به گزارش مفدا بم، در ادبیات سلامت، روزها به فراخور موقعیت ها، مسائل و مشکلات پیش آمده ممکن است عناوین خاصی را به خود اختصاص دهند. برای افزایش آگاهی عمومی نسبت به خودکشی و پیشگیری از آن، روز دهم سپتامبر به عنوان روز جهانی پیشگیری از خودکشی، با شعار "با امید عمل بسازیم"، مورد توجه قرار گرفته است. به این بهانه همراه شدیم با مینا علیدادی کارشناس اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بم که در این باره شرح میدهد.
چه کسانی خودکشی می‌کنند؟
افرادی با ویژگی افسردگی و احساس ناامیدی شدید واحساس درماندگی ،اختلال استفاده از( مواد و الکل) ،بسیاری از خودکشیها در لحظات بحرانی با از بین رفتن توانایی مقابله با استرسهای زندگی مثل مشکلات مالی و نبود مهارت های زندگی لازم مثل نبود مهارت حل مسئله و... ، ناتوانی درسازگاری با محیط های جدید، شکست های عاطفی و سوگ پیچیده درمان نشده ، نبود یا سستی دراعتقادات مذهبی به شدت با رفتارخودکشی در ارتباط است . مردان بیشتراززنان خودکشی موفق می کنند واحتمال خودکشی در بیماران افسرده مجرد، مطلقه، بیوه بیشتراست، و بهترین نشانگرافزایش خطرخودکشی سابقه ی اقدام به خودکشی می باشد.
علائم هشداردهنده خطرخودکشی در افراد چیست؟
گوشه ای ازسرنخ ها ونشانه های خطرخودکشی را بهتر بشناسیم مثل سرنخ های مستقیم کلامی (ای کاش مرده بودم ،میخواهم همه چیزرا تمام کنم و...) ، سرنخ های غیرمستقیم یا رمزی کلامی که باید مورد توجه قرارگیرد مثل اززندگی خسته ام ، من آدم سابق نیستم ، به زودی من اینجا نخواهم بود و... سرنخ های رفتاری هشداردهنده که باید مورد توجه قرار گیرد ؛ تعیین و تکلیف امور شخصی و مالی برای بعد مرگ ، نوشتن یا باز نویسی وصیت نامه ، رفتارهای مشکوک، آشفتگی عمومی یا ناتوانی دردرک ، قضاوت یا حافظه وموارد بسیار زیادی که باید نادیده گرفته نشود .
خودکشی قابل پیشگیری است؟
نظام های بهداشتی و درمانی در بسیاری از کشورها راهبردهایی برای پیشگیری از خودکشی اتخاذ کرده‌اند. یکی از این راهبردهای اولیه در این زمینه، کاربرد آموزش همگانی درمورد شناخت عوامل خطر، روش‌های پیشگیری، شناسایی کودکان و نوجوانان در معرض خطر و شیوه‌های کمک گرفتن از مراکز تخصصی است.
اقدامات و عوامل جلوگیری از خودکشی مستلزم هماهنگی و همکاری بین بخشهای مختلف جامعه است؛ و این تلاشها باید جامع و یکپارچه باشد زیرا هیچ رویکردی به تنهایی نمیتواند بر مسئله ای پیچیده مانند خودکشی تأثیر مثبت ایفا کند.
هر کسی از اطرافیانتان را که تحت تأثیر رفتارهای خودکشی قرار گرفته است و احتمال زیادی وجود دارد تا دست به این کار بزند را زود شناسایی کنید و برای ارزیابی، مدیریت، پیگیری و درمان به متخصص اعصاب و روان ارجاع دهید. تا از وقوع خطرناک خودکشی عزیزان و اطرافیان خود جلوگیری کنید.
برای جلوگیری از خودکشی عوامل آسیب زا مثل قرصهای خواب و به طور کلی داروها را در فضاهایی مثل کمدها و کابینتهای دردسترس آشپزخانه قرار ندهید به ویژه اگر نوجوان یا جوان افسرده و بیمار در خانه دارید. زیرا در این سنین به خاطر یک سری بحران‌ها و فشارهای روحی عاطفی خاص احتمال بیشتری وجود دارد تا فرد دست به خودکشی با دارو و سم دست بزند! و به یاد داشته باشید که خودکشی از آسیب‌های قابل پیشگیری است.
با فردی که قصد خودکشی دارد چگونه رفتار کنیم؟
اگر شخصی را که میشناسید علائم هشداردهنده ی خودکشی از خود نشان میدهد نترسید که آیا او افسرده شده یا به فکر خودکشی است؛ فقط و فقط بدون قضاوت به حرفهای او گوش کنید و در عین حال حرفهای او درباره تصمیمش برای خودکشی را جدی بگیرید.
گاهی دوست یا اعضای خانواده شما که قصد خودکشی دارد فقط میخواهد بداند که برای شما مهم است و مایلید بشنوید که او درمورد احساس خود صحبت کند. او را ترغیب کنید تا از متخصصان کمک بگیرد و برای بردن اون پیش متخصص روانشناس اقدام کنید. هرگز فردی که خود را تهدید به خودکشی کرده نصیحت یا مسخره نکنید طوری که متوجه شود از جانب شما نادیده گرفته شده است. بلکه خیلی جدی به فکر درمان اون باشید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
خودکشی مسئله مهم و پیچیدهای است و به هیچ عنوان نباید برای درمان آن تأخیر صورت بگیرد. هنگامی که فردی در اطراف شما چه خانواده چه دوست بیان کرد که قصد دارد خودکشی کند یا حتی فقط با رفتارهای غیرمتعارف این را به شما نشان داد شما نباید یک لحظه درنگ کنید. با شخص خیلی با مهربانی وحالت حمایتگرانه رفتار کنید درعین حال او را مجاب کنید تا با شما به مراکز درمانی بیاید. مشاوره و روان درمانی برای این افراد به شکل اورژانسی انجام می‌شود.
بسیاری ازافرادی که اقدام به خودکشی می‌کنند قصد پایان دادن به زندگی خود را ندارند و تنها از روی هیجانات لحظه‌ای اقدام به این کار کرده و درلحظات پایانی که پشیمان می‌شوند امکان برگشت وجود ندارد و جان خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل بسیار ضروری است افراد درمواجهه با مشکلات، خود را نباخته و هر جا احساس کردند به تنهایی از پس هیجانات خود برنمی‌آیند و مشکلات آن‌ها را زمین‌گیر کرده در نخستین فرصت به دنبال درمان باشند و از یک روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرند. اورژانس اجتماعی (وابسته به سازمان بهزیستی ) خط تلفن سه رقمی ۱۲۳ در جهت (اورژانس‌های اجتماعی )که خودکشی نیز بخشی از آن است ، به صورت شبانه‌روزی به ارائه خدمات می‌پردازد.