به گزارش مفدا بم، امام موسی بن جعفر (ع) (۱۲۷ یا ۱۲۸-۱۸۳ق) معروف به امام موسی کاظم و ملقب به کاظم و باب الحوائج هفتمین امام شیعیان دوازده امامی است. وی در سال ۱۲۸ قمری، همزمان با شروع قیام ابومسلم خراسانی، داعی بنی‌عباس علیه امویان به‌دنیا آمد و در سال ۱۴۸ق پس از شهادت پدرش، امام صادق(ع)، به امامت رسید. دوران ۳۵ ساله امامت او با خلافت منصور، هادی، مهدی و هارون عباسی همزمان بود. ایشان چندین بار توسط مهدی و هارون عباسی زندانی شد و در ۱۸۳ق در زندان سندی بن شاهک به شهادت رسید. پس از وی، امامت به فرزندش علی بن موسی(ع) منتقل شد.
مرکز قرآن و عترت اداره تعالی فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی بم در گفت‌وگویی که با حجت‌الاسلام و المسلمین جورابچی، مدرس و کارشناس مسائل اسلامی، انجام داده به بررسی بخش‌های کمتر عنوان‌شده از زندگی پربار و مظلومانه امام موسی‌بن جعفر علیه‌السلام پرداخته است. که در ادامه میخوانیم.
صحبت‌هایم را با سلام و عرض تبریک ولادت هفتمین اختر اسمان امامت و ولایت، حضرت امام موسی بن جعفر (ع) آغاز می‌کنم.
به نظر شما، چه نور و معنویتی از ولایت ایشان نصیب ما شیعیان خواهد شد؟
جورابچی: و علیکم السلام و رحمة الله و برکاته. امیدوارم این نور و معنویت حضرت امام موسی بن جعفر (ع) بر همه اساتید، کارمندان و دانشجویان عزیز و محترم در دانشگاه علوم پزشکی شهر بم سایه افکند. ایشان که با تواضع و خدمت به مردم، به عنوان باب الحوائج شناخته می‌شود و توانایی برآورده کردن حاجات زیاد مردم را دارند. همچنین به عنوان صابر، کاظم، امین و صابر شناخته می‌شوند. علامه حافظ درباره ایشان می‌فرماید:
"انان که خاک را به نظر کیمیا کنند آیا شود که گوشه‌چشمی به ما کنند"
حضرت امام موسی بن جعفر (ع) در سال ۱۲۸ هجری قمری متولد شده و در سال ۱۸۳ هجری به شهادت رسیدند. مدت امامت ایشان ۳۵ سال بوده است.
از جمله القاب معروف حضرت موسی بن جعفر (ع)، باب الحوائج به دلیل برآوردن حاجات مردم، کاظم به دلیل غیظ و خشم خود را فرو نشاندند، امین به دلیل امانتداری و صادقیت، صابر به دلیل تحمل سختی‌ها و مشکلات و کنیه حضرت ابو ابراهیم و ابوالحسن است.
به نظر شما حضرت امام کاظم (ع) در زمان خلفای عباسی، چگونه با وضعیت پرآشوب و سختی مقابله کردند؟
در زمان خلفای عباسی، هجمه‌های زیادی به علویان متولد شد و بسیاری از هموطنان عزیز به دستور خلفا به شهادت رسیدند. در این زمان، وضعیت بسیار پرآشوب و دشواری بود. امام صادق (ع) به منظور حفظ جان حضرت امام کاظم (ع)، فقط جریان امامت ایشان را به اصحاب خاص خود می‌فرمودند تا به جان ایشان خطری نرسد.
با این حال، حضرت امام کاظم (ع) با تمام سختی‌ها و مشکلاتی که در این دوران وجود داشت، به تبلیغ و گسترش مکتب تشیع پرداختند. ایشان با تشکیل کادر و گروه‌های مذهبی، به بیان مسائل مهمی مانند غصب ولایت و جنایات خلفای عباسی پرداختند و جایگاه امامت را به مردم اعلام می‌کردند. برای کسانی که علاقه‌مندند به بررسی بیشتر، می‌توانند به کتاب "حیات فکری و سیاسی امامان (علیهم السلام) رسول جعفریان" مراجعه کنند.
در مورد سیره علمی حضرت امام کاظم (ع) توضیح دهید.
حضرت امام کاظم (ع) در زمان خود، با انتشار گروه‌های انحرافی و جریانات نادرستی در میان مردم مسلمان مواجه بودند. برخی از اهل حدیث و مشبهه به طور نادرست خدا را جسمانی تصور می‌کردند و تلاش می‌کردند تا گروه‌های دیگر و امام (ع) را به چالش بکشانند.
اما علیرغم اینکه حضرت امام کاظم (ع) مدت زمان زیادی را در زندان سپری کردند، در مقابل منحرفان به استواری و پایبندی به مبانی دینی ایستادند. در هر زمان مناسب، ایشان به مباحث توحیدی پرداختند و مردم را در این خصوص آموزش می‌دادند. به عنوان مثال، فرمودند: "خداوند از آسمان به زمین نمی‌آید و محتاج کسی نیست. و مکان دور و نزدیک برای خداوند یکسان است. خداوند مادی نیست و زمان و مکان ندارد. "
این بیانات حضرت امام کاظم (ع) نشان از عمق علمی ایشان دارد و با استدلال منطقی و تفسیر صحیح، اصول ایمانی را به مردم تبیین می‌کردند.
در مورد سیرهٔ عبادی امام موسی بن جعفر(ع) برای مخاطبین ما شرح دهید.
به عنوان یکی از امامان معصوم، امام موسی بن جعفر (ع) به عنوان عابدترین شخص خود دوران بشمار می‌آمد. این خصلت عابدانه در او، نقطه‌ی مشترکی است که هم شیعیان و هم اهل سنت دربارهٔ آن اتفاق نظر دارند.
شیخ مفید، در راستای راهنمایی‌هایش، می‌فرماید: "حضرت کاظم (ع) عابدترین و دانشمند بی‌بدیل است و با سخاوت و شخصیتی بی‌نظیر برخورد می‌کند. " همچنین، ابن ابی الحدید (در شرح نهج البلاغه، جلد ۱۵، صفحه ۲۷۳)، یکی از بزرگان اهل سنت، می‌گوید: "امام کاظم (ع) شخصیتی است که علم، دین، عبودیت و بردباری و شکیبایی را در خود ترکیب کرده است. سجده‌های طولانی‌ای که از شب تا صبح او انجام می‌دهد و نمازهای فراوان حضرتش همچون الگویی برای عموم مردم است. "
در این بخش از مصاحبه، بیان شد که امام موسی بن جعفر(ع) به عنوان یک عابد و دانشمند بی‌بدیل شناخته می‌شود و شخصیتی با شایستگی و منحصر به فرد دارد. ایشان با ترکیب علم، دین، عبادت، بردباری و شکیبایی، نمونه‌ای برتر را به جامعه نشان می‌دهند. سجده‌های طولانی و نمازهای فراوان حضرتش، همچون الگویی برای همهٔ مردم عمومی و خصوصی است.
در پایان ماجرای سخاوت و خدمات اجتماعی در سیره حضرت امام کاظم (ع) را بررسی بفرمائید.
امام کاظم (ع) یک تاریخچه سخاوتمندانه و بزرگوار داشت. ایشان به گونه‌ای بزرگوارانه عمل می‌کرد که هیچ فقیری را بدون وسایل نمی‌گذاشت. حتی با در اختیار داشتن کیسه‌های پر از زروط‌ها، بیش از حد لازم به فقرا کمک می‌کردند. حتی از آنها که دشمن حضرت بودند و بدگویی‌های ناروا درباره‌ی ایشان می‌گفتند، صرفنظر نمی‌کردند و به خدمت و بخشش ایشان می‌پرداختند. این نشان از سخاوت و بزرگواری بی‌نظیر امام کاظم (ع) است.
بسیار منحصربه‌فرد است که چگونه امامی که فرزند پیامبر خاتم (ص)، نسل علی و فاطمه (ع) است، به این میزان بخشنده باشد. در منابع تاریخی، ابن خلکان، یکی از تاریخ‌نگاران اهل سنت، در کتاب "تاریخ بغداد" جلد ۱۳ صفحه ۲۷، درباره‌ی امام کاظم (ع) می‌گوید: "وَکَانَ سَخِیّاً کَرِیماً"، به این معنا که حضرت امام کاظم (ع) سخاوتمند و بزرگوار بوده و به شکوه و سخاوت بسیار می‌پرداختند.
به این ترتیب، سیره امام کاظم (ع) نشان دهنده‌ی بزرگواری و سخاوت ایشان است و به طور کلی، ایشان به شیوه‌ای کریمانه و سخاوتمندانه عمل می‌کردند.