ادبیات داستانی و نمایشی همواره نقش مهمی در بسط و گسترش فرهنگ جامعه بشری در طول تاریخ بازی کرده است. در این میان دوران دفاع مقدس و ادبیات داستانی آن، بخش مهمی از گذشته این سرزمین را به خود اختصاص داده است. نوشتن متعهدانه از دفاع مقدس، شاید به اندازه دفاع از کشور در برابر دشمن، ارزشمند باشد.در این بین حضور زنان در جنگ و ودفاع مقدس یکی از همین میراث های بااهمیتی است که البته گاهی مورد غفلت قرار گرفته است.در اینجا به معرفی کتاب‌هایی می‌پردازد که نقش زنان را در این دوران به تصویر کشیده اند.

"دا"
کتاب «دا» نوشته سیده اعظم حسینی خاطراتی پرکشش از روزهای آغازین حمله دشمن به خرمشهر را روایت میکند؛ حوادثی پر از کشمکش از حضور زنان و دختران جوان و بااراده در میانه جنگ. یکی از ویژگی های اصلی این کتاب، جزئی نگری‌هایی است که راوی و نویسنده بیان کرده اند.دا، در زبان کردی و لری به معنی مادر است و  در این کتاب که توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است، سیده اعظم حسینی تلاش کرده است روایت زنانه سیده زهرا حسینی که خود یکی از کردهای پهله زرین‌آباد استان ایلام را به تصویر بکشد و با انتخاب «دا» به عنوان کتاب هم  سعی کرده به موضوع مقاومت مادران ایرانی در طول جنگ ایران و عراق بپردازد.

"دختر شینا "
دختر شینا  به قلم مهناز ضرابی زاده و توسط انتشارات سوره مهر چاپ شده است به روایت زندگی قدم خیر محمدی کنعان همسر سردار شهید حاج ستار ابراهیمی می‌پردازد، زنی که در دوری همسرش بار مسئولیت خانه و تربیت فرزندان را با صبری مثال‌زدنی به دوش می‌کشد. «دختر شینا » وقتی بار سنگین زندگی مشترک را همراه پنج فرزند که در لحظه تولد هیچکدام، شوهرش را در کنار خود نداشت، به تنهایی بردوش می کشید، می توانست به هر گونه اعتراض و ناسازگاری روی بیاورد؛ اما روابط بی ریایی که بین دو شخصیت اصلی دختر شینا، یعنی شهید «ستار (صمد) ابراهیمی هژیر » و همسرش برقرار است، یکی از عوامل دلچسب بودن اثر است که با بیان ساده و بدون سانسور نویسنده همراه شده است؛ چیزی که گاهی شاهد نادیده گرفتن آن در دیگر آثار مذهبی هستیم .

"ستاره‌های بی‌نشان"

این کتاب، مجموعه‌ای است از پنج خاطره که زنان مقاوم و همیشه سرافراز ایران از دوران دفاع مقدس روایت کرده‌اند. عنوان‌های این خاطرات عبارت‌اند از: مادربزرگ در جبهه/ زهرا محمودی؛ زنان خرمشهر/ فوزیه وطن‌خواه؛ جای امن/ الهه حجازی؛ بی‌قرار/ مریم امجدی؛ و همه‌چیز برای ماندن/ سکینه حورسی و نرگس بندری. مولف این کتابرضا رئیسی بوده و موسسه فرهنگی سما آن را منتشر کرده است.

«دختران اُ.پی.دی »

«دختران اُ.پی.دی » خاطرات «مینا کمایی » در دوره هشت ساله جنگ در بیمارستان شرکت نفت آبادان است که بین اهالی، به بیمارستان O.P.Dمعروف است و نام کتاب هم از همین اصطلاح گرفته شده است.این کتاب که به قلم لیلا محمدی و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است روایتگر خاطرات مینا کمایی از دختران شجاع آبادان بود که پس از شروع جنگ تحمیلی به رغم ناامنی شهر، در آبادانی که زیر آتش توپ و خمپاره بود ماند و به همراه تعدادی از دوستانش کار امدادرسانی به مجروحان را انجام داد؛ او و همراهانش خطر را به جان خریدند تا به دیگران کمک کنند و مایه دلگرمی باشند. مینا کمایی در این کتاب خاطرات خود را بازگو کرده است و خواننده را به روزهای آغاز تجاوز رژیم بعث عراق به ایران اسلامی می‌برد.

«دختری کنارشط»

کتابی که این بار نه به روایت زندگی یک مادر یا همسر شهید بلکه به روایت زندگی یک زن شهیده می پردازد. روایتی از زندگی شهیده مریم فرهانیان، نوشته عبدالرضا سالمی نژاد که به همت نشر فاتحان منتشر شده است.

"حنانه"

کتاب دیگری است که به دخترانگی های دوران جنگ می پردازد. «حنانه » قصه دختر جنگ زده ای است که به خاطر حمله «صدام » به خاک ایران مجبور شده است شهر و دیارش را رها کند و به شهرهای دیگر بگریزد. جنگ همه چیز حنانه را از او گرفته است؛ اول خانه پرخاطره دوران کودکی اش، بعد مال و دارایی و نخل ها و لنج پدرش، بعد پدرش، بعد مادرش و بعد برادرش.

"فرنگیس"
نمونه ای دیگر از کتاب های موفق نمایش تصویر زن در جنگ است. این کتاب که مورد تایید مقام معظم رهبری نیز واقع شده است. این کتاب به قلم مهناز فتاحی و روایت گر خاطرات فرنگیس حیدرپور است که توانست برگزیده جایزه کتاب سال دفاع مقدس شود.

«یکشنبه آخر»، «من زنده ام»، «لیلا»، «نامه های فهیمه»، «ننه علی»، «گلستان یازدهم»، «دوره درهای بسته» و چندین و چند کتاب دیگر همه روایتگر بخشی از ایثار و از خودگذشتگی زنانی است که سهم عمده ای در دفاع مقدس داشته اند و این کتاب ها شاید وسیله ای باشد برای ماندگاری نام هایشان.