به گزارش مفدا مشهد، نشست «جریان‌شناسی مقابله ایران و آمریکا» روز چهارشنبه هفته گذشته به همت بسیج دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و با سخنرانی دکتر محمدحسین محمدی‌سیرت، تحلیلگر مسائل سیاسی، در دانشکده دندانپزشکی این دانشگاه برگزار شد. این برنامه با حضور جمعی از دانشجویان و با تلاوت قرآن کریم آغاز شد.
تأکید بر ضرورت نگاه تاریخی در تحلیل تقابل ایران و آمریکا
دکتر محمدی‌سیرت در ابتدای سخنان خود، انتخاب عنوان نشست و اهمیت واژه‌ها را مورد توجه قرار داد و تقابل ایران و آمریکا را «جدالی حقیقی و تکاملی میان حق و باطل» توصیف کرد.
او با بیان اینکه «تحلیل سیاسی بدون توجه به تاریخ بی‌اساس است»، به ریشه‌های تقابل ایران و آمریکا از دوره ناصرالدین‌شاه تا رضاخان اشاره کرد و روند ورود آمریکا به عرصه سیاست ایران را تشریح کرد. وی همچنین به برداشت دکتر مصدق درباره نقش آمریکا در جریان ملی شدن نفت و تغییر رفتار آمریکا از «حامی» به «میانجی» و نهایتاً «برانداز» در کودتای ۲۸ مرداد پرداخت.
مرور وقایع ۲۸ مرداد و تحلیل تسخیر سفارت آمریکا
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل در بخش دیگری از سخنان خود رخدادهای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سپس تسخیر سفارت آمریکا را مورد بررسی قرار داد و بر ضرورت تحلیل این واقعه در سه سطح «توصیف، تحلیل و تفسیر» تأکید کرد.
او توضیح داد که هسته اولیه دانشجویان حاضر در تسخیر سفارت، شاگردان مهندس بازرگان و اعضای انجمن اسلامی بوده‌اند و این اقدام در ابتدا با نیت اعتراض کوتاه‌مدت شکل گرفت.
محمدی‌سیرت با اشاره به دریافت و تفسیر پیام امام خمینی(ره) توسط دانشجویان، به تشریح تحولات مربوط به حمایت امام (ره) پس از کشف اسناد سفارت و اطلاعات امنیتی پرداخت.
اهداف آمریکا در ایران و پیش‌بینی‌ناپذیری انقلاب
سخنران نشست با استناد به اسناد لانه جاسوسی، اهداف آمریکا را فراتر از مسائل داخلی ایران و معطوف به مهار گسترش نفوذ شوروی و انقلاب‌های مارکسیستی دانست.
وی افزود: آمریکا تا یک یا دو ماه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، هیچ ارزیابی جدی از سقوط حکومت پهلوی ارائه نداده بود و حتی کارتر در دیدار با شاه، آینده او را پایدار پیش‌بینی می‌کرد.
مروری بر تاریخچه مذاکرات ایران و آمریکا
محمدی‌سیرت سپس به تاریخچه مذاکرات پنهان و علنی ایران و آمریکا پرداخت و بیان کرد که تاکنون دست‌کم ۱۴ دوره مذاکره میان دو کشور صورت گرفته است.
او اولین مذاکرات رسمی را مربوط به رسیدگی به دعاوی حقوقی آمریکا در دادگاه لاهه پس از تسخیر لانه جاسوسی دانست و همچنین به مذاکرات پشت‌پرده در دوران پس از جنگ تحمیلی و ماجرای «ایران–کنترا» و سفر مک‌فارلین به تهران اشاره کرد.
به گفته وی، اگرچه بسیاری از پرونده‌های حقوقی مختومه شد، اما بخش عمده مطالبات ایران تحقق نیافت.
مواضع رهبری درباره مذاکره با آمریکا
وی در توضیح دیدگاه مقام معظم رهبری درباره مذاکره گفت: «برداشت نادرستی وجود دارد که ایشان مذاکره‌ستیز هستند، درحالی‌که با سرمایه‌گذاری خارجی آمریکا در ایران مخالفتی ندارند؛ اما شرط اصلی آن، تضمین امنیت ملی است و آمریکا حاضر به پذیرش آن نیست.»
پرسش‌وپاسخ: از طالبان و اوکراین تا لبنان و بلوک شرق
در بخش پایانی نشست، دانشجویان سؤالات خود را مطرح کردند و دکتر محمدی‌سیرت به محورهای زیر پرداخت:
درگیری با طالبان و قتل دیپلمات‌های ایرانی
وی تصرف مزارشریف و مناطق راهبردی را تهدید اصلی خواند و گفت شورای عالی امنیت ملی دستور آماده‌سازی ۱۵۰ هزار نیرو را صادر کرده بود اما رهبر انقلاب با اشاره به «باتلاق افغانستان» اجرای آن را لغو کردند.
نقش ایران در جنگ اوکراین
این تحلیلگر با اشاره به اقدام ایران در حمایت از یکی از طرفین جنگ، هدف اصلی را جلوگیری از تبدیل ناتو به تهدیدی مستقیم برای ایران دانست و گفت: «اگرچه ایران وارد جنگ نشد، اما از ظرفیت‌های این حمایت نیز بهره‌برداری کامل را انجام نداد.»
وضعیت لبنان و حزب‌الله
وی خلع سلاح حزب‌الله را با توجه به حمایت مردمی و شرایط امنیتی لبنان «تقریباً ناممکن» توصیف کرد و عربستان سعودی را بازیگر اصلی عرصه لبنان دانست.
حرکت ایران به سمت بلوک شرق
محمدی‌سیرت با اشاره به کاهش شدید سطح روابط ایران و آمریکا، ارتباط با چین و روسیه را «امکان‌پذیرتر اما نه کاملاً راهبردی» توصیف کرد و تأکید کرد:
«مشکل اصلی ساختار سیاسی ایران، گرفتار بودن در غرب‌گرایی مندرس است.»
او همچنین گفت که روابط با شرق باید به سمت توافقات کلان و راهبردی پیش برود و در حد معاملات کوچک باقی نماند.
فاطمه صادقی؛ دانشجو خبرنگار مفدا مشهد