهای میدان نبرد دیده و شنیده شده باشد.
کتاب «بهسوی قاف» نوشته حمیده طاهری، تلاش میکند این بخش از تاریخ را با تکیه بر روایتهای دستاول بازخوانی کند. این مجموعه حاصل گفتوگو با حدود ۱۰۰ نفر از فعالان حوزه بهداری و درمان در دوران جنگ است و روند شکلگیری و گسترش بهداری رزمی را از روزهای نخست جنگ تا پایان آن دنبال میکند.
جلد نخست، به روایت پزشکان و جراحان اختصاص دارد؛ کسانی که در شرایط دشوار جنگ، میان حرفه پزشکی و واقعیت میدان نبرد قرار گرفتند. روایتهای این کتاب تنها درباره جراحی و درمان نیست؛ از تصمیمهای دشوار، حضور در بیمارستانهای صحرایی، کمبود امکانات و تجربه مواجهه با مجروحان جنگی نیز سخن میگوید.
«بهسوی قاف» در چهار جلد تدوین شده است؛ جلد نخست درباره پزشکان و جراحان، جلدهای دوم و سوم درباره مدیران و فرماندهان حوزه بهداری و جلد چهارم درباره امدادگران و پرستاران است. این پروژه پیش از انتشار کتاب، در قالب پادکست نیز روایت شده و بعدها به مجموعه کتاب و مستند تبدیل شده است.
اهمیت کتاب را میتوان در همین تغییر زاویه دید جستوجو کرد: «بهسوی قاف» جنگ را فقط از سنگرها روایت نمیکند؛ بخشی از آن را از پشت میز جراحی و تخت بیمارستان به تصویر میکشد. روایتی از آدمهایی که برای نجات جان مجروحان، در فاصلهای کوتاه از خط مقدم، با مرز میان زندگی و مرگ مواجه بودند.
این کتاب، علاوه بر ثبت خاطرات یک نسل از جامعه پزشکی، میتواند سندی برای شناخت بخشی از تاریخ پزشکی و بهداری رزمی ایران در سالهای دفاع مقدس نیز باشد. جلد نخست «بهسوی قاف» با ۵۱۳ صفحه توسط انتشارات «از نو کتاب» منتشر شده است.