به گزارش مفدا تبریز، چهارمین هفته «چهار چهارشنبه باستانی» به همت کانون افق، رسا و سهند در روز دوشنبه، بیست و سوم اسفند ماه ۱۴۰۰، در تالار علامه طباطبایی دانشکده پرستاری و مامایی و همزمان با جشن «چهارشنبه سوری ایمن» در دانشگاه علوم پزشکی تبریز برگزار شد.
بر اساس این گزارش، چهارمین هفته از «چهار چهارشنبه باستانی» به «تورپاخ چرشنبه سی» یا «چهارشنبه خاک» اختصاص یافته بود. در این برنامه، اعضای کانون های افق، رسا و سهند با برپایی غرفه به ارائه توضیحات در مورد «تورپاخ چرشنبه سی» یا «چهارشنبه خاک» پرداختند.
در هفته چهارم از «چهار چهارشنبه باستانی» نیز به مانند هفته های دوم و سوم، سفره هفت سین در کنار سن تالار شهید طباطبایی برپا شده بود که با هنرمندی اعضای این کانون ها شکل گرفته بود و حاضران در کنار این سفره به یادگار عکس می گرفتند.همچنین در جشن «چهارشنبه سوری ایمن» نیز از فعالین این رویداد تقدیر و قدردانی شد.
میثم خاکی، دبیر کانون رسا، نیز با اشاره به زحمات دانشجویان از کانون های سهند و افق تشکر کرد و گفت: امسال باتوجه به شرایط حاکم بر سلامت جامعه، امکان برگزاری جشن سالنی برای هر چهار چهارشنبه میسر نبود؛ ولی امید است با فروکش کردن بیماری کرونا و تلاش دانشجویان و مسئولان از سال های بعد شاهد برگزاری چهار جشن سالنی به مناسبت این مراسم سنتی باشیم.
گفتنی است آخرین چهارشنبه، «توپراق‌چرشنبه» (چهارشنبه‌ی خاک) است. این چهارشنبه در بین مردم با نام‌های «چهارشنبه آخر سال»، «چهارشنبه زمین» و «چهارشنبه سوری» نیز شناخته می‌شود. در این روز خاک از خواب بیدار می‌شود. گرما در رگ‌های زمین راه یافته و آب و هوا گرم شده؛ بنابراین زمین برای کشت و زراعت آماده می‌شود.
مراسم چهارشنبه آخر به خاطر نزدیک بودن به عید، حال و هوای خاص‌تری دارد و از هنگام طلوع آفتاب آغاز می‌شود. مردم از صبح زود بیدار می‌شوند و به پای چشمه ها رفته و از روی آب می‌پرند و آرزوهایشان به آب می‌گویند.
مردم در این روز به طرف باغ‌ها و مزارع می‌روند، زیر درختان را بیل می‌زنند و باغ‌ها و مزارع را از خار و خاشاک تمیز می‌کنند.آنها خانه‌ها، حیاط‌ها، میدان‌ها و کوچه‌ها را از هر پلیدی تمیز می‌کنند و برگ‌ها و شاخه‌های خشک درختان را جمع می‌کنند و در انتهای روز در میدان روی هم می‌ریزند و آن را آتش زده و تا صبح کنار آتش جشن و پایکوبی می‌کنند.
در چهارشنبه آخر، عمل و نفس انسان هم باید تمیز و عاری از کینه و پلیدی باشد پس در این روز، کینه و دشمنی دور ریخته می‌شود و مراسم آشتی کنون برگزار می‌شود. همچنین در این روز به فقرا کمک می‌کنند و اقوام آرمیده در قبر یاد می‌کنند.
مثل چهارشنبه‌های پیشین، سفره چرشنبه پر از باقلوا و شیرینی است و سبزه و شمع و تخم مرغ کنار آنها می‌چینند و همه خانواده دور سفره برای هم سالی پربرکت و شیرین آرزو می‌کنند. استقبال مردم هنگام بیدار شدن خاک با آیین های نشاط‌آفرین، ترانه ها و مراسم بسیار باشکوه همراه است.
*زَمزَم گَلدی، آتش گَلدی، یئل گَلدی
تَزَه عومور، تزه محصول، ایل گلدی
یعنی: زمزمه آمد، آتش آمد، باد آمد
عمر تازه، محصول تازه، سال آمد...
* آتیل ماتیل چرشنبه
آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه
تئز اود اوستون‌دن آتلاندیر
سن ده آتیل چرشنبه
یعنی: بپر مپر چهارشنبه
چو آینه بخت منو باز کن چهارشنبه
زود از رو آتش بپرون
تو هم بپر چهارشنبه
آخرین چهارشنبه اسفند به «توپراق چرشنبه‌سی» معروف است؛ به سبب ارتباط فطری انسان با خاک، این روز از اهمیت خاصی برخوردار است. «اوت یاندیرماق»، «خونچا»، «قاپی باغلاماق»، «شمع یاندیرماق»، «بایراملاشما» و «فالا باخماق» از جمله سنت‌های زیبای این چهارشنبه است.
*شهریار، شاعر بلند آوازه آذربایجان به زیبایی تمام، روزهای قبل از عید را به تصویر می‌کشد: «مرسوم بود، دیوارهای سفالی را با خاک رس و داخل خانه‌ها را با آهک نونوار می‌کردند»
◇ "بایرام اولوب قیزیل پالچیق ازللر
ناقیش ووروب اتاقلاری بزللــر
طاخچالارا دوزمه لری دوزللـر"
◇ «نوعروسان در دستشان حنا گذاشته که به شکل خاصی طراحی شده و به آن «فندیقچا» اطلاق می‌شد؛ بایاتی‌های خوانده شده، آجیل و پریدن از روی آتش از جمله مراسمات این شب می‌باشد»
◇ "قیز گلینین فندقچاسی حناسی
هوسلنه‌لــر آناسی قایناناسی
باکی‌چی‌نین سوزی، سووی، کاغذی
اینکلرین بولاماسی، آغوزی
چرشنبه‌نین گیردکانی، مویزی
قیزلار دئیه‌ر:آتیل ماتیل چرشنبه،
آینا تکین بختیم آچیل چرشنبه