چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۳ - ۱۱:۱۱

۱۶ اکتبر؛ روز جهانی بیهوشی گرامی باد

روز جهانی بیهوشی

روزجهانی بیهوشی برابر با ۱۶ اکتبر ۱۸۴۶ روزی است که اولین بار ویلیام مورتون از اِتِر برای بیهوشی در جراحی خارج کردن توده گردن از گیلبرت ابوت توسط جان وارن رئیس انجمن جراحان آمریکا استفاده کرد. این اتفاق یکی از مهمترین رویدادهای مهم تاریخ پزشکی بود که در بیمارستان عمومی ماساچوست وابسته به دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد به وقوع پیوست. این کشف باعث شد تا بیمار بتواند از مزایای جراحی بدون درد استفاده ببرد. / متن: نگین رحیم‌پور؛ گرافیک: شاهو صالحی

بیهوشی از دست دادن موقتی حس یا آگاهی است که برای اهداف پزشکی انجام می‌شود. بیهوشی یک کار تیمی بین متخصصان بیهوشی و کارشناسان بیهوشی است.

شرح وظایف متخصصان بیهوشی

مهم‌ترین وظایف متخصصان بیهوشی، ارزیابی پیش از عمل بیماران، برنامه‌ریزی و اجرای روش‌های بیهوشی مناسب برای جراحی و نظارت دقیق بر وضعیت همودینامیک و تنفسی بیمار در طول عمل جراحی هستند. این متخصصان، مسئول مدیریت درد بعد از جراحی را هم برعهده دارند.

شرح وظایف کارشناسان بیهوشی

تکنسین بیهوشی یا هوشبری به‌طورکلی کار بیهوشی بیمار را انجام می‌دهد. بیهوشی گرایش‌های مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها گرایش بیهوشی اتاق عمل است. دررابطه بااینکه رشته بیهوشی اتاق عمل چیست باید گفت فارغ‌التحصیلان این رشته، به‌طور اختصاصی درزمینه بیهوشی بیماران در اتاق عمل کار می‌کنند. رشته بیهوشی، رشته محبوبی است. اما معایب خاص خود را نیز دارد. افسردگی و استرس بالا به‌دلیل قرار گرفتن در محیط اتاق عمل ازجمله خطرات رشته هوشبری است. البته در کنار این سختی‌ها، نظرات دانشجویان رشته هوشبری از بازار کار و درآمد خوب این رشته حکایت دارد.

برخی از وظایف کلی تکنسین بیهوشی در اتاق عمل عبارت است از:

• کنترل عملکردهای حیاتی زندگی بیمار ازجمله ضربان قلب و ریتم، تنفس، فشارخون، دمای بدن و تعادل مایعات بدن

• کنترل درد و سطح هوشیاری بیمار جهت ایده‌آال کردن شرایط برای یک جراحی ایمن و موفقیت‌آمیز

وظایف کارشناس ارشد بیهوشی کمی تخصصی‌تر از سایر کارشناسان است. این وظایف عبارت است از:

• بررسی پروند بیمار و اقدامات لازم درزمینه انجام آزمایشات

• تحت نظر داشتن بیمار و مشاور با پزشک یا پرستار بعد از انجام آزمایشات

• تعیین نوع بیهوشی و انجام بیهوشی متناسب با عمل

• پیگیری بیهوشی بیماران بعد از عمل

بیهوشی در ایران

نخستین عمل جراحی مدرن در ایران حدود ۱۷۰ سال پیش (سال ۱۲۳۰ شمسی) توسط فردی اتریشی بنام یاکوب ادوارد پولاک انجام شد و فوکتیمسیولیت بیهوشی را به عهده داشت. در این جراحی برای نخستین بار در ایران از اتر برای بیهوشی بیمار استفاده شد.

بیهوشی در ایران تا سال‌ها بعد با روش‌های بسیار ابتدایی مانند ماسک امبردن و قطره اتر انجام می‌شد و اغلب افرادی که این مسئولیت را به عهده داشتند، پزشک نبودند و به طور تجربی با بیهوشی آشنایی داشتند. برخی جراحان نیز خود مبادرت به بی‌حسی نخاعی می‌کردند. بعدها در مراکز دانشگاهی دستیاران جراحی و یا دانشجویان سال آخر پزشکی عهده دار این وظیفه می‌شدند.

در سال ۱۳۳۰ پروفسور عدل که در کشور فرانسه تخصص جراحی عمومی خود را گرفته بود، فردی به نام Boue را با خود به ایران آورد تا به بیهوش کردن بیماران بپردازد. این شخص در بیمارستان سینا با ماسک امبردن بیماران را بیهوش می‌کرد.

یک سال بعد دکتر «فر» که فارغ‌التحصیل رشته تخصصی بیهوشی از انگلستان بود، آموزش پزشکان در رشته بیهوشی را آغاز کرد و تدریس بیهوشی در برنامه درسی دانشجویان پزشکی عمومی گنجانده شد.

در سال ۱۳۴۷ تفکیک گروه‌های آموزش جراحی و بیهوشی صورت گرفت و آموزش پزشکان متخصص بیهوشی به صورت مستقل ادامه یافت.

فرارسیدن ۱۶ اکتبر مصادف با ۲۵ مهر ماه روز جهانی بیهوشی را به اساتید ، تکنسینهای بیهوشی و دانشجویان عزیز این رشته تحصیلی و جمیع تلاشگران این حوزه از عرصه سلامت تبریک و تهنیت عرض می نماییم.