۱۴۶ سال پیش در دوره‌ی ناصرالدین‌شاه، کوشش‌هایی برای پیوستن ایران به صلیب سرخ انجام شد، اما با وجود آن‌که دولت ایران کنوانسیون ژنو را پذیرفته بود، تا سال ۱۳۰۱ خورشیدی که جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران بنیاد شد، در عمل هیچ سازمانی مسوول اجرای مفاد این کنوانسیون نبود.
در آن دوره، تنها می‌توان به کوشش‌های انسان‌دوستانه و پراکنده‌ی اشخاصی مانند دکتر امیرخان اعلم نامور به امیراعلم، دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی پزشکی در اروپا و از بنیادگذاران بیمارستان نوین در کشور، اشاره کرد که هنگام جنگ‌های داخلی  در سال‌های پس از پیروزی انقلاب مشروطیت، برای یاری‌رسانی به زخمی‌ها انجام می‌گرفت.
در تابستان ۱۸۵۹میلادی یک بازرگان سوئیسی به‌نام «هانری دونان»، شاهد نبرد سربازان اتریشی و نیروهای ایتالیایی و فرانسوی در روستای سولفرینو در شمال ایتالیا بود. او می‌دید که بسیاری از زخمی‌ها، بدون دریافت کمک‌های درمانی، جان خود را از دست می‌دهند، در حالی‌که اگر کم‌ترین خدمات درمانی مؤثری در میان بود، بیشتر آن‌ها زنده می‌ماندند. وی، پس از جنگ خاطرات خود را در قالب کتاب «یک خاطره از سولفرینو»، در سال ۱۸۶۲ میلادی منتشر کرد و با اشاره به چگونگی حال زخمی‌ها، پیشنهاد تشکیل مرکز امدادرسانی را به آنان بازگو کرد. این طرح در جریان هم‌اندیشی بین‌المللی ژنو در اکتبر ۱۸۶۳ میلادی با موافقت شـرکت‌کنندگان همراه و کارگروه بین‌المللی پرچم سوئیس که یک صلیب سفید با زمینه‌ی قرمز بود، با جابجایی در آن، یک صلیب قرمز با زمینه‌ی سفید به عنوان پرچم این سازمان طراحی شد و آن را صلیب سرخ نامیدند. بدین ترتیب این علامت به عنوان نشان جهانی سازمان صلیب سرخ قرار گرفت که خویشکاری آن کمک‌رسانی به قربانیان جنگ و رخ‌دادهای طبیعی است.
سپس‌ترها دولت عثمانی در سال ۱۸۷۶میلادی نشان هلال سرخ‌رنگ با زمینه‌ی سفید و دولت قاجار در سال ۱۹۲۲میلادی نشان شیر و خورشید سرخ را، برای سازمان داوطلبانه‌ی خود برگزیدند. این دو نشان، در سال ۱۹۲۹ میلادی در هم‌اندیشی دیپلماتیک ژنو به رسمیت شناخته شد و پس از آن، دولت‌های اسلامی نیز نشان هلال سرخ را برای نماد خود برگزیدند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نشان شیر و خورشید سرخ به هلال سرخ دگرگون شد. در۲۳ ژوئیه ۲۰۰۰ جمهوری اسلامی ایران به دولت سویس اعلام داشت که حق این را محفوظ می‌دارد که هر گاه که بخواهد از نشان شیر و خورشید سرخ دوباره استفاده کند و از وزارت خارجه سوئیس درخواست کرد که دولت سوئیس، دیگر کشورهای عضو کنوانسیون ژنو ۱۹۴۹ را از این تصمیم آگاه سازد.