به گزارش مفدا بم، از حدود چهار یا ۵ سالگی دندانهای شیری کودکان شروع به جایگزینی با دندانهای دائمی می‌کنند و این فرآیند تا چندین سال ادامه پیدا می‌کند. این اتفاق معمولا به صورت تدریجی و به نوبت اتفاق می‌افتد به ا ین صورت که ابتدا دندان‌های شیری افتاده و سپس دندانهای دائمی شروع به رویش و بیرون زدن از لثه می‌کنند. اما گاهی اوقات این فرایند به این صورت انجام نمی‌شود. یکی از متداول‌تر ین مشکلات مر بوط به فرایند جایگزینی دندانهای شیری با دندانهای دائمی، وضعیتی به نام دندان کوسه ای است. دندان کوسه ای به این معنی است که دندانهای دائمی پیش از افتادن دندانهای شیری، از لثه بیرون زده‌اند. زیرا در دهان کوسه دو ردیف دندان وجود دارد.

با توجه به فراگیری دندان کوسه ای (shark teeth) در کودکان سنین ۵ الی ۸ سال، همراه شدیم با دکتر ندا اسلامی دندانپزشک متخصص ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت، (دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دارای بورد تخصصی ناسیونال رتبه دوم آزمون علوم پایه کشوری عضو بنیاد ملی نخبگان) تا با علل اصلی کج و ناصاف بودن دندان ها و همچنین نحوه تصحیح حالت دندان ها به منظور صاف کردن دندان، بیشتر آشنا شویم.

اختلال دندان کوسه ای چیست؟

از زمانی که دندان‌های شیری کودکان شروع به جایگزینی با دندان‌های دائمی می‌کنند و این فرآیند تا چندین سال ادامه پیدا می‌کند. این اتفاق معمولاً به صورت تدریجی و به نوبت اتفاق می‌افتد به این صورت که ابتدا دندان‌های شیری افتاده و سپس دندان‌های دائمی شروع به رویش و بیرون زدن از لثه می‌کنند.

اما گاهی اوقات این فرایند به این صورت انجام نمی‌شود. یکی از متداولترین مشکلات مربوط به فرایند جایگزینی دندان‌های شیری با دندان‌های دائمی، وضعیتی به نام دندان کوسه ای است. دندان کوسه ای به این معنی است که دندان‌های دائمی پیش از افتادن دندان‌های شیری، از لثه بیرون زده اند. این وضعیت باعث می‌شود کودک هم زمان دو ردیف دندان در یک قوس دندانی داشته باشد. به این علت به این وضعیت دندان کوسه ای گفته می‌شود که کوسه‌ ها نیز دو ردیف دندان در هر قوس دندانی دارند. اگر چه دندان کوسه ای در دندان‌های جلویی فک پایین شایع‌تر است اما ممکن است در دندان‌های جلویی فک بالا و یا دندانهای آسیای بزرگ نیز اتفاق بیفتد.

چه زمانی باید نگران دیر افتادن دندان شیری بود؟

اولین دندان های شیری که شروع به لق شدن کنند در ۶ تا ۷ سالگی که با شروع دندان های قدامی فک پایین اولین دندان هایی اند که میفتن و اخرین دندان ها ۱۱ تا ۱۲ سالی اسیا کوچک هستند و این متوسط سنی است و در بعضی ممکن است یکی دو سال زودتر یا دیر تر باشد و معمولا دختر ها زودتر از پسر ها دندان می افتاد

جالبه بدانیم که در فک پایین جوانه دندان های دائمی در سطح پشتی دندان های شیری قرار گرفته اند، و بنا بر این دندان های دائمی فک پایین نسبت به دندان های شیری در سطح پشتی قرار می گیرند، گاهی میبینیم که دو ردیف دندان داریم در فک کودک که دندان شیری پشت دندان دائمی روییده است.

چه عللی موجب رشد دندان های کوسه ای در کودکان می شوند؟

هنگامی که کودک رشد کرده و بزرگ‌تر می‌شود، دندان‌های دائمی معمولاً ریشه دندان‌های شیری را حل کرده و باعث افتادن آنها می‌شوند. پس از این که ریشه دندان‌های شیری حل و بازجدب شد، به راحتی دندان لق شده و می‌افتد. در بسیاری از کودکان فرایند افتادن دندان شیری با زبان زدن و دستکاری دندان تسریع می‌شود. سپس دندان‌های دائمی در فضای خالی ایجاد شده حرکت می کنند. اما در مورد دندان کوسه ای، دندان‌ شیری با سرعت کافی حل نمی‌شود بنابراین دندان‌ شیری در جای خود می‌ماند در حالی که دندان‌ دائمی در تلاش برای بیرون زدن مجبور می‌شود از پشت آن‌ بالا بیاید.

برای درمان چه اقداماتی صورت می‌گیرد؟

معمولا دندان شیری ک سفت و محکم است کشیده می شود تا فضا برای رشد دندان دائمی در جای خود تنظیم شود البته فرایند طبیعی برگشتن دندان دائمی به جای خود ممکن است چندین هفته و یا چندماه طول بکشد

همچنین ارتودنسی دندان، یکی از بهترین و کارآمدترین شیوه های درمان کجی و نامرتبی دندان ها و فک می باشد. اما باید توجه داشت که مشکل نافرمی دندان ها تنها به بحث زیبایی اشاره ندارد. بلکه در مواردی می تواند راحتی شما در بلع غذا و یا صحبت کردن را نیز دچار اختلال کند

دندانپزشک ممکن است عملی به نام دیسکینگ (disking) انجام دهد و برخی از دندانهای شیری باقی مانده را با برداشتن مقداری از مینای آنها، باریکتر میکند تا فضا باز شود.

در پایان چه توصیه ای برای مخاطبین مفدا بم دارید؟

برخی از والدین به اشتباه تصور می کنند که دندان های شیری چون موقتی هستند، اهمیتی ندارند و لازم نیست از آن ها مراقبت کرد. دندان شیری بسیار ارزشمند است و کودک برای برای جویدن غذا، صحبت کردن و داشتن ظاهری زیبا به سلامت و قدرت این دندان ها نیاز دارد.

به علاوه دندان شیری فضای لازم برای رویش دندان دائمی را حفظ می‌کند و در هدایت رویش دندان دائمی نقش اساسی دارد. در نتیجه در مراقبت و حفظ و نگهداری آن‌ها باید کوشش شود. پس هر کدام از دندان های شیری باید تا سن خاصی در دهان باقی بمانند، به عنوان مثال دندان های آسیای شیری بایستی تا حدود سن ۱۰ سالگی به طور سالم در دهان کودک نگهداری شوند.

و به یاد داشته باشید دندان کوسه ای پدیده ای غیر طبیعی نیست و در یک نفر از هر ده کودک اتفاق می افتد. غالب اوقات این وضعیت خود حل میشود اما در صورتی که چنین نشد زودتر به دندانپزشک مراجعه کنید تا دندان شیری را بکشد و دندان را به جای مناسب خود برگرداند.

خبرنگار مفدا بم: معصومه سدری زاده