حجت الاسلام دکتر محمد شجاعی با بیان این مطلب افزود: در جادۀ زندگی کوچکترین اشتباه موجب دور شدن ما از مقصد و یا رفتن به بیراهه می شود. خداوند که سازندۀ سیستم وجودی ماست متخصصان معصومی را با نقشه ای کامل به ما معرفی کرده است. ساختار وجودی ما همواره اعتقادمان به این که اصالت تخصص چیست را شهادت می‌دهد، چون در رویارویی با هر امری ناخودآگاه به سراغ متخصص آن می‌رویم. عجیب اینجاست که درحالی که در سایر امور همیشه بر اساس اینکه اصالت تخصص چیست، دست به انتخاب می زنیم، در رفتار با وجود خودمان از این اصل تخطی میکنیم. زیبایی و سرزندگی دانۀ وجود ما رابطۀ مستقیمی با نزدیکی و پیروی ما از الگوها و راهنمایان معرفی شده توسط خدا دارد.
وی به اصل اصالت تخصص اشاره کرد و گفت: در پاسخ به این سوال که اصالت تخصص چیست، باید گفت که ما در رابطه با هر سیستم نظام مندی باید از متخصص کار با آن سیستم کمک بگیریم و هیچ عقل سلیمی رجوع به غیرمتخصص را در ارتباط با ابزارها یا پدیده های جهان نمی پذیرد. پذیرفتن و عمل به این اصل نیازی به سواد نداشته بلکه نیازمند عقل است که همۀ افراد بشر از این موهبت بهره مند هستند.
راه اندازی، بهره برداری، اصلاح و تعمیر ۴ رکن اصل اصالت تخصص
شجاعی خاطرنشان کرد: برای فهم بهتر اصل اصالت تخصص باید رفتار انسان را در مراجعه به متخصص بررسی کنیم. ما به طور طبیعی در برخورد با هر سیستمی در چهار مرحلۀ تعریف، راه اندازی ، بهره برداری و اصلاح و تعمیر بعد از خرابی، در درجۀ اول به سازندۀ سیستم و سپس به متخصص مورد اعتماد او مراجعه میکنیم. بشر از ابتدای خلقت این رفتار را داشته و حتی در ابتدایی‌ترین جوامع بشری هم هر فرد بنا به توانایی‌هایش مسئولیت‌های مشخصی را بر عهده می‌گرفت، در نتیجه خلاف نظر تجربه گراها مراجعه کردن به متخصص یک امر غیرفطری، اکتسابی و برخاسته از تجربه نیست.
وی اظهار کرد: مرحلۀ «تعریف» اولین مرحله در رویارویی با هر سیستم است که در آن ویژگی ها، شرایط استفاده، نقاط ضعف و نقاط قوت دستگاه مشخص می شود. مرحلۀ «راه اندازی» شامل مجموع اطلاعات لازم برای راه اندازی سیستم است. اطلاعاتی مثل این که سوخت و نیروی محرکۀ سیستم چیست و برای شروع به کار آن چه باید کرد.
استاد شجاعی تصریح کرد: طرز استفاده از دستگاه، احتیاط ها و هشدارهای لازم در مورد مقدار و نحوۀ کارش در مرحلۀ «بهره برداری » مشخص می‌شود. اینکه در صورت بروز مشکل به کجا مراجعه کنیم و راههای ارتباطی با سازنده یا نمایندگی های مجاز آن چیست، در مرحلۀ آخر یعنی «اصلاح و تعمیر بعد از خرابی» مشخص می شود. علاوه بر اینها هر مرحله شامل نکات مهم و هشدارهایی است که عمل نکردن به آنها می‌تواند، باعث ایجاد خرابی های جبران ناپذیری در سیستم شود.
کی و کجا به متخصص مراجعه میکنیم؟
استاد حوزه و دانشگاه گفت: ما به طور فطری در تمامی امور از اصل «اصالت تخصص» پیروی می کنیم ، درحالی که شاید آگاه نباشیم که اصل اصالت تخصص چیست و چه چیزی را بیان می کند؟ برای روشنتر شدن ماجرا از مثال دیگری کمک می گیریم . تصور کنید دانۀ گیاه گرانقیمت و کمیابی را از طرف یکی از عزیزترین دوستانتان هدیه گرفته اید. آیا قبل از کاشت این دانه به دنبال کسب اطلاعاتی از شرایط نگهداری و محیط مناسب آن با چند باغبان ماهر مشورت می کنید ،یا دانه را در خاک اولین گلدان دم دستتان فرو می‌کنید؟ اگر پاسختان مورد اول است، تصور کنید در این حال ماهرترین مکانیک شهر که به تخصص او در تعمیر ماشین اطمینان دارید، در حالی که دست‌های روغنی اش را با لباس کارش پاک می کند از شما تقاضا کند که دانۀ کمیابتان را برای کشت به او بسپارید. شما چه پاسخی می دهید ؟ احتمالاً حتی اجازۀ دست زدن به دانۀ گرانقیمتتان را هم به او نخواهید داد. حالا اگر به جای استاد مکانیک شاگرد نجار بخواهد دانه را برای پرورش از شما تحویل بگیرد و یا یک پزشک فوق تخصص قلب ادعا کند که از پس کاشتن و مراقبت از دانۀ مورد علاقۀ شما می آید چه؟ اگر شما به مکانیک، شاگرد نجار و یا پزشک اعتماد کنید و در انتها دانۀ شما خشک شود یا بوتۀ آن به گُل ننشیند چه کسی را سرزنش خواهید کرد؟ مسلماً بزرگترین تقصیر در به بارننشستن دانه متوجه شماست. مکانیک، شاگرد نجار و پزشک فقط پیشنهادی را مطرح کرده اند که شما با پذیرفتن آن در واقع مسئولیت و عواقب آن را هم پذیرفتهاید. اگر شما ندانید که اصالت تخصص چیست و تحت تأثیر عواملی مثل تبلیغات دروغین و یا سهل انگاری افراد غیرمتخصص را انتخاب کنید، بلافاصله بعد از دریافت این اشتباه فرد غیرمتخصص را رها خواهید کرد.
اهمیت اصل اصالت تخصص
استاد شجاعی به اهمیت اصل اصالت تخصص اشاره و گفت: در هر امری سرپیچی از متخصص و یا سهل انگاری در شناخت فردی با بالاترین تخصص اشتباهی است که باید بلافاصله جبران شود. چون این انتخاب محروم کردن خود از مسیر درست و ادامه دادن راهی است که هرگز به مقصد نمی رسد . اگر بعد از توجه پیدا کردن به اشتباه خود مسیر غلط را ادامه دهیم، حتی نزد خودمان هم محکوم هستیم. دانستن این که اصالت تخصص چیست، در مورد مهمترین و سرنوشت سازترین انتخاب ما که بدون شک انتخاب هدف و مسیر کلی زندگی‌مان است هم صدق می‌کند. انتخابی که بدون داشتن الگو و راهنمای درست به سرانجام درستی نم یرسد. در واقع الگویی که در زندگی برای خودمان انتخاب کردهایم، نشان دهندۀ میزان ایمان داشتن یا نداشتن ما به خدا یا همان سازندۀ ماست. اینکه این الگو تا چه حدی با چیزی که خدا می پسندند و خصوصیات روح ما را بر اساس آن پرداخته است، مطابقت دارد، نشان می دهد که ما تا چه اندازه در مسیر درست قدم برداشته‌ایم.
وی افزود: در حقیقت ما همان دانۀ گران‌بها و زیبا هستیم و جسم ما گلدان ماست. این نفس ماست که باید در محمل جسم رشد کند و بال و پر بگیرد. مسیری که در زندگی طی می کنیم و راهنمایان ما در انتخاب و طی این مسیر، سرانجام ما را مشخص می کنند. خاک حاصلخیز جسم و دانۀ سالم و قوی در اختیار همۀ ما انسان‌ها قرار گرفته، اما نتیجه برای همه یکسان نیست. دانه هایی هستند که در سفر زندگی تبدیل به جنگل‌هایی بزرگ و کشتزارهایی آباد می شوند و خشک و بی بروبار ماندن هم سهم تعدادی از دانهها می‌شود. تفاوت در باغبان و نوع رسیدگی اوست. آیا باغبان ما با تمام خصوصیات و استعدادهای ما و نحوۀ پروراندن آنها آشناست؟