به گزارش مفدا - گناباد، امسال روز جهانی ایمنی غذا در ۷ ژوئن ۲۰۲۳ مصادف با ۱۷ خرداد ماه ۱۴۰۲ می‌باشد و بر نقش استانداردهای غذایی در تولید غذای ایمن و مغذی در تضمین سلامت انسان تاکید می کند. روز جهانی ایمنی غذا هر ساله برای جلب توجه و بسیج اقدامات پیشگیرانه، جهت شناسایی و مدیریت خطرات ناشی از غذا و بهبود سلامت انسان گرامی داشته می شود.

سازمان جهانی بهداشت شعار روز جهانی ایمنی غذای امسال "استانداردهای غذایی جان انسان ها را نجات می دهد" اعلام کرده است.

غذای سالم یک شاهرگ حیاتی برای حفظ سلامتی محسوب می شود. غذای نا سالم می تواند عامل بسیاری از بیماری ها و مشکلات باشد و باعث بروز اختلالات اساسی در رشد، کمبود مواد مغذی و ریز مغذی ها، همه گیری بیماری ها و یا حتی بیماری های روانی و… شود. اگر در سطح جهانی این مساله را در نظر بگیریم، از هر ۱۰ نفر یک نفر هر سال به بیماری های ناشی از غذا دچار می شوند که این آمار با توجه به رشد چشم گیر بهداشت عمومی و توجه بیشتر افراد به رژیم غذایی سالم، در سال های اخیر، بسیار چشمگیر است.

در حقیقت نام گذاری این روز برای توجه به تغییر ساختارها و سیستم های غذایی به منظور سلامت بیشتر و پایدارتر و پیش گیری از بیماری های ناشی از غذا تاکید می کند. ما در این روز از سیاست مداران، سرمایه گذاران و تمامی سیستم های تاثیر گذار بر غذا و مواد غذایی می خواهیم تا با تغییر سوگیری ها و برنامه های خود، به افزایش تولید غذای سالم، پایدار و ایمن برای بهبود جهانی بهداشت غذا کمک کنند.

ارتقای ایمنی مواد غذایی تفاوت ایجاد می کند. با تشکر از تلاش های متعهدانه سیاست گذاران، مقامات ایمنی مواد غذایی، کشاورزان، دست اندرکاران تجارت مواد غذایی، آشپزها، دانشمندان، معلمان، دانش آموزان و مصرف کنندگان، آگاهی در مورد ایمنی مواد غذایی در حال افزایش است. چهار مراسم روز جهانی ایمنی مواد غذایی که تاکنون شاهد رشد در تعداد، تأثیر و سطح مشارکت فعالیت های برگزار شده، بوده است. همه می توانند نقش فعالی در پیشگیری از بیماری های ناشی از غذا داشته باشند و روز جهانی ایمنی غذا فرصتی برای جشن گرفتن است.

تفاوت امنیت غذایی و ایمنی غذایی:
ایمنی غذایی در جهت حفظ و مصونیت غذا از آلودگی ها تلاش می کند در حالی که امنیت غذایی به تامین غذای کافی، سالم و در دسترس برای تمامی افراد در سراسر کشور می پردازد.شیوع گسترده آلودگی های میکروبی و شیمیایی مواد غذایی، یک مساله جدی برای سیستم غذایی است. هر ساله ۶۰۰ میلیون مورد از بیماری های مرتبط به مواد غذایی وجود دارد. کودکان و مردم فقیر بیشتر از این مساله زیان می بینند. غذای ناامن نه تنها یک نگرانی جدی برای سلامت عمومی است بلکه بر درآمد کشاورزان، معیشت فروشندگان موادغذایی، تداوم کسب و کارها و تجارت نیز اثر منفی می گذارد.تغذیه نامناسب (نبود امنیت غذایی) و بیماری های ناشی از موادغذایی (نبود ایمنی غذایی) هزینه های اقتصادی و اجتماعی زیادی را به کشورهای مختلف تحمیل می کنند.

چالش های امنیت و ایمنی غذایی:
فائو(FAO) طی گزارشی اعلام کرده است با افزایش جمعیت به ۷/۹ میلیارد نفر درسال ۲۰۵۰ برای تامین امنیت غذایی جهان به ۷۰ درصد غذای بیشتر در دسترس نیاز داریم.

چالش های پیش رو امنیت غذایی عبارتند از:
• محدودیت های زمین های کشاورزی
• تغییرات آب و هوا
• کمبود منابع آبی
• افزایش قیمت انرژی
• افزایش حجم ضایعات حاصل از موادغذایی

چالش های پیش رو ایمنی غذایی عبارتند از:
• آلودگی موادغذایی به فلزات سنگین
• ظهور پاتوژن ها و سم های جدید
• شیوع هورمون ها و نگهدارنده های شیمیایی
• تاثیر آفت کش ها درموادغذایی،
• نبود رژیم غذایی سالم و بیماری های مرتبط با آن (مانند:چاقی، دیابت،بیماری های قلبی، ناباروری و سرطان)

راهکارها:

• کشاورزی ارگانیک:
کشاورزی ارگانیک یکی از مهم ترین و بهینه ترین پاسخ ها به چالش بهداشت و ایمنی و امنیت غذایی است. کشاورزی ارگانیک نوعی سیستم کشاورزی است که در آن بدون استفاده از کودهای شیمیایی، آفت کش ها، سموم شیمیایی ,هورمون های رشد و آسیب به محیط زیست محصولات کشاورزی تولید می شود که سالم و عاری از آلودگی و بیماری های رایج هستند. علاوه بر این کشاورزی ارگانیک تعادل اکوسیستم را حفظ می کند و با ایجاد پایداری و حفاظت از منابع طبیعی امنیت غذایی را تامین می کند.

• ابر روندها (Megatrend)
ابر روند(Megatrend) به محصولات، فناوری ها و خدماتی می گویند که در آینده فضای جوامع و کسب و کارها را تغییر می دهند.

برخی از ابر روندها را بصورت اجمالی مرور می کنیم:

۱. غذای دیجیتال و غذای اینترنتی:
چاپگر های سه بعدی مواد غذایی از جمله پیشرفت های تکنولوژی در صنایع غذایی است که این صنعت را متحول خواهد کرد. با این چاپگرها هرکسی می تواند یک تولید کننده مواد غذایی باشد.همچنین فروش آنلاین مواد غذایی که در بسیاری کشورها در حال افزایش است، برخی از مشکلات مربوط به دسترسی غذا را حل خواهد کرد.

۲. رژیم های شخصی سازی شده:
علاوه بر توجه به مواد مغذی، بر اساس میکروبیوم شخصی هر فرد (فلور میکروبی روده هر شخص که منحصر به فرد است) برنامه ریزی شده باشد و امکان دستکاری آن را برای جلوگیری یا بهبود بیماری های مرتبط، فراهم کند.

۳. استفاده از فناوری نانو در فرآوری و بسته بندی غذا:

روش های نوین بسته بندی مواد غذایی که آن ها را از هرگونه آلودگی های باکتریایی و توکسین ها، ویروس ها و مواد شیمیایی عاری می کند.

۴. کاربرد فناوری توالی یابی ژنوم (Whole-genome sequencing):
در این روش خواندن اطلاعات ژنتیکی اختصاصی هر موجود موجب شناسایی و تشخیص دقیق عوامل بیماری زا و کاهش و جلوگیری از مشکلات ایمنی مواد غذایی می شود.

۵. پیشرفت در حوزه تست های آنالیز شیمیایی مواد غذایی:
برای مثال با استفاده از تست هایی مثل: طیف سنجی جرمی(mass spectrometry)، به طور اختصاصی و با حساسیت بالا می توان به صورت دقیق از نظر کیفیت و کمیت، سموم و یا متابولیت های شناخته شده و ناشناخته را در مواد غذایی تشخیص داد.

۶. توسعه داده های بزرگ (Big data):
داده های بزرگ در حیطه ایمنی و کیفیت مواد غذایی را به طور جامع و همگانی جمع آوری می نمایند و تجزیه و تحلیل می کنند.تمامی افراد جامعه به صورت آنلاین می توانند به اطلاعات واقعی در مورد شیوع بیماری ها در هر زمان و اقدامات ایمنی مصرف کننده دسترسی داشته باشند. همچنین تجزیه و تحلیل این داده ها اطلاعات خوبی را در اختیار شرکت های بزرگ فعال در حوزه مواد غذایی و حفظ ایمنی و امنیت آن قرار می دهد.با توجه به همبستگی دو مفهوم امنیت و ایمنی غذایی، ما بدون ایمنی غذایی نمی توانیم امنیت غذایی و دستیابی پایدار به مواد غذایی را داشته باشیم.مساله ایمنی و امنیت غذایی یک چالش جهانی است که کشورهای درحال توسعه را بیشتر متاثر می کند.لازم به ذکر است که این حیطه می تواند یک فرصت مناسب برای پتانسیل نوآوری قشر جوان کشور و استارتاپ ها نیز فراهم کند که با آینده پژوهشی تکنولوژی ها و توسعه ایده در زمینه های مربوط به فرایند تولید، کنترل کیفیت، نگهداری، بسته بندی و سهولت در روندهای دسترسی مواد غذایی بتوانند در برطرف کردن بخش عمده ای از این چالش ها در داخل کشورمان مثمر ثمر باشند.