بل از عبدالغفار نجمالدوله هیچکس به فکر نیفتاده بود که با ترکیب کردن تقویم شمسی و هجرت پیامبر اکرم(ص)، یک تقویم هجری شمسی استخراج کند.
باید متذکر شد که تقویم قمری از دیرباز در میان اعراب متداول بود اما آنها مبدأ تاریخ نداشتند و سالها را نمیشمردند. حدود پنج سال از رحلت پیامبر اکرم(ص) گذشته بود که حضرت امیرالمؤمنین(ع) پیشنهاد کرد که سال و ماه هجرت رسول اکرم(ص) مبنای شمارش تقویم مسلمانان قرار گیرد. خلیفۀ دوم فقط مبدأ سالشمار را پذیرفت، لکن ماه ربیع الاول همچنان سومین ماه تقویم، باقی ماند. توضیحاً اینکه پیامبر اکرم(ص) در روز یکم ربیعالاول سال اول، از مکه خارج شد و دوازدهم ربیع الاول به مدینه داخل گشت. (آغاز هجرت، با ۲۷ تیر سال اول شمسی برابر بوده است). اهمیت تقویم قمری در این است که فاصلۀ هر رخداد را با تشکیل اولین حکومت عدل اسلامی در مدینه النبی معین میکند.
محاسبۀ واقعۀ عاشورا بر طبق تقویم قمری هلالی
شهید مرتضی مطهری بر طبق برخی روایات گفتهاند که واقعۀ عاشورا در اواخر ماه خرداد، بوده است. اما با این محاسبات میتوان دانست که این واقعه در اوایل پاییز به وقوع پیوسته است.
بر مبنای رؤیتپذیری هلال، در افق کربلا میتوان این نتایج را به دست آورد (مطابق استخراج آقای محمدرضا صیّاد/ عضو مرکز تقویم مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران):
ـ جمعه ۹ مهر ۵۹ هجری شمسی/ مطابق ۲۸ سپتامبر ۶۸۰ میلادی (ژولی)/ هلال ماه محرم در کربلا رؤیتناپذیر بوده است.
ـ شنبه ۱۰ مهر ۵۹ هجری شمسی/ مطابق ۲۹ سپتامبر ۶۸۰ میلادی/ به وقت غروب، هلال ماه محرم در کربلا با چشم غیر مسلّح دیده میشده است.
ـ یکشنبه ۱۱ مهر ۵۹ هجری شمسی/ مطابق ۳۰ سپتامبر ۶۸۰ میلادی/ اول محرم ۶۱ هجری قمری
نتیجه میشود که:
ـ سهشنبه ۲۰ مهر ۵۹ هجری شمسی/ مطابق با ۹ اکتبر ۶۸۰ میلادی (ژولی)/ دهم محرم ۶۱ هجری قمری = واقعۀ عاشورا
همانطور که میدانیم بعد از گذشت هر ۳۳ یا ۳۴ سال قمری (= یک دوره)، دو تقویم شمسی و قمری با اختلاف چند روز بر هم منطبق میشوند. اما برای آنکه یک روز قمری دقیقاً بر یک روز خاص از تقویم شمسی منطبق شود باید سال قمری، پنج یا هفت دورۀ را بگذراند؛ یعنی ۱۶۸ یا ۲۳۵ سال. به این ترتیب، نوبت بعد که عاشورای شمسی و قمری بر هم منطبق میشوند ۱۶۸ سال قمری آینده، خواهد بود؛ یعنی سال ۱۶۰۶ هجری قمری که مطابق با ۱۵۵۷ هجری شمسی است. ان شاء الله تا آن زمان حضرت صاحب الزمان(عج) انتقام خون شهدای کربلا گرفته شده و این غم عظمی، تسلا یافته باشد.