به گزارش مفدا فسا، ابو عبدالله جعفر بن محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب (83-148 ه. ق) با کنیه ابوعبدالله، و لقب صادق، معروف به امام جعفر صادق یا به اختصار امام صادق(ع)؛ امام ششم شیعیان دوازده امامی و امام پنجم شیعیان اسماعیلیه است.
امام صادق(ع) به علت ضعف حکومت اموی، فعالیت علمی بسیار بیشتری نسبت به دیگر امامان شیعه داشت و به همین جهت جایگاه علمی ویژهای نزد شیعیان دارد به طوری که ایشان را رئیس مذهب جعفری یا رئیس مذهب شیعه معرفی می‌کنند. همچنین ایشان در میان پیشوایان فقهء اهل سنت نیز جایگاه بالایی دارد به گونهای که ابوحنیفه و مالک بن انس از او روایت کرده و ابوحنیفه او را عالم‌ترین فرد در میان مسلمانان دانسته است.
ایشان به مدت ۳۴ سال (۱۱۴ تا ۱۴۸ه. ق) امامت شیعیان را بر عهده داشت که با خلافت پنج خلیفه آخر اموی، از هشام بن عبدالملک به بعد، و دو خلیفه نخست عباسی، سفاح و منصور دوانیقی، هم‌زمان بود. وی بخاطر فشارهای سیاسی حکومت‌های اموی و عباسی از روش تقیه استفاده و به یارانش نیز چنین توصیه می‌کرد و با وجود ضعف حکومت اموی و درخواست شیعیان، برضد حکومت قیام نکرد و در قیام عمویش زید بن علی نیز شرکت نکرد و شیعیان را از قیام پرهیز داد که طبق حدیثی، امام صادق(ع) نبود یاران راستین را علت خودداری از قیام شمرده است؛ با این همه روابط حسنهای نیز با حاکمان زمان خود نداشت.
امام صادق(ع) به‌منظور ارتباط بیشتر با شیعیان، پاسخ به سؤالات شرعی آنها، دریافت وجوه شرعی و رسیدگی به مشکلات شیعیان سازمان وکالت را تشکیل داد. که این سازمان در دوره امامان بعد از ایشان گسترش یافت و در زمان غیبت صغری به اوج خود رسید و با آغاز دوره غیبت کبری و مرگ وکیل چهارم او، علی بن محمد سمری، پایان یافت.
ایشان امام کاظم(ع) را به عنوان امام بعد از خود به اصحابش معرفی کرد اما برای حفظ جان وی، پنج نفر، از جمله منصور، خلیفه عباسی، را وصی خود معرفی کرد که نتیجه این امر، پس از شهادت امام صادق، شکل گیری فرقههای مختلفی در شیعه از جمله اسماعیلیه، فَطَحیه و ناووسیه بود. همچنین در روایاتی امده است که امام صادق قبر امام علی را که تا پیش از ان پنهان بوده به یارانش نشان داده است.
گفته میشود که 800 کتاب درباره امام صادق(ع) وجود دارد که کتاب‌های اخبار الصادق مع ابی حنیفه و اخبار الصادق مع المنصور از محمد بن وهبان دبیلی (قرن ۴) از قدیمی‌ترین آنهاست. همچنین احمد بن علی طبرسی در کتاب الاحتجاج مجموعه‌ای از مناظرات امام صادق(ع) را گرد آورده است که برخی از آنها عبارت است از:
مناظره با یکی از منکران خدا درباره وجود خدا
مناظره با ابوشاکر دَیصانی درباره وجود خدا
مناظره با ابن ابی العوجاء درباره وجود خدا
مناظره با ابن ابی العوجاء درباره حدوث عالَم
مناظره‌ای طولانی با یکی از منکران وجود خدا درباره مسائل مختلف دینی
مناظره با ابوحنیفه درباره شیوه استنباط احکام فقهی به‌ویژه قیاس
مناظره با برخی از علماء معتزله درباره شیوه انتخاب حاکم و برخی احکام فقهی
شیخ صدوق تصریح کرده است که امام صادق(ع) به دستور منصور عباسی و بر اثر مسمومیت به شهادت رسیده است. ابن شهر آشوب نیز در مناقب و محمد بن جریر طبری سوم در دلائل الامامه نیز همین نظر را مطرح کرده‌اند. در مقابل، شیخ مفید معتقد است که دلیل قاطعی بر چگونگی شهادت آن حضرت وجود ندارد. مدفن این امام بزرگوار قبرستان بقیع در کنار قبر پدرش امام باقر(ع)، امام سجاد(ع) و امام حسن(ع) است.
نویسنده: نازنین زمانی