جمعه ۱۱ شهریور ۱۴۰۱ - ۰۶:۳۸

در بررسی تاثیر روابط عاطفی زوجین بر سلامت خانواده؛

جایگاه روابط عاطفی زوجین به‌ویژه در ذهن زنان ایرانی برابر است با "مفهوم زندگی"

فیلم کوتاه/عبور از خاکستری

خانواده اصلی‌ترین نهاد جامعه و مهم‌ترین الگوی رفتاری اجتماعی است در دنیای امروز نقش خانواده در توسعه اجتماعی قابل‌چشم‌پوشی نیست. اگر خانواده‌ها سلامت و تعادل نداشته باشند، جامعه نمی‌تواند ادعای سلامت کند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند رضایت زناشویی از عوامل پیشرفت و دستیابی به اهداف زندگی است، بنابراین پژوهشگران می‌کوشند با تقویت کارکردهای خانواده، سلامت آن را ارتقاء دهند. پژوهش‌های سال ۲۰۰۷ در ایران نشان داده‌است که ۱۸ درصد زنان از ناسازگاری و نبود تفاهم در خانواده‌ها رنج می‌برند.

به گزارش مفدا مازندران، یکی از علل آسیب رسان به زندگی مشترک، رفتار همسر است. نداشتن احساس مسئولیت، طعنه زدن، تغییر ندادن رویه و احساس، عصبانیت و بداخلاقی، بی عاطفه بودن، بی توجهی به احساس و نیاز همسر و حمایت نکردن از همسر و همکاری نداشتن با همسر است. آشفتگی روابط زوجین زمینه‌ساز پیدایش یا بزرگ‌نمایی مشکلات شده‌است. گسست عاطفی، بی‌توجهی، علاقه نداشتن به همسر و نداشتن مهارت‌های لازم در مواجهه با این مسائل زمینه‌ساز اختلاف بین همسران می‌شود. پیامد چنین فرایندی بروز رفتارهای اجتنابی میان زوجی، روابط آشفته زناشویی، خشونت، افسردگی، اقدام به خودکشی و... است.

شیوع بدرفتاری با همسر در انگلستان ۶۰-۳۹٪ و در آفریقای جنوبی ۶۹٪ برآورد شده‌است در شیلی نیز از هر سه زن یک زن خشونت عاطفی را تجربه کرده‌است. واکنش نسبت‌ به رفتارهای همسر دامنه‌ی گوناگونی داشت. تلاش برای جلب توجه و محبت به همسر، بحث و جدل با همسر، قهر کردن و ترک منزل درنهایت تقاضای طلاق.

سلامت رابطه زناشویی بر اساس عوامل محافظت‌کننده و رشد دهنده‌ای است که با عوامل خطر مقابله می‌کنند و کمک می‌کنند تا احتمال وقوع پیامدهای منفی را در رابطه زناشویی کاهش یابد و به افزایش نتایج مثبت و هم چنین صمیمیت و نزدیکی بین زوج باعث ثبات و رضایت از رابطه زناشویی می‌شود. درواقع سلامت زناشویی صرفاً شامل عدم وجود مشکلات و تعارضات زناشویی نیست بلکه ترکیبی از عواملی است که موجب افزایش رضایت بیشتر بین زوج‌ها و همچنین دوام ازدواج است. طبق پژوهش‌های کاستلو و رابینسون درسال ۱۹۹۶ تعهد به خانواده، ارزش‌گذاری به همسر، تعلق فرد به خانواده برای رشد و پرورش شخص، توجه مثبت به‌طرف مقابل بدون چشم‌داشت، اختصاص دادن زمان به زندگی مشترک و گذراندن وقت کنار یکدیگر از عوامل مؤثر بر پایداری رابطه مشترک بین زن و مرد است.

نگین پیوندی نژاد روانشناس خانواده ، درباره بی توجهی مردان به زنان، گفت: بی توجهی هر خانمی را چه از لحاظ عاطفی و چه از لحاظ روانی با مشکل مواجه می‌کند. آنچه که کیفیت زندگی و رضایت زوج‌ها را تعیین می‌کند، مفهوم ارتباط در میان آن‌هاست. اگر این ارتباط سالم و صمیمانه باشد در رشد فردی و اجتماعی زن و مرد بسیار تاثیرگذار خواهد بود. به علاوه سطح سلامت روان شما تحت تاثیر رابطه با همسرتان می‌تواند به میزان زیادی ارتقا پیدا کند پس هر کدام از زوجین به نوبه خود موظف‌اند تا علل فاصله‌ها را بررسی و راهی برای رفع آن پیدا کنند. این روانشناس خانواده با تاکید بر اینکه یکی از بخش‌های مهم یک ارتباط سالم وجود صمیمیت میان افراد است، افزود: صمیمیت به این معناست که شما بتوانید رابطه دوستانه‌ای با همسر خود برقرار کنید. در مورد مشکلات خود بدون ترس از قضاوت، با یکدیگر وارد گفتگو شوید و اوقات مشترک لذت بخشی را در کنار یکدیگر تجربه کنید.

سیره پیشوایان در نحوه ارتباط بین زوجین

یکی از نقاط قابل توجه در سبک زندگی خانوادگی پیشوایان معصوم (ع) یاری رساندن و همکاری در اداره منزل می‌باشد. در کلمات اولیای دین (ع) برای تشویق زن و مرد به یاری یکدیگر، نکات جالب توجّهی بیان شده که توجّه به آن‌ها انگیزة همکاری را در منزل بیشتر می‌کند. در مورد همکاری مرد در خانه، رسول خدا (ص) به علی (ع) سفارش می‌فرماید: «مردی نیست که به همسرش در خانه کمک کند، مگر آنکه به تعداد موهای بدنش عبادت، یک سال روزه با نماز در شب‌هایش برای او پاداش قرار می‌دهند و خداوند پاداش پیامبران صبوری مانند داوود(ع)، یعقوب (ع) و عیسی (ع) را برای او قرار می‌دهد. ای علی! کسی که از خدمت به خانوادة خودداری نکند، خداوند نام او را در زمرة شهدا می‌نویسد و در مقابل هر روز و شب خدمت و هر قدم و رنج بدن به او پاداش بسیار می‌دهد. ای علی! یک ساعت خدمت در خانه بهتر از عبادت هزار سال، هزار حج، عمره و... سیر کردن هزار گرسنه و... بخشش هزار دینار ... از دنیا خارج نمی‌شود، مگر آنکه جایگاه خود را در بهشت ببیند.

تنها تأمین هزینه زندگی، تهیّه مسکن، تغذیه و... وظیفه پدر و سرپرست نیست، بلکه مهم‌تر از آنها، تغذیه روح و جان اعضای خانواده است.

در سیره پیشوایان معصوم چنین دیدگاهی وجود داشته است. حضرت رسول (ص) در این راستا می‌فرماید: «هر مردی که سفره غذا را بگستراند و زن و فرزندش را بخواند و غذا را با نام خدا شروع کند و با شکر خدا به پایان برساند، هنگامی که هنوز سفره برداشته نشده، خدا رحمت و آمرزش را بر آنان نازل فرماید. آنچه از این آیه استفاده می‌شود، تنها تأمین هزینه زندگی، تهیّه مسکن، تغذیه و... وظیفه پدر و سرپرست نیست، بلکه مهم‌تر از آنها، تغذیه روح و جان اعضای خانواده است. نگهداری خانواده به تعلیم و تربیت و فراهم نمودن محیطی پاک و خالی از هر گونه آلودگی در فضای خانه و خانواده است.

در گفت‌وگوهایی که با چند خانم متأهل داشتیم متوجه شدیم که اکثر زنان بر این تاکید داشتند که در زندگی زناشویی یک رابطه عاطفی می‌خواهند و اکثر مردان با توجه به شرایط کاری و اقتصادی و مشکلاتی که در زندگی امروز جامعه ما وجود دارد از لحاظ عاطفی بسیار ضعیف هستند و توجه آن‌چنانی به این مسائل ندارد و این ‌موضوع برای خانم‌ها بسیار اهمیت دارد و نیازمند یک رابطه عاطفی عمیق هستند. گاهی وقت‌ها این بی توجهی‌ها و بی‌محلی‌ها که شاید هیچ سوء قصد و نیتی در پشت آن نباشد، باعث ناراحتی و رنجیده شدن آن‌ها می‌شود. به همین دلیل در بسیاری از زندگی‌ها، مردان ما آگاهی درستی از چگونگی ارتباط با همسران خود ندارند و عدم آموزش در این زمینه باعث می‌شود که در زندگی دچار چالش شده و این مشکلات کم‌کم بزرگ شود و یک زندگی ایده آل را تهدید کند.

در نتیجه با توجه به این‌که در برخی از زندگی‌های مشترک بعد از گذشت چند سال آقایان به دلیل گرفتاری‌های کاری و مالی کمتر به همسرشان توجه می‌کنند و زنان بسیار احساساتی هستند، اگر مورد بی‌توجهی قرار بگیرند این بی‌توجهی آقایان آسیب‌ها و عواقب جدی دارد. نتیجه تمام این بی‌توجهی‌های آقایان منجر به کم شدن آهسته‌آهسته کیفیت زندگی می‌شود. اگر همسرتان خوشحال نباشد شما هم خوشحال نخواهید بود، اگر همسرتان آسایش و تکیه‌گاه نداشته باشد شما هم به‌ مرور به همین حال دچار می‌شوید. بارزترین عوارض بی‌توجهی مرد به زن، از دست دادن کیفیت زندگی مشترک و حتی تاثیر بر افکار و احساسات فرزندان می‌باشد که باید از آن جلوگیری کرد زیرا زندگی مشترک یعنی اشتراک در همه چیز...

نویسندگان: زینب میرزایی، سیده مریم خادمی