۱. با سلام و احترام. لطفا خود را معرفی کنید.
سلام. صغری خانی هستم، دکتری تخصصی بهداشت باروری، استاد گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی مازندران.
۲. مسیر حرفه ای شما چگونه طی شد؟ چه چالش هایی در ابتدای راه داشتید و چگونه بر آنها غلبه کردید؟
زمانی که دوره دبیرستان را سپری می کردم، بعد از پیروزی انقلاب، در کشور به علت انقلاب فرهنگی، دانشگاه‌ها تعطیل بودند. با این که چیزی برای ما مشخص نبود، من عاشق درس خواندن بودم و همچنان با عشق درس می‌خواندم. وقتی هم دانشگاه‌ها بازگشایی شدند، کنکور دو مرحله‌ای بود. در مرحله اول رتبه ام ۴۸۰ شد ولی در مرحله دوم، پس از اتمام پاسخگویی به سؤالات در همان جلسه آزمون، برگه انتخاب رشته دادند و ۱۲ رشته می توانستیم انتخاب کنیم. از آنجایی که چیزی مشخص نبود و من اصلا برایم قابل قبول نبود که دانشگاه قبول نشوم، اولین رشته را کاردانی مامایی شیراز انتخاب کردم. در حالی که همان سال با همان شرایط، خانمی با رتبه ۱۲۰۰ پزشکی می خواند. اولش کمی ناراحت شدم ولی خیلی زود بدلیل جذابیت های رشته مامایی، تصمیم به ادامه گرفتم. بعد مقاطع بعدی را بدون هیچگونه فاصله‌ای طی کردم. کارشناسی را دانشگاه تبریز و کارشناسی ارشد را در دانشگاه علوم پزشکی ایران تحصیل کردم. ناگفته نماند دانشجوی ترم سوم کاردانی که بودم ازدواج کردم و بلافاصله بعد از فارغ التحصیلی در بیمارستان شهدای زیراب استخدام شدم. دیگر بقیه مسیر با همزمان داشتن فرزند، شاغل بودن و تحصیل طی شد. پس از چهار سال در ستاد مرکزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران با عنوان کارشناس مامایی مشغول خدمت شدم. بعد از دانش آموختگی در کارشناسی ارشد درسال ۱۳۷۳، هیأت علمی شدم و به دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه ساری منتقل شدم. پس از ۵ سال معاون آموزشی دانشکده، پس از دو سال، بدون فاصله، مدیر پژوهشی دانشگاه شدم. سپس درسال ۱۳۸۵ رئیس دانشکده شدم. در این سال‌ها رشته مامایی هنوز دوره دکتری تخصصی نداشت. درسال ۱۳۸۹ دانشجوی دکتری تخصصی مامایی دانشگاه تربیت مدرس شدم و پس از دانش آموختگی درسال ۱۳۹۴ مجددا رییس دانشکده شدم. این دوره تا سال ۱۴۰۱ ادامه داشت و ازسال ۱۴۰۱ تاکنون با افتخار به عنوان عضو هیأت علمی گروه مامایی در خدمت دانشجویان عزیزم هستم.
درباره چالش ها، عرض کنم خب واقعا همزمان هم درس خواندن، هم شاغل بودن و هم داشتن فرزند خردسال خیلی سخت است ولی با کمک خدا و همراهی بسیار زیاد همسر و نیز عشق و علاقه وافر به کسب علم، تمام سختی‌ها قابل تحمل و حل شدنی بود که خوشبختانه بر همه آنها فائق آمدم.
۳. چه دست آوردها و موفقیت هایی در این مسیر داشتید که بیشترین اهمیت را برایتان داشته است؟
تعداد زیادی مقاله و کتاب چاپ کردم ولی بزرگترین دست آورد من، دانش آموختگی تعداد زیادی دانشجوست که در جای جای میهن عزیزمان مشغول خدمت هستند و خوشبختانه بازخورد بسیار خوبی از جانب آنان دریافت می‌کنم. همین برایم لذت بخش است. تعداد زیادی از دانشجویانم در مقاطع بالاتر پذیرفته شدند. مهم تر از همه این‌ها ارتباط خوب، صمیمی و سالمی که بین من و دانشجویانم برقرار است و سبب تکامل هردو طرف شده است، برایم بسیار ارزشمند است. من هم از آنها درس های زیادی آموخته ام.
۴. در طی بیش از ده سال مدیریت دانشکده، چه تجربیاتی در زمینه توسعه آموزش، پژوهش و ارتقای جایگاه مامایی کسب کرده اید؟ چطور توانستید توازن بین فعالیت های علمی، مدیریتی و زندگی شخصی خود را حفظ کنید؟
در تمام طول دوره مدیریت همیشه تلاش کرده‌ام همکاران و دانشجویانم در آرامش باشند، تمام استعداد خود را بروز داده و با انگیزه خدمت کرده و درس بخوانند. در طول این حدود ۱۴ سال مسئولیت دانشکده، رشته‌های کارشناسی ارشد پرستاری مراقبت ویژه، مشاوره در مامایی و دکتری تخصصی مامایی با تلاش همکارانم تأسیس شد. می توان گفت همت، تلاش و صبر بسیار زیادی می‌طلبد تا بتوانید این توازن بین فعالیت های علمی، اجرایی و کار را حفظ کنید. مطمئنا از خیلی از موارد باید صرف نظر کرد. به اندازه دیگرانی که این مسئولیت را ندارند، استراحت و تفریح کمتری خواهی داشت ولی با تعهد و انگیزه همه آنها قابل تحمل و زیباست.
۵. باتوجه به شرایط فعلی کشور، چه تحولات و چالش‌هایی در حوزه مامایی و سلامت مادر و نوزاد می‌بینید؟
من همیشه معتقدم ماماها خیلی چندبعدی آموزش می‌بینند و در حوزه‌های بسیار زیادی توانمند هستند. مهمترین چالش مامایی از نظر من این است که مطابق نقش‌های متنوع آنها که اتفاقا خیلی هم خوب برای ایفای آنها آماده شده‌اند، موقیت کاری فراهم نشده و حتی در بسیاری موارد رشته‌های دیگر که البته اصلا آمادگی لازم را برای تصدی آن شغل ندارند، متأسفانه جایگاه مامایی را اخذ کرده‌اند. با مدیریت، برنامه‌ریزی علمی و بدون سوگیری می‌توان موقعیت‌های شغلی بسیار زیاد و متنوعی برای ماماها فراهم نمود.
۶. نقش ماماها در زمان‌های بحرانی مانند جنگ یا بحران‌های انسانی چگونه باید باشدتا شعار "مام،ا ضروری در هر بحران" تحقق یابد؟
ماماها به تنهایی و جدای از سایر حرفه‌ها و رشته‌ها نمی‌توانند به موفقیت چندانی در مدیریت بحران ها دست یابند. مسلم است که مدیریت بحران‌ها کاری کاملا تیمی است. ماماها متخصصینی بسیار توانمند بوده و افرادی مؤثر در این حوزه هستند. اتفاقا در بحران‌ها، ارائه خدمات مربوط به حوزه سلامت جنسی و باروری، حتی بیشتر از شرایط عادی است. در این خصوص ماماها می‌توانند بطور مؤثر و کارآمد نقش ایفا کنند.
۷. تجربیات شخصی شما در زمان‌هایی که کشور درگیر بحران یا جنگ بوده است، چه بوده است؟ چه نقش‌های ایفا کرده‌اید؟
من وقتی دوران کاردانی خود را در دانشگاه شیراز می گذراندم، کشور عزیزمان درگیر دفاع مقدس بود. وقتی حمله انجام می‌شد، تمامی بخش‌های بیمارستان با بیماران غیراورژانسی را به مجروحین جنگ اختصاص می دادند. ما روزها را کارآموزی و کلاس و شب‌ها را جهت کمک به مراقبت از مجروحین، به بیمارستان می‌رفتیم. آن روزها صحنه‌های دلخراش و البته درس معنوی زیادی برایم بود.
۸. باتوجه به تجربیاتتان مهمترین چالش‌های روانشناختی که مادران و نوزادان در شرایط بحران و جنگ با آن مواجه هستند، چه مواردی هست؟
در شرایط بحران، مادران باردار و مادران دارای نوزاد یا کودک خردسال، استرس، اضطراب و افسردگی شدیدی را تجربه می کنند. ساده‌ترین کمک‌ها که از جانب ماما می‌تواند انجام شود، علاوه بر خدمات تخصصی مامایی، گوش کردن به صحبت‌های مادران، اجازه دادن به ابراز احساسات و همدلی کردن است. همچنین به آنها که دچار از دست دادن عزیزان خود شده‌اند، کمک کنند تا مراحل سوگ را به‌طور طبیعی طی کنند.
۹. چه راهکارهایی در مواجهه با بحران‌های مدیریتی، کمبود منابع و امکانات در حوزه مامایی پیشنهاد می‌کنید؟
باتوجه اعتقاد راسخ به اهمیت کار تیمی، ازطرف وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی، چند تیم زبده آموزش دیده مامایی که هریک در بخشی از ارائه خدمات سلامت جنسی و باروری تبحر پیدا کرده‌اند، آماده شوند تا در مواقع بحران به محل اعزام و خدمات لازم را ارایه کنند. اگر تیمی نباشد، منابع هدر می‌رود و کار نیز به‌خوبی انجام نمی‌شود. ناهماهنگی با سایر تخصص‌های حاضر در محل، معضلات بی‌شماری بوجود می‌آورد.
۱۰. شما یکی از برجسته‌ترین اساتید در حوزه آموزش واحد درسی بارداری و زایمان هستید. چگونه این تسلط و تبحر را بدست آوردید؟ از خاطرات تدریستان برایمان بگویید.
ممنون از نظر لطفتان. می‌شود گفت که من وقتی محل کارم را ترک کردم، کاملا از کار انفکاک پیدا می‌کنم و پیوسته درحال مطالعه و تفکر هستم در این باره که تک تک کلمات و جملاتی که تدریس می کنم، چگونه باشد. کدام جمله اول و کدام بعدش بیاید تا دانشجو مفهوم را درک کند. همیشه به دانشجویانم می گویم هدف من از تدریس این است که صد در صد مطالب را به صد در صد دانشجویانم منتقل کنم. برای رسیدن به این هدف، سعی می‌کنم از وسایل کمک آموزشی خیلی خوب و به‌جا استفاده کنم. همیشه شرایط را برای پرسش دانشجویان فراهم می‌کنم، چون هیچ دانشجویی از اینکه چیزی را نمی‌داند و سؤال کند، نباید خجالت بکشد.
۱۱. یک ماما چه ویژگی‌ها و مهارت‌هایی باید داشته باشد تا در این حوزه موفق باشد؟
ماما نقش‌های زیادی می‌تواند ایفا کند. به‌عنوان آموزش‌دهنده، پژوهشگر و ... . به نظر من ماما باید خیلی در متون تخصصی تسلط داشته باشد، به آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌های به روز مسلط باشد و از همه مهمتر نحوه خواندن، تفسیر و نقد مقالات علمی است تا بتواند بهترین شواهد را از منابع علمی استخراج کند. دوتا از مهمترین نقش های ماما که سبب موفقت او می شود، یکی نقش مشاوره و دیگری ایفای نقش به‌عنوان عامل زایمان است. توصیه‌ای که به دانشجویان عزیزم می‌توانم داشته باشم، تسلط پیداکردن در مدیریت زایمان است. تمام تلاش خود را در این راستا مبذول نمایند.
۱۲. در پایان، چه نکاتی را برای تقویت انگیزه، همت و پیروی از راه علم در وضعیت های دشوار برای نسل جدید پیشنهاد می کنید؟
اخلاق فردی و حرفه ای بسیار بسیار مهم است. طرز برخورد مناسب، تعهد و تسلط به متون تخصصی مامایی و مهارت در حرفه مامایی. در پایان نظرم درباره رشته مامایی: مامایی؛ عشق است، مامایی؛ حکمت است، مامایی؛ عرفان است و مامایی؛ بهترین رشته دنیاست.