تاثیر خواب در یادگیری
محرومیت از خواب باعث خواب آلودگی در کلاس درس و اثرات منفی بر عملکرد کلی تحصیلی دانشجو می شود. میزان هوشیاری فرد در طول روز حساس‌ترین معیار برای تعیین میزان نیاز اختصاصی هر فرد به خواب است.
تاثیر کیفیت و کمیت خواب بر میزان هوشیاری فرد
کیفیت و کمیت خواب دو عامل اولیه موثر بر میزان هوشیاری فرد در طول روز است و این عوامل در هوشیاری روزانه جوانان بسیار مهم است زیرا در این سنین در مقایسه با میانسالی یا کهنسالی، اختلالات شایع خواب نظیر آپنه انسدادی و سندرم پای بیقرار نادر است.
دانشجویانی که شبها تا دیروقت بیدار می‌مانند و آخر هفته این کمبود خواب را جبران کرده و بسیار دیر بیدار می‌شوند، عمکرد ضعیفی در کلاس درس پیدا می‌کنند. زیرا ساعت بیولوژیک بدنشان مجبور است مرتب خود را با ساعت متغیر خواب و بیداری آنها تنظیم کند و این موضوع باعث کاهش توانایی آنها در بیدار شدن زودهنگام برای کلاسهای صبح ابتدای هفته می‌شود.
تقویت حافظه
مغز در طول خواب به تقویت مهارتهای حرکتی و دیگر آموخته‌های فرد می پردازد که این امر برای مهارتهای نیازمند تمرین مانند موسیقی یا ورزش، حیاتی است.
عملکرد شناختی
خواب کافی باعث افزایش توجه و تمرکز شده و به دانشجویان اجازه می‌دهد در طول کلاس‌ها و جلسات درسی تمرکز بهتری داشته باشند. خواب به بهبود تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله کمک می‌کند و به دانشجویان کمک می کند تا به طور موثرتری به مدیریت چالش‌ها بپردازند.
تنظیم احساسات
خواب با کیفیت به تنظیم احساسات و کاهش استرس کمک می‌کند و بر کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی تاثیرگذار است. ثبات خلق و خو از دیگر آثار خواب با کیفیت است، دانشجویانی که به خوبی استراحت می‌کنند، معمولاً خلق و خوی بهتری دارند و این امر بر تعاملات آنها تاثیر مثبت می‌گذارد.
سلامت جسمی
خواب کافی باعث تقویت سیستم ایمنی فرد می‌شود و احتمال ابتلا به بیماری‌های گوناگون را در وی کاهش می‌دهد، در نتیجه فراگیران وقت بیشتر و موثرتری برای مطالعه دارند.
عملکرد تحصیلی
طبق نتایج تحقیقات دانشجویانی که خواب کافی دارند، معمولاً نمرات بالاتری کسب می‌کنند و در آزمون‌های استاندارد نیز عملکرد بهتری از خود نشان می دهند.
توصیه‌های کلیدی به فراگیران در ایام امتحانات
دانشجویان علاوه بر کمیت خواب (ساعات کافی و مناسب) باید به کیفیت خواب نیز توجه کنند و ضمن رعایت قوانین بهداشت خواب باعث ارتقا و بهبود کیفیت خواب خود شوند. اگر در به خواب رفتن (شروع خواب) مشکل دارید، از تختخواب خارج شوید و تا زمانی که احساس خواب‌آلودگی کنید، یک کار آرامبخش مانند مطالعه کتاب یا گوش دادن به موسیقی انجام دهید.
از تختخواب فقط برای خواب استفاده کنید و از انجام مطالعه، تماشای تلویزیون یا صحبت با تلفن در تخت اجتناب کنید.چرت روزانه باید محدود باشد و درصورت نیاز به خواب کوتاه روزانه باید مدت آن کمتر از نیم ساعت و حتما قبل از ساعت ۱۵ بعدازظهر باشد. ساعت خواب و بیداری خود را در تعطیلات آخر هفته نیز همانند سایر روزهای هفته تنظیم کرده و سعی کنید همان ساعت روتین همیشگی به رختخواب بروید و از خواب بیدار شوید.
اگر در طول هفته دچار کمبود شدید خواب هستید، می توانید در تعطیلات آخر هفته آن را جبران کنید، اما ساعات خواب شما باید به گونه‌ای باشد که مانع زود خوابیدن شما در شب نشود. به یاد داشته باشید که دیر خوابیدن در آخر هفته باعث دشوار شدن بیداری برای کلاسهای صبح روز شنبه می شود.
بعدازظهر و شب از مصرف کافئین خودداری کنید. کافئین ساعت‌ها در بدن باقی مانده و باعث ایجاد اختلال در به خواب رفتن می شود. نور و روشنایی منزل را در شب کم کنید تا بدن شما بداند به زودی زمان خواب فرا خواهد رسید.
برای تقویت هوشیاری خود، صبح ها در معرض نور خورشید قرار بگیرید. قبل از رفتن به تختخواب، مدتی را به "آرام کردن ذهن" خود اختصاص دهید. قبل از خواب کامپیوتر، تلویزیون و تلفن همراه را خاموش کنید و ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از خواب در آرامش باشید.
هرگز قبل از خواب وعده غذایی سنگین نخورید. شام به اندازه کافی بخورید و گرسنه به تختخواب نروید.
اگر با عمل به توصیه‌های مذکور هنوز دچار اختلال خواب هستید با پزشک یا متخصص خواب مشورت کنید.
خواب تنها یک حالت استراحت جسم و ذهن نیست، بلکه یک فرآیند فعال است و تاثیر قابل توجهی بر یادگیری و موفقیت تحصیلی دارد و تشویق دانشجویان به رعایت بهداشت خواب باعث نتایج تحصیلی بهتر و بهبود سلامت آنها می شود