1.قربانی نماد مبارزه با تعلّقات نفسانی:
قربانی کردن حاجیان در روز عید قربان، نمادی از قربانی کردن هواهای نفسانی و ذبح نفس اماره است. همان‌طوری که دستور خداوند به حضرت ابراهیم(ع) در مورد ذبح حضرت اسماعیل(ع) برای این منظور بوده است تا آن حضرت در پرتو این عمل با سرسخت‌ترین و ریشه دارترین عامل تعلّق نفس که حُبّ و دوستی فرزند است مبارزه کند و با اطاعت از خدا تعلّق نفسانی را ریشه کن سازد.بر این اساس، قربانی کردن حاجیان در واقع نوعی جهاد با نفس در جهت زدودن تعلّقات و وابستگی‌های دنیایی و مادی و رهایی از زندان مال‌پرستی و دنیاطلبی است.
2.کسب تقوا و تقرّب به خداوند:
قربانی کردن و تقسیم آن بین فقرا و خویشاوندان تمرین سخاوت و دست گشادگی است که در سایه آن تقوا حاصل می شود؛ لذا در حج و در غیر حج این عمل مورد سفارش است؛ قرآن مجید در این زمینه می‌فرماید: «نه گوشت‌ها و نه خون‌های آنها، هرگز به خدا نمی‌رسد. آنچه به او می‌رسد، تقوا و پرهیزگاری شماست...»؛ بنابراین حکمت انجام دادن قربانی، تقرب قربانی کننده به سوی خدا و تعالی و تقوای اوست. بنابراین، قربانی آنگاه پذیرفته است که با تقوا انجام گیرد و روح این عمل تقوا باشد.قربانی، درس ایثار و فداکاری و گذشت و آمادگی برای شهادت در راه خدا را به انسان‌ها می‌آموزد، و درس کمک به نیازمندان و مستمندان است.
3. کمک به مستمندان و اطعام آنان:
کامل ترین مناسک عبادی اسلام که در آن انسان مومن با طی مراحلی مدارج عالی سیر سلوک را تمرین می کند مناسک زیبا و پرمعنای حج است ؛ یم کرد، آیات قرآن کریم این است که به مستمندان باید کمک نمود و داین آیات ازجمله اهداف قربانی کردن این است که گوشت آن به مصارف مفید برسد هم قربانی کننده از آن استفاده کند و هم قسمتی را به فقیران نیازمند برساند ،حتی بر اساس این حکمت نیز اگر این گوشت‌ها به موقع به دست افرد نیازمند نرسد و فاسد گردد، نباید گفت پس قربانی لازم نیست! بلکه مسلمانان باید سعی کنند با استفاده از امکانات پیشرفته این ثروت عظیم را حفظ کرده و در اسرع وقت در اختیار نیازمندان قرار دهند. به عبارت دیگر، نباید گفت چون به دست فقرا نمی‌رسد، قربانی نکنید، بلکه باید گفت چون قربانی واجب است و یکی از حکمت‌های آن هم استفاده فقرا از این گوشت است، باید امکانات لازم را فراهم کرد.
4. بخشش گناهان
امام صادق علیهالسلام در پاسخ پرسشی، در مورد فلسفه قربانی فرمودند: با اولین قطرهای که از خون قربانی بر زمین میچکد، صاحب آن قربانی آمرزیده میشود، و این بدان جهت است که معلوم شود که چه کسی بدون چون و چرا و از سر عشق و تسلیم، اطاعت می کند. خدا فرموده است: از گوشت و خون قربانی به خدا نمی رسد، بلکه آنچه به حساب خدا در می آید، تقوای شماست. بنگر که چگونه قربانی هابیل پذیرفته و از آنِ قابیل مردود شد؟
5. تمرین غلبه بر هواهای نفسانی
صرف ذبح گاو و گوسفند و یا نحر شتر و رها کردن آنها بدون توجه به فلسفه قربانی، مایه تعالی حج گزار نخواهد بود. از این رو شایسته است قصد او از این عمل، کشتن دیو درونی و ذبح طمع و تمنیات باشد و با این نیت و آرزو به این عمل اقدام کند و بایاد خدا در این تمرین وارد شود تا آثار آن در زندگیش نمایان و متجلی گردد.