پایگاه خبری مفدا جیرفت با سجاد اسحاقی مدیر اجرایی دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی جیرفت و برگزیده طرح علمی ، آموزشی و فرهنگی نواختن زنگ هشدار پیری جمعیت در مدارس و محیط های علمی و آموزشی با رویکرد گره گشایی از بحران حمعیت» در رویداد ملی حیات نسل که موفق به کسب عنوان برتر این رویداد ملی شد ، مصاحبه اختصاصی انجام داده است که در ادامه میخوانیم.
هدف اصلی طرح « نواختن زنگ هشدار پیری جمعیت» چیست و چگونه میتواند به حل بحران جمعیت کشور کمک کند؟
یکی از راههای تاثیر گذار و زودبازده درحوزه فرزند آوری بیشتر درخانواده ها و جوان ماندن و افزایش جمعیت؛ که متاسفانه توسط فعالان و کنشگران و مسئولان و سیاستگذاران حوزه جمعیت مغفول واقع شده است؛سرمایه گذاری درجهت تاثیر بر کودکان و نوجوانان می باشد که میتوان با برنامه ریزی دقیق و عالمانه ازطریق تاثیر برفرزندان مقوله فرزند آوری بیشتر را در خانواده ها به فرهنگ مطلوب و گفتمان عمومی در جامعه تبدیل کرد، زیرا انتظار میرود خانواده ها همانطور که به نیازهای اقتصادی و رفاهی فرزندانشان توجه می کنند به نیازهای فکری و روحی و مطالبات بحق آنان در جهت آینده روشن و بر هم نخوردن تدریجی ساختارهای خانواده ایرانی نیز توجه کنند تا مفاهیم با ارزشی چون خواهر و برادر ،عمه وعمو و خاله و دایی و سایر نسبتهای دیگر خانوادگی در جامعه رنگ نبازد و یا برای آیندگان افسانه وتخیل نشود؛ به شرط اینکه ما بتوانیم بخوبی این نیاز را در کودکان و نوجوانان ایجاد کنیم و آنان رانسبت به این مقوله مهم دغدغه مند سازیم تا ازین رهگذر یکی از مطالبات جدی فرزندان از خانواده ها داشتن خواهر و برادر و در نتیجه افزایش و جوانی جمعیت باشد. به صدا در آوردن زنگ هشدار پیری جمعیت درمدارس میتواند تلنگری بسیار اساسی و کارآمد هم برای مسئولین باشد وهم برای کودکان و نوجوانان و خانواده ها که باید با چاشنی فعالیتهای فرهنگی و هنری همراه گردد ودر قالبهای هنری چون تئاتر خیابانی و انجام مانورهای نمایشی جهت القا مشکلات و چالشهای پیری جمعیت برای فرد،خانواده و جامعه و به مثابه مانورهایی چون زلزله و... که درمدارس برگزار میشود میتواند دانش آموزان و خانواده ها را به فضای حقیقی نزدیک کند تا بخوبی این مشکلات را لمس و این واقعیت ها را باور نمایند تابتوانند برای مواجهه با آن برنامه ریزی و یا مانع از گرفتار شدن در آن بشوند.
چه شواهد علمی و آماری نشان‌دهنده ضرورت اجرای این طرح در مدارس و محیط‌های آموزشی است؟و آیا آموزش‌های ارائه‌شده در این طرح مبتنی بر پژوهشهای داخلی و جهانی است؟ مثال بزنید.
در پژوهشها و مصاحبه هایی که با تک فرزندان و به طور کلی با خانواده های کم فرزند صورت گرفته که تعداد این پژوهشها هم قابل تامل است شواهدی است که نشان دهنده ضرورت اجرای اینگونه طرح ها در مدارس و محیط های آموزشی عمومی است که از جمله این پژوهش ها مصاحبه اینجانب با تعدادی از تک فرزندان است که با هدف روایت پژوهی از چالش ها و مشکلات تک فرزندان و خانواده های آنهاست که هم اکنون در دست انجام است و بنا هست مصاحبه ها در قالب هنری ، داستان و رمان به جامعه عرضه شود که در قریب به اتفاق تمام این مصاحبه ها از ما خواسته شد که این مشکلات و چالش های ما باید بصورت عمومی به فرزندان و خانواده ها گفته شود و با آموزش های لازم، عواقب بحران ساز و بیچاره کننده ای که گریبان گیر ما و خانواده ما شده را دیگران تجربه نکنند.لذا میشود با تشریح و تبیین این گونه مشکلات و چالش ها برای عموم و با آموزش عمومی در مدارس و محیط های آموزشی تاحد زیادی از این مشکلات جلوگیری نمود که این خود ضرورت اجرای چنین طرح هایی را مبرهن و آشکار می سازد.
چرا مدارس و دانشگاه‌ها را به عنوان جامعه هدف انتخاب کردید؟ آیا برنامه‌ای برای گسترش آن به سایر بخش‌ها (مثل خانواده‌ها یا رسانه) دارید؟
تنها جایی که میشود همه این مخاطبان را پیدا کرد و آموزش های لازم را ارائه نمود دقیقا مدارس و دانشگاه هاست چرا که محیط های علمی و آموزشی عمومی هستند که همه خانواده ها ناگزیر از فرستادن فرندان به این محیط ها هستند و اگر در این گونه محیط ها این نوع آموزش ها بخوبی و بصورت علمی و با در نظر گرفتن مسایل روانشناختی و تربیتی و با استفاده از ابزار فرهنگ و هنر صورت پذیرد قطعا خانواده و رسانه ها هم متاثر خواهند شد ازین آموزش ها؛ البته اگر این آموزش ها اصولی و علمی و با همکاری بین دستگاهی وزارت آموزش و پرورش ، وزارت بهداشت، وزارت فرهنگ و ارشاد ،سازمان صدا و سیما و ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجدو ...انجام شود.
مهمترین چالش اجرای این طرح در محیط‌های آموزشی چه بود و چگونه آن را حل کردید؟
مهمترین چالش اجرای این طرح بنظرم فراهم نبودن بعضی زیرساخت های اداری و سختگیری های بی مورد بعضی از سازمان ها و ارگان هاست که اجرای کامل اینگونه طرح ها را در مدارس و محیط های آموزش عمومی بامشکل مواجهه میکند و مساله بعدی نبودن دغدغه لازم در بعضی از مسئولین و عدم اعتقاد به مساله ضرورت جوان ماندن جمعیت و حل بحران پیری جمعیت و عواقب ناشی از آن در دستگاه هایی که متولی امر آموزش عمومی هستند و همچنین عدم وجود روحیه کار جمعی و بین دستگاهی جهت اجرای اینگونه طرح ها که این میتواند ناشی از عدم اخلاص در کارها و امورات باشد که به بی نیاز پنداری از کمک و همکاری دیگران خواهد انجامید به اینگونه که ارگانی خود را عقل کل بداند و هرگونه طرح و پیشنهادی را بگوید خودم انجام داده ام یا انجام خواهم داد و انجام چنین کارهای موثری را دخالت دیگران در حوزه کاری خود بداند فارغ از اینکه اینگونه طرح ها و همکاری های بین دستگاهی منجر به رشد آن نهاد و در نتیجه حل مشکل در سطح جامعه و خانواده خواهد شد و راه حل اینگونه چالش ها در اجرای طرح تنها هم افزایی و و همفکری و تبیین ضرورت اجرای چنین برنامه هایی است که در حال انجام این مهم با دستگاه های ذیربط از جمله وزارت آموزش و پرورش هستیم ؛چرا که قدم اول را بایستی این وزاتخانه بردارد تا قدم های دیگر توسط سایر دستگاه ها برداشته میشود.
چگونه میتوان نسل جوان را نسبت به پیامدهای پیری جمعیت حساس کرد بدون اینکه باعث نگرانی یا یأس شود؟
در پاسخ به این سوال باید عرض کنم که ما دراین طرح ۳۰ راهکار و پیشنهاد که بقول یکی از مقامات وزارت آموزش و پرورش که هرکدام جداگانه یک طرح جامع و کامل هستند را ارائه داده ایم که اگر بصورت اصولی و با همکاری بین دستگاهی اجرایی شوند و بخوبی در قالب ابزار فرهنگ ،هنر و رسانه بگنجند میتوانند کودکان ،نوجوانان و جوانان و خانواد ها را نسبت به مساله حساس کنند و به فکر راهکار و چاره اندیشی بیاندازند بطوری که دیگر مساله جمعیت و پیری جمعیت را صرفا یک مساله سیاسی و حکومتی نبینند و آسیبهای آن را متوجه شخص خود و خانواده بدانند و برای رفع آن مشکلات و درگیر نشدن با آنها حتی مشوق ها را هم بحساب نیاورند و صرفا و صرفا برای کمک به خود و خانواده همه مشکلات فرهنگی،رفاهی و اقتصادی را نادیده بگیرند.
نقش رسانه‌ها و فضای مجازی در ترویج گفتمان پیری جمعیت چیست؟ آیا این طرح از ظرفیت آنها استفاده کرده است؟
چیزی که میتواند هم قبل از اجرای طرح در جهت آگاهی بخشی و پای کار آوردن همه دغدغه مندان حقیقی و حقوقی و هم پس از اجرای آن در جهت بازنشر نتایج و فراگیرنمودن طرح در بستر جامعه بسیار موثر واقع بشود پشتوانه رسانه ای از طرح است که درکنار ارکان اجرایی طرح قطعا تیم رسانه ای خیلی قوی رامیطلبد تا بتوان تاثیر مطلوب و مثبت را بر افکار عمومی داشت و درگفتمان سازی فرهنگ فرزندآوری بیشتر درجامعه (باتوجه به آسیبهای فردی ،خانوادگی و اجتماعی کم فرزندی که منجر به پیری جمعیت خواهد شد)موثر واقع شد.
پس از کسب عنوان «برتر»، چه گام‌های جدیدی برای تأثیرگذاری بیشتر طرح در دست اقدام دارید؟
پس از برگزیده شدن طرح در رویداد جایزه ملی جوانی جمعیت و همچنین رویداد ملی حیات نسل ؛ تلاش بنده همواره بر فراهم کردن شرایط و ایجاد زیرساختها و رایزنی با دستگاه های مرتبط در حوزه اجرای طرح بوده است که پیشرفت هایی حاصل شده اما هنوز بعضی از دستگاهها به بهانه های مختلفی از جمله عدم تخصیص اعتبار به مساله جمعیت و نداشتن نیروی متخصص و پای کار و بی نیاز پنداری از همکاری سایر دستگاهها و عدم اعتقاد به کار جهادی و تیمی از همکاری شانه خالی میکنند که امیدورام با همکاری و پشتیبانی مجموعه دانشگاه و دفتر جوانی جمعیت وزارت بهداشت رایزنی های بیشتری برای اجرای طرح در سطح کلان و بین وزارتی ،اتفاقات بهتری رقم بخورد و طرح به منصه اجرا برسد.
چه تجربه یا دلیلی باعث شد شما به موضوع «پیری جمعیت» بپردازید؟
دغدغه های جمعیتی که مقام معظم رهبری دارند بنده را بسمت انجام پژوهشهای فرهنگی در موضوعات مختلف جمعیت و آشناشدن با عواقب فردی ،خانوادگی و اجتماعی تک فرزندی و کم فرزندی که نهایتا منجر به پیری جمعیت میشود و همچنین عواقب دهشتناک پیری جمعیت سوق داده است.
اگر بخواهید در یک جمله به جوانان بگویید چرا باید به این موضوع توجه کنند، چه می‌گویید؟
توصیه ام به جوانان این است که دربحث تک فرزندی ، کم فرزندی و بطور کلی جمعیت و عواقب پیری جمعیت برای یکبار هم شده عینک سیاسی را بردارید و به عمق مساله و مشکلات ناشی از این مقوله بدون پیش فرض سیاسی نگاه کنید و واقع بینانه مساله را مورد کنکاش قرار دهید ؛میبینید که مساله جمعیت یک مساله سیاسی و حکومتی صرف نیست بلکه تمامی عواقب آن دامنگیر فرد،خانواده و جامعه ای که فرد و خانواده در آن زندگی میکند مربوط میشود؛آن موقع است که حاضرید حتی بدون مشوق های اقتصادی و اداری و شغلی و... و تنها از سر دغدغه فردی و خانوادگی نگاهتان را عوض کنید و بفکر فرار از مشکلات و چالشهای آن باشید.
شایان ذکر است این رویداد در سال جاری در مشهد و توسط وزارت کشور و استانداری خراسان رضوی ، آستان قدس رضوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برکزار شد که این طرح ازمیان ۱۱۰طرح در عرصه های :ورزش و سلامت ، اقتصاد و کارآفرینی، تعلیم و تربیت ، فرهنگ و هنر، گفتمان سازی و رسانه ، سیاست گذاری و حکمرانی ، علمی و پژوهشی و فناوری موفق به کسب عنوان برتر شد.