به گزارش مفدا جیرفت ، همزمان با هفته پژوهش پایگاه خبری مفدا جیرفت گفت و گویی با دکتر محمد علی حسن زاده مدیر پژوهشی معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی جیرفت انجام داده است که در ادامه با هم می خوانیم.

۱-مختصری از اقدامات صورت گرفته طی یکسال گذشته توسط معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه در راستای اعتلای پژوهش در این دانشگاه را بیان کنید و چه فرصت هایی در زمینه پژوهش در دانشگاه علوم پزشکی جیرفت ایجاد شده است؟

در ابتدا عرض سلام و ادب، ضمن گرامیداشت هفته پژوهش و فناوری، فرا رسیدن این مناسبت را به تمامی همکاران محترم، اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، نوآوران و فناوران دانشگاه تبریک و تهنیت گفته و از درگاه پروردگار متعال، سلامتی و توفیق روزافزون ایشان را مسالت می نمایم. در سالی که گذشت معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی جیرفت با توسعه برنامه های حمایتی و همراهی محققان و پژوهشگران دانشگاه، دستاورد های برجسته ای در زمینه تولید علم و فناوری و ایجاد فرصت های رشد، توسعه و گسترش همکاری های مشترک بین سازمانی را به ارمغان آورده است.

در طی یکسال گذشته و با توجه به  بحران کرونا، در حوزه تولید علم و علم سنجی، بیش از ۱۱۲ مقاله بین المللی از محققین دانشگاه به چاپ رسیده و سه کتاب علمی به همت اساتید تدوین شده که یکی از آنها در مراسم هفته پژوهش رونمایی خواهد شد. در بخش کمیته تحقیقات دانشجویی نیز شاهد پیشرفت بسیار خوبی در زمینه تولید مقاله داشتیم بطوریکه در یکسال گذشته بیش ۵ مقاله ISI توسط دانشجویان کمیته تحقیقات دانشجویی به چاپ رسیده است.

در بحث کتابخانه اقدامات بسیار خوبی صورت گرفته است که عبارتند از: راه اندازی نرم افزار تحت وب و ارائه خدمات از راه دور کتابخانه به مراجعان از طریق آدرس www.elibrary.jmu.ac.ir ، خرید ۳۰۱ نسخه کتاب شامل ۷۵ عنوان کتاب با اعتبار ۵۳ میلیون تومان برای کتابخانه های دانشگاه علوم پزشکی جیرفت ، ثبت و ساماندهی ۱۴۱ عنوان پایان نامه در نرم افزار کتابخانه، برگزاری کارگاه های آموزشی ویژه اعضاء هیات علمی، دانشجویان و پرسنل. و در برنامه های آتی، همچنین معاونت تحقیقات در نظر دارد به زودی کتابخانه بیمارستان کاشانی را نیز تجهیز و راه اندازی کند.

در قسمت واحد انتشارات معاونت تحقیقات و فناوری، قابل ذکر است که بیشترین میزان کتب چاپ شده واحد انتشارات دانشگاه علوم پزشکی جیرفت طی ۲ سال گذشته شامل هفت کتاب بوده که برابر با ۷۰ درصد مجموع کتب چاپ شده را شامل می شود. همچنین یکی از افتخارات واحد انتشارات دانشگاه علوم پزشکی طی ۲ سال گذشته چاپ اولین کتاب درسی دانشگاهی بود که با عنوان آناتومی عمومی به چاپ رسید که با توجه به استقبال خوب از این کتاب، فرایند چاپ دوم این کتاب در حال پیگیری است.

در بحث مجله دانشگاه، در سال گذشته مجله دانشگاه علوم پزشکی جیرفت ۴ دوره چاپ مقاله شامل۶۵ مقاله اصیل پژوهشی با همکاری بیش از پنجاه داور داخل و خارج دانشگاهی داشته است.

در حوزه مدیریت توسعه فناوری سلامت که شامل واحدهای مرکز رشد فناوری سلامت، دفتر ارتباط با صنعت و جامعه و دفتر مالکیت فکری و دبیر خانه است در طی یکسال گذشته اقدامات بسیار مناسبی صورت گرفته است. عقد سه فقره تفاهم نامه همکاری با صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی سلامت تهران، دانشکده پرستاری و مامائی و دانشکده پیراپزشکی دانشگاه، پذیرش ۴ واحد فناور در مرحله پیش رشد و ارتقاء ۶ واحد فناور به مرحله رشد، برگزاری جلسات و کارگاههای آموزشی در خصوص کارآفرینی، مالکیت فکری و ثبت اختراع، تجاری سازی، راه اندازی کارگاه تجهیزات الکترونیک جهت حمایت از ۲ واحد فناور مستقر در مرکز جهت اخذ مجوزهای لازم در راستای ارتقاء و دانش بنیان شدن و همکاری و برنامه ریزی جهت برگزاری رویداد ملی استارتاپی هفت گنج با دانشگاههای جنوب استان کرمان که در حال جریان می باشد از جمله اقدامات مدیریت توسعه و فناوری سلامت این معاونت می باشد.

در بحث فرصت های ایجاد شده در زمینه پژوهش، نخستین مرکز تحقیقات حیوانات آزمایشگاهی جنوب کرمان در تیرماه ۱۴۰۰ در مجموعه معاونت تحقیقات با ۱۵۵ متر مربع زیربنا و ۸۰۰ میلیون تومان اعتبار با هدف انجام طرح های تحقیقاتی پایه ای علوم پزشکی و تحقیقات بر روی مدل های حیوانی راه اندازی شد. همچنین در راستای تکمیل هر چه بیشتر بستر لازم جهت پژوهش، و با توجه به نبود آزمایشگاه جامع تحقیقات برای اعضای هیئت علمی و پژوهشگران، بعنوان یکی از کمبودهای مهم بخش تحقیقات منطقه جنوب کرمان، خوشبختانه با پیگیری و تلاش های بی وقفه معاون محترم تحقیقات سرکار خانم دکتر سیدی و  بقیه همکاران مجموعه تحقیقات، نخستین آزمایشگاه جامع تحقیقات با پیشرفته ترین تجهیزات و وسایل آزمایشگاهی در مرداد ماه ۱۴۰۰ به بهره برداری رسید و از این به بعد محققان و اعضای هیات علمی می توانند تحقیقات آزمایشگاهی خود را در این مرکز انجام دهند.

۲- چه سیاست‌های حمایتی در مجموعه معاونت تحقیقات و فناوری در جهت حمایت از اعضای هیئت علمی ، کارکنان و دانشجویان اتخاذ شده است که آنها را برای ورود و فعالیت در عرصه پژوهش مشتاق کند؟

اعضای هیئت علمی رسمی و دانشجویان می‌توانند از تسهیلات دانشگاه جهت شرکت در همایشها استفاده کنند. مجموعه معاونت همچنین به رسم هر سال، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت بر اساس انجام فعالیت‌های ملی و بین‌المللی، چاپ مقالات با کیفیت در پایگاه‌های معتبر علمی جهان، ثبت اختراعات و انتشار مقالات ممتاز و انتشار کتاب در سطح ملی و بین‌المللی تعدادی را بعنوان پژوهشگر برتر انتخاب و معرفی می کند و با اعطای گرنت های پژوهشی از پژوهشگران برتر حمایت می کند. همچنین در بخش دانشجویی به مقالات منتشر شده در مجلات معتبر ملی و بین المللی و مجلات علمی پژوهشی داخل پاداش بصورت حق التالیف پرداخت می شود.

۳-چه انتظاراتی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان و سایر پژوهشگران در حوزه تحقیقات دارید؟

 خب انتظاری که از اعضای هیئت علمی، دانشجویان و پژوهشگران وجود دارد این است: که فعالیت های تحقیقاتی خود را بر اساس اولویت های پژوهشی انجام دهند. همچنین با مشارکت در طرح های پژوهشی، ارائه مقاله در سمینارها و همایش های داخلی و خارجی، چاپ و انتشار مقالات، کتب علمـی و ترجمه کتب، اختراع و ابتکار جدید و ارائه فعالیت های نوین در حیطه های مختلف  می توانند سهم بسزایی در پیشرفت و تعالی دانشگاه  داشته باشند.

۴-امروزه برای پژوهش در کلاس جهانی به تجهیزات و امکانات فیزیکی عدیده ای نیاز است . دانشگاه علوم پزشکی جیرفت را در این حوزه چگونه ارزیابی می‌کنید و برنامه این مجموعه در این راستا برای آینده چیست؟

به لطف خداوند و پیگیری های معاون محترم تحقیقات، خانم دکتر سیدی و بقیه همکاران مجموعه معاونت دانشگاه علوم پزشکی جیرفت اقدامات بسیار مناسبی جهت خرید تجهیزات و امکانات در حوزه پژوهش صورت گرفته و بستر مناسبی را برای اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دانشگاه جهت انجام طرح های تحقیقاتی فراهم شده است. آزمایشگاه جامع تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی جیرفت واقع در کلینیک ولایت، آماده ارائه خدمات به اعضای محترم هیئت علمی، محققان، شرکت های دانش بنیان، صنایع و سایر پژوهشگران حوزه سلامت می باشد که شامل بخش های تخصصی از قبیل بخش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) و گازکروماتوگرافی (GC)، بخش ملکولی (PCR, Real Time PCR)،  بخش پروتئومیکس (وسترن بلات و الکتروفورز)، بخش کشت سلولی (Cell Culture)، بخش هورمون شناسی، بخش بیوشیمی و بخش خونشناسی است که مجهز به دستگاه های االیزا فول اتومات، الکترولیت آنالیزور می باشد. همچنین با تاسیس لانه حیوانات، که شامل بخش های نگهداری حیوانات (موش و خرگوش)،  بخش حشره شناسی، بخش مطالعات رفتاری، واحد تکثیر، بخش جراحی و کالبد شکافی و بخش قرنطینه حیوانات است. همچنین معاونت تحقیقات در نظر دارد که بزودی با اخذ مجوز مرکز تحقیقات بستر بسیار مناسبی را برای اعضای هیئت علمی فراهم نماید.

۵-در طی سالیان اخیر دانشگاه علوم پزشکی جیرفت در حوزه علم سنجی رشد بسیار زیادی نسبت به گذشته خود داشته است اما در رتبه بندی ها و نسبت به سایر دانشگاه ها ارتقای چندانی نداشته است. این مسئله را چگونه ارزیابی می کنید و در مجموعه معاونت تحقیقات و فناوری چه راه حلی برای برون رفت از این شرایط در نظر گرفته شده است؟

با توجه به اخرین آمار مستخرج از پایگاه های معتبر بین المللی (آبان) ماه۱۴۰۰ ، تعداد مدارک علمی منتشر شده دانشگاه در ۱۰سال اخیر، نشان می دهد که تولید علم دانشگاه علی رغم فراز و نشیب ها و محدودیت های مختلف با رشد و شتاب و استمرار ادامه داشته است. آمار تولید علم در پایگاه اطلاعاتی ISI از ۲ مقاله در سال ۲۰۱۱ به ۱۱۲ مقاله در سال ۲۰۲۱ رسیده، همچنین این آمار در پایگاه  Scopus از ۳ مقاله در سال ۲۰۱۱ به ۱۰۵ مقاله در سال ۲۰۲۱ رسیده است که نشان دهنده پیشرفت چشمگیری در امر تولید علم توسط دانشگاه علوم پزشکی جیرفت است اما مساله ای که وجود دارد این است که یکی از اصلی ترین  معیار ها جهت رتبه بندی دانشگاه ها در سرتاسر دنیا، بر اساس تعداد مقالات بین المللی ISI منتشر شده در مجلات معتبر دنیا، توسط پژوهشگران آن دانشگاه می باشد. اما بدلیل نبود مرکز تحقیقات، نداشتن عضو هیئت علمی پژوهشی و اعضای هیئت علمی محدود، باعث شده است که دانشگاه علوم پزشکی جیرفت به جایگاه واقعی خود نرسیده باشد که می توان با تاسیس مرکز تحقیقات و گرفتن اعضای هیئت علمی بصورت ضریب K  این مشکل را برطرف کرد و دانشگاه را به جایگاه واقعی خود رساند.

۶-موانعی که در حوزه پژوهش در سطح دانشگاه علوم پزشکی جیرفت است چه مواردی هستند ؟

در حوزه پژوهش بالطبع مشکلات و موانعی وجود دارد و بدیهی است که در صورت نبود این موانع، تحقیق و پژوهش به جایگاه واقعی خود خواهد رسید. یکی از مهمترین موانع، موضوع بودجه تحقیقات است که در دانشگاه علوم پزشکی جیرفت و حتی در کشور هم، به اندازه کافی نیست و  این امر باعث شده است که اعضای هیئت علمی و پژوهشگران انگیزه کافی در زمینه تحقیق را نداشته باشند. همچنین به دلیل محدود بودن اعضای هیئت علمی و از طرفی درگیر بودن اعضای هیئت علمی بواسطه سمت های اجرایی، عملا باعث شده است که فرصتی برای امر پژوهش باقی نماند. قابل ذکر است که در کشور بیش از ۸۰۰ مرکز تحقیقاتی وجود دارد که سهم دانشگاه علوم پزشکی جیرفت صفر می باشد که این یکی از اصلی ترین موانع پژوهش در دانشگاه علوم پزشکی جیرفت می باشد. همچنین از دیگر موانع موجود می توان به تعداد کم هیئت علمی، عدم استقلال گروه های آموزشی، نداشتن دانشجویان دوره تحصیلات تکمیلی و دانشجویان دوره رزیدینت که بیشترین نقش را در پژوهش دارند را اشاره کرد.

خبرنگار : محمد پورفریدونی، دبیر سرویس علمی آموزشی