حجت‌الاسلام رکوفیان استاد حوزه و دانشگاه در این نشست بیان داشت: 

هرنوع نشست و برخاستی با قرآن برای ما مفید است، همنشینی با قرآن باعث افزایش نور هدایت و کاهش ظلمات درونی انسان است به همین جهت در روایت می فرماید:« «هیچ کس در کنار این قرآن ننشسته جز این که از کنار آن با زیاده یا نقصانی برخاسته ; زیادتی در هدایت یا نقصانی از کوردلی و جهالت» (وَ مَا جَالَسَ هذَا الْقُرْآنَ أَحَدٌ إِلاَّ قَامَ عَنْهُ بِزِیَادَة أَوْ نُقْصَان: زِیَادَة فِی هُدیً، أَوْ نُقْصَان مِنْ عَمیً)
قرآن در برخورد با مخاطب های مختلف به ما اینگونه نه یاد می دهد که باید متفاوت برخورد کنیم مثلاً در برخورد با خانواده کریمانه سخن بگوییم در برخورد با اندیشه ها قول احسن را قبول کنیم و در برخورد با مردم از قول میسور و آسان استفاده کنیم.
برای تدبر در قرآن و با نگاه مخاطب شناسی عنوان قول را بررسی می کنیم و در حد توان چند نکته تفسیری را بیان می‌کنیم.

اول: قول کریم، قولی مودبانه و کریمانه و همراه با تکریم و عطوفت است. براستی که بهترین مصرف قول کریم، سخن گفتن با پدر و مادر است. ... فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلًا کَرِیمًا .
پدر و مادر گاهی پیامبر و ولیّ خداست میفرماید : مِلَّةَ أَبیکُمْ إِبْراهیمَ ...

نتیجه اینکه  در خانواده باید با قول کریم سخن گفت ، نوع سخن گفتن با  عواطف و کرامت باشد ، خانواده کانون محبت است.

دوم : قول مَیسور ( در برخورد با مردم عادی)، قولی راحت و آسان و صمیمی است و کاربرد آن در مواردی همچون مواجهه با مستمندان و مسکینان است هنگامی که امکانی برای برآوردن حاجات آنها را نداریم. وَ إِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّکَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَیسُورًا (إسراء/28)
در روایت آمده که ؛ فاطمه‌ی زهرا علیها السلام هنگامی که برای کمک در کارهای خانه‌ی خود، از پیامبر کنیزی درخواست کرد، حضرت فرمود: در مسجد 400 نفرند که لباس و غذا ندارند، اگر چنین نبود، خدمتکاری برایت تعیین می‌کردم. آنگاه تسبیحات معروف به «تسبیح حضرت زهرا» را به او آموخت.

یعنی در خورد با مردم ، قولی که مقدمات را برای مخاطب فراهم کرده باشد و برای او تدریجی باشد و بعد از مقدمات بتوانیم از او درخواستی داشته باشیم را انتخاب کنید.

سوم : قول اَحسن( در مواجهه با اندیشه ها ) ، بهترین و نیکوترین قول در بین دیگر اقوال است. قول احسن، تنها قولی است که شایسته تبعیت مومنین از آن است. ما نمی‌توانیم از هر قولی ولو خوب باشد تبعیت کنیم بلکه باید از بهترین و خوب‌ترین قول تبعیت کنیم. خداوند بندگان خاص خود را آزاداندیش و صاحبان خرد می‌داند. اما این افراد پس از استماع اقوال و تفکرات مختلف باید با تکیه بر عقل و وحی بهترین قول و تفکر را انتخاب و از آن پیروی و تبعیت کنند. ... فَبَشِّرْ عِبَادِ - الَّذِینَ یسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِکَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَ أُولَئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبَابِ (زمر/17-18،)
نتیجه اینکه در مقابل مخاطبین اندیشمند و آزاد اندیش قول اَحسن را انتخاب کنید ،  قولی که برای دشمن زمینه بهره برداری فراهم نکند و در بخورد با اندیشه ها بهترین باشد .

چهارم : قول لیِّن، قولی نرم و آرام است. کاربرد قول لیّن بطور خاص در مواجهه اولیه با مرتکبان منکرات است تا شاید یا بخود بیایند و یا اینکه از عقوبت شرعی یا قانونی اعمال خود بترسند. نمونه قرآنی این کاربرد، مواجهه اولیه حضرت موسی (ع) با فرعون می‌باشد. فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّناً لَعَلَّهُ یتَذَکَّرُ أَوْ یخْشَی (طه/44).

این آیه برای زمانی است که موسی مامور به دعوت فرعون به پذیرش خداوندی خدای یگانه می شود و حکومت نداشت و برای جذب مخاطب است .
اما اگر موقعیت رسول متفاوت باشد ، در مقابله با استکبار چنین می فرماید : فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُواْ عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ ، یا همیشه دعوت به صلح نکنید و مقابل حکومتهای طاغوت بایستید، فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَی السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ .
  پس برای جذب مخاطب جوان و تازه وارد می فرماید از قول  لیّن استفاده کنید،قولی که غضب را تحریک نکند و گردبادهای وجود آدمی را به جریان نیندازد وگرنه در این طوفانها چیزی باقی نمی ماند .
پنجم : قول بلیغ (در برخورد با منافقین ) ، قولی صریح و رسا و محکم است. خداوند که از درون و نیات ناپاک منافقین آگاه است،که رفتند و اظهار لطف به طاغوت کردند  شیوه برخورد با آنها را در انجام دو کار می‌داند: اعراض و درگذشتن از عقوبت آنها و موعظه آنها. البته در مقام موعظه، باید با قول بلیغ با آنها صحبت کرد و نسبت به عواقب کار و سرنوشتشان هشدار داد. أُولَئِکَ الَّذِینَ یعْلَمُ اللَّهُ مَا فِی قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِی أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِیغًا (نساء/63،)

البته در مقابل مناقین همیشه قول بلیغ نیست و گاهی میفرماید: یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الکُفّارَ وَالمُنافِقینَ وَاغلُظ عَلَیهِم  . جهاد کن در مقابل منافقین و کفار و اگر درون حکومت هستند و خود را به ظاهر مسلمان میدانند با قول بلیغ و صریح با آنها سخن بگویید .
پس در مورد مخاطب منافق صفت میگویید با صراحت سخن بگویید ، قولی که رسا باشد و بتواند از موانع ترس و بد بینی و نفرت عصیان بگذرد و به ذهن و قلب مخاطب برسد.

کوتاه سخن اینکه قرآن برای مخاطبین مختلف با لحن ها و قول های مختلف سخن می گوید؛  برای خانواده قول کریم،  برای مردم عادی قول میسور ، در میان اندیشمندان قول اَحسن ، در برخورد با منافقین از قول بلیغ استفاده شود.

برای مشاهده گزارش تصویری این خبر روی متن کلیک کنید./انتهای پیام