به گزارش مفدا بم، با ظهور انواع جدید ویروس کرونا نگرانی ها در مورد انتقال بیماری کووید۱۹ توسط کودکان و نوجوانان در حال افزایش است ممکن است واکسیناسیون باعث مقاومت بیشتر آنها در برابر عفونت شود و از این رو واکسینه کردن جوانان و نوجوانان اهمیت بیشتری پیدا کند و کشورها باید حداکثر تلاش خود را برای پایین نگه داشتن انتقال بیماری انجام دهند.

در حالی که آستانه بازگشایی مدارس بعد از یک سال و نیم تعطیلی کلاس های حضوری هستیم، بسیاری معتقدند با واکسینه کردن کودکان می توان با خیال راحت آموزش حضوری را از سر گرفت و به روال قبلی زندگی پیش از کرونا بازگشت. در همین رابطه گفت و گویی ترتیب دادیم با دکتر سمانه پژوهشگر، متخصص کودکان و نوزادان دارای بورد تخصصی ناسیونال، محقق و پژوهشگر، که در حال حاضر در دانشگاه علوم پزشکی سبزوار مشغول به فعالیت می‌باشد.

که در ادامه می خوانیم؛

آیا کودکان باید واکسن کرونا را دریافت کنند؟  

بله، طبق آخرین مطالعاتی که در بسیاری در مقالات روز دنیا منتشر شده است تزریق واکسن کرونا در کودکان لازم و ضروری است. محققان بر این باورند که فواید بسیاری در تزریق واکسن کرونا به کودکان وجود دارد. واکسن در پیشگیری از ابتلا کودکان به کرونا نقش دارد.

گرچه گاهی بیماری کرونا در کودکان خفیف تر از بزرگسالان بروز میکند اما برخی از کودکان مبتلا به عفونت شدید ریه می‌شوند که منجر به بیماری شدید و بستری در بیمارستان می‌شود. همچنین کودکان مبتلا به کرونا ممکن است دچار عوارض خطرناکی مثل سندرم میسک( MIS_C : multi system inflammatory syndrom in children ) که یک نوع سندرم التهابی با درگیری چند ارگان است، بشود که در این صورت نیازمند مراقبت شدید و بستری در ICU  خواهد بود. و ممکن است این عارضه به صورت طولانی مدت، سلامتی کودک را هم به خطر بیندازد.

این ویروس در کودکان باعث مرگ و میر نیز خواهد شد گرچه نسبت به بالغین نادرتر است. همچنین واکسیناسیون کودکان کمک شایانی به پیشگیری یا کاهش انتشار ویروس در جامعه توسط آنان در خانواده، جامعه و دوستان می‌کند. از طرف دیگر واکسیناسیون کوکان می‌تواند باعث کاهش موتاسیون‌های جدید ویروس کرونا بشود و از بروز جهش های خطرناکتر پیشگیری کند. همانطور که در یک ماه اخیر در کشورمان شاهد بودیم ابتلای فزاینده‌ای در کوکان به کرونا مشاهده شده است و در بررسی ها مشخص شد که علت انتشار بالای کرونا در بین کودکان و جامعه، واریانت خطرناک دلتا بود، با واکسیناسیون میتوان شانس انتقال جهش های جدید توسط ویروس را کاهش داد.

 شاخص ارزیابی ایمن بودن واکسن برای سنین کودک چیست؟ آیا مطالعه ای در خصوص تزریق واکسن سینوفارم به این رنج سنی نیز انجام گرفته است؟

بر طبق اعلام FDA  واکسن های «فایزر» و «بیواِن تِک» برای تزریق به گروه سنی کودکان ۵ تا ۱۱ ساله مورد تایید اضطراری قرار گرفته است. که در ۱۰۰ درصد در پیشگیری از ابتلا به کووید۱۹ موثر بوده و ۹۱ درصد در پیشگیری از ابتلا به فرم شدید بیماری موثر بوده است، همچنین به مقدار ۹۶ درصد برروی واریانت دلتا موثر عمل کرده است. شاخص ارزیابی ایمن بودن واکسن توسط FDA  طبق مطالعه ای که به روی ۲۲۰۰ کودک در رنج سنی ۱۲ تا ۱۵ سال انجام داده ارزیابی شده است.

بدین صورت که به نیمی از این گروه سنی واکسن فایزر و به نیم دیگر دارونما تزریق شده است، یک هفته پس از تزریق دوز دوم واکسن تحقیقات نشان داد که هیچ مورد ابتلا به کرونا در ۱۰۰۵ کودکی که واکسن دریافت کرده بودند مشاهده نشده است، در حالی که در بین ۹۷۸ کودکی که واکسن دریافت نکرده بودند، و دارو نما گرفته بودند، ۱۵ مورد ابتلا به کرونا گزارش شد که هیچ کدام از کودکان سابقه قبلی ابتلا به کرونا را نداشتند. نتیجه این مطالعه نشان داد که واکسیناسیون ۱۰۰ درصد از پیشگیری در ابتلا به کرونا در این رنج سنی موثر بوده است. طبق مطالعه دیگری که در مجله لنست در مورد واکسن کرونا سینوفارم منتشر شده است، در فاز یک ۲۸۸ کودک و در فاز دوم ۷۲۰ کودک سه دوز واکسن در فواصل صفر، ۴هفته بعد، ۸ هفته بعد، تزریق شده که ایمنی و اثر بخش بودن واکسن مورد تایید قرار گرفته شده و در نهایت این واکسن نیز در دو دوز با فاصله ۴ هفته تاییدیه تزریق اضطراری را دریافت نموده است.

در کودکان پس از تزریق، چه عوارضی مشاهده شده است؟ و در مقایسه با بزرگسالان عوارض بیشتر یا کمتر نشان می‌دهند؟  

عوارض شایع واکسیناسیون در کوکان، که واکسن فایزر را دریافت کرده اند، شامل درد محل تزریق، خستگی، تهوع، سردرد، لرز و درد عضلانی، تب و درد مفاصل بوده است که این علائم مانند بالغین نهایت ۱ الی ۳ روز طول می‌کشد البته اغلب کودکان واکسینه شده هیچگونه عوارضی را تجربه نکردند و نسبت به بالغین بطور کلی عوارض در کودکان کمتر بوده است. عارضه ناشایع و دیررسی که پس از تزریق دوز دوم واکسن فایزر مشاهده شد میوکاردیت و پریکاردیت بوده است که در پسران بالای ۱۶ سال بیشتر مشاهده شده است.

(میوکاردیت زمانی رخ می‌دهد که لایه میانی قلب ملتهب می‌شود؛ این التهاب معمولاً در اثر عفونت شدید یا آسیب ویروسی رخ می‌دهد، سیستم الکتریکی قلب را تضعیف می‌کند و منجر به بروز نارسایی قلبی، ضربان قلب نامنظم و حتی در برخی موارد مرگ ناگهانی می‌شود. و پریکاردیت هنگامی رخ می‌دهد که بافت خارجی قلب ملتهب می‌شود. این نوع التهاب باعث بروز مشکلاتی مانند اختلالات در جریان اکسیژن خون، درد و ضعف عضلانی می‌شود. معمولاً میوکاردیت و پریکاردیت به دلیل بروز عفونت‌های شدید رخ می‌دهد، اما ممکن است با مصرف داروی خاص یا دریافت واکسن‌های mRNA نیز بروز یابند.)

که این عارضه در افرادی که به سرعت تحت درمان قرار گرفته شدند، بطور کامل بهبود یافته است.

اما درباره واکسن سینوفارم، عارضه ی شایع تب و سرفه بوده است که کمتر از ۱۵درصد کودکان این علائم را داشتند و سایر عوارض شامل سردرد سرفه اسهال بی اشتهایی راش و دانه پوستی، خستگی استفراغ و درد، خارش و قرمزی محل تزریق بوده است که کمتر از ۱۰ درصد کودکان واکسینه شده با واکسن سینوفارم این عوارض را نشان دادند. یک مورد فقط حساسیت شدید مشاهده شد که بستری و بهبود یافت، و این میزان در مقایسه با سایر واکسن هایی که به طور روتین به کودکان تزریق می‌شود بسیار جزیی و فاقد اهمیت می‌باشد. خوشبختانه عارضه خطرناک دیگری با واکسیناسیون با سینوفارم در کودکان مشاهده نشده است.

با توجه به اینکه کشور چین و امارات مجوز مصرف سینوفارم را برای سن ۳ تا ۱۷ سال را به صورت اضطراری صادر کردند، نظر خود را بیان کنید؟

واکسن سینوفارم تاییدیه ی تزریق اضطراری را در سن ۳ تا۱۷ سال دریافت نموده است. طبق مطالعاتی که در فاز یک و دو بالینی واکسن سینوفارم انجام شده است، این واکسن توانسته است تا سطح بسیار بالایی از ایمنی را در کودکان ایجاد کند و نتایج مشابه با بالغین بوده است. جالب توجه این است که واکسن سینوفارم در مقایسه با واکسن های دیگر هیچ عارضه جدی و خطرناکی را تا کنون نداشته است همچنین واکسن سینوفارم از عوارض شدید کرونا در کودکان جلوگیری کرده است.

آیا این واکسن سوبرانا یا پاستوکووک  که محصول مشترک ایران و کوبا است را با توجه به عدم وجود مقاله علمی و مجوز سازمان جهانی، برای کودکان مناسب می‌دانید؟

در مورد واکسن کرونای سوبرانا همانطور که اشاره شد هنوز مقاله علمی معتبری در دسترس نمی‌باشد اما طبق گزارشاتی که در کلینیکال ترایال(کارآزمایی بالینی) آمده است حدود ۶۲ درصد اثربخشی در پیشگیری از ابتلا به کرونا پس از تزریق دو دوز واکسن داشته است و در صورتی که دوز سوم به صورت بوستر تزریق شود اثربخشی واکسن به ۹۱.۲ درصد می‌رسد، از حدود ۲ ماه قبل کارازمایی بالینی بر روی کودکان و نوجوانان سن ۲ تا ۱۸ سال بصورت فاز ۱ و ۲ بالینی آغاز شده است ولی تا کنون مقاله ای مبنی بر عوارض احتمالی این واکسن منتشر نشده است. در صورت انتشار مقاله معتبر به نظر می‌رسد این واکسن نیز می‌تواند در آینده واکسنی مناسب، جهت تزریق در کودکان و بزرگسالان به شمار آید.

نتیجه گیری و سخن پایانی شما؟

در انتها واکسیناسیون همزمان در کودکان در شرایط فعلی جوامع خصوصا در رنج سنی ۱۲ تا ۱۸ سال امری ضروری به نظر میرسد همانطور که گفته شد واکسیناسیون از ابتلا کودکان به کرونا و همچنین فرم شدید آن جلوگیری میکند، انتشار ویروس در جامعه را مهار و از موتاسیون های جدید ویروس جلوگیری میکند. از طرفی واکسن های تایید شده توسط سازمان جهانی بهداشت و FDA  فاقد عوارض جدی در کودکان بوده است و فواید تزریق آن واضح و مبرهن میباشد و در صورتی که واکسیناسیون کودکان نیز انجام شود، کودک شما به زندگی عادی و تمامی فعالیت های اجتماعی که تا کنون به علت پاندمی منع شده بود، باز خواهد گشت.

خبرنگار مفدا بم: معصومه سدری‌زاده