به گزارش مفدا بم، پس از شناسایی علائم و عوارض پنومونی کووید۱۹ گروه های تخصصی پزشکی به تدوین گایدلاین و معیار هایی برای پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری پرداختند.
از بین روش های مختلف رادیولوژی، سی تی اسکن قفسه سینه یک روش رایج تصویربرداری تشخیصی میباشد که در این روش با سرعت بالا تصویر با کیفیت از بافت ریه گرفته شده و رادیولوژیست می‌تواند میزان درگیری ریه با ویروس کرونا را تشخیص دهد.
با توجه به اهمیت تصویر برداری و تفسیر صحیح سی تی اسکن قفسه سینه در بیماران مبتلا و یا مشکوک به کرونا خبرنگار مفدا بم مصاحبه ای را با لیلا فرزادنیا، رادیوبیولوژیست برتر بیمارستان پاستور دانشگاه علوم پزشکی بم ترتیب داده است؛ که در ادامه می‌خوانیم.
با عرص سلام و خداقوت، لطفا خودتان رو به مخاطبان ما معرفی کنید.
سلام لیلا فرزادنیا، رادیوبیولوژیست بیمارستان پاستور، در حال حاضر دانشجو کارشناسی ارشد دانشگاه علوم پزشکی شیراز، کاردانی ورود سال ۷۷ دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کارشناسی ورودی ۸۱ دانشگاه علوم پزشکی مشهد هستم.
از رشته رادیولوژی برای ما بگویید، علاقه شما به این رشته از کجا به وجود آمد و اهمیت این رشته را چطور ارزیابی می‌کنید؟
من علاقه زیادی به رشته های پیراپزشکی داشتم، با اینکه موقع کنکور رشته هوش‌بری در دانشگاه علوم پزشکی تهران هم قبول شدم اما به خاطر مسافت زیاد ترجیح دادم زاهدان تحصیل کنم، علم رادیولوژی یکی از علوم جدید و بسیار حائز اهمیت در دنیای رو به پیشرفت کنونی میباشد و با توجه به آثاری که پرتو های یونیزان بر سلول های بدن موجودات زنده دارند، یکی از اهدافی که در این علم محصور می‌شود، کمک به تشخیص بیماری و همچنین بهبود کیفیت زندگی افراد درگیر با سرطان است.
نقش سی تی اسکن در تشخیص بیماران مبتلا به کرونا چیست؟
تست RT-PCR ( Reverse transcription -polymerase chain reaction ) تست آنتی بادی و تصاویر سی تی اسکن ریوی، الترناتیوهای مورد استفاده در تشخیص بیماری کووید ۱۹ میباشد.
مزیت سی تی اسکن از لحاظ دسترسی بیشتر و انجام سریعتر، غیرقابل انکار است. باید توجه داشت که درصدی از تست‌های آزمایشگاهی به عنوان منفی کاذب تلقی می‌شوند یعنی فرد مبتلا به ویروس مورد نظر هست ولی جواب تست وی منفی است و این سبب تشخیص نادرست می‌شود. از این رو CT.SCAN نقش کمکی خواهد داشت و در افراد مشکوک به عفونت SARS-COV۲ که نتایج تست RT-PCR آنها منفی گزارش می‌شود، تکرار مجدد تست پی سی آر و سی تی اسکن ریوی می‌تواند مفید باشد. انجام سی تی اسکن جهت بررسی بافت ریه در مراحل اولیه و ارزیابی شدت بیماری کووید ۱۹ ضروری است، در این حالت بافت پارانشیم ریه کدر شده و نمای گراند گلاس به خود می‌گیرد و در بعضی موارد به صورت اشکال دایره‌ای شکل نمایان می‌گردد، در سی تی اسکن ریه‌های نرمال شاهد تصاویر یکنواخت سیاهرنگ (رادیولونت) خواهیم بود.
آیا سی تی اسکن ریوی معیار بستری بیماری کرونا در بیمارستان هست؟
در این زمینه پزشکان با مشاهده علائم بالینی بیمار، سی تی اسکن (computed Tomography · CT Scan) ریه را پیشنهاد می‌کنند و در صورتی که درگیری ریوی بالا باشد، احتمال بستری شدن زیاد خواهد بود. در صورت کاهش درصد اکسیژن خون به پایین تر از حد نرمال با توجه به سن، بیماری زمینه ای، تب و سرفه و... پزشک متخصص نیاز به بستری شدن فرد در بیمارستان را سنجیده و و در این زمینه دستورات لازم را خواهد داد. البته با توجه به وضعیت عمومی بیمار و شدت علائم، می‌تواند در خانه اقدام به خودمراقبتی کرده و تحت نظر پزشک اقدام به مصرف دارو کند.
معمولا مراجعه‌کنندگان رادیولوژی درگیر با کرونا بیشتر از چه گروه سنی می‌باشند؟
در موج اول و دوم کرونا اغلب مراجعین سن بالا داشتند و با گذشت زمان شاهد مراجعه افراد جوان تر بودیم و جای بسی تاسف دارد که مرگ افراد جوان ۲۰ تا ۲۵ سال نیز گزارش شده است. از انجا که در این بیماری تنگی نفس مشاهده می‌شود افرادی که بیماری زمینه ای نظیر آسم داشتند و یا شغل آنها به گونه ای بوده است که با مواد شیمیایی در ارتباط بوده و یا با کمبود اکسیژن مواجه هستند، بیشتر مستعد تشدید علائم هنگام ابتلا به بیماری کووید ۱۹ خواهند بود و این مشکلات قطعا بر آمار بالای مرگ و میر در این گروه از افراد بی تاثیر نیست.
پرسنل رادیولوژی با توجه به سختی شغلی که دارند برای مراقبت از خود در برابر اشعه و ویروس کووید ۱۹ چه اقدامات حفاظتی دارند؟
توصیه می‌شود با توجه به کثرت مراجعین و به دلیل ماهیت پرتو X در تشخیص و درمان بیماری، پرسنل همواره دقت کافی در استفاده از تجهیزات حفاظتی و به کار گیری روش های تکنیکی مناسب برای ارائه خدمات مطلوب مدنظر داشته باشند، همچنین به اصل طلایی ALARA برای حفاظت از خود، بیمار و همراهان اهتمام ورزند. ( As Low As Reasonably Achievable )
چه کسانی نمی‌توانند سی تی اسکن را انجام دهند و برای چه کسانی خطرناک میباشد؟
انجام تست سی تی اسکن ریه فقط با دستور پزشک انجام می‌شود، در مورد بیماران باردار نیز طبق صلاحدید پزشک با تکمیل فرم رضایت آگاهانه از بیمار و همسر وی به بیمار در مورد خطرات ناشی از تشعشع اطلاع‌رسانی و در صورت رضایت بیمار تست انجام شده و از شیلد سربی و تیروئید بند نیز استفاده می‌شود.
آیا ممکن است کرونا در سی تی اسکن ریه به اشتباه آنفولانزا تشخیص داده شود یا بالعکس؟
بله این امکان وجود دارد، نمای گراند گلاس Ground glass هم در بیماری SARS و هم در بیماری MERS، مشابه نمای گراند گلاس کووید ۱۹ میباشد و این سبب می‌شود که تشخیص تحلیلی صحیح این بیماری از طریق سی تی اسکن ریه سخت‌تر باشد، از این رو انجام تست PCR در کنار CT SACN جهت تشخیص قطعی ابتلا به کووید ۱۹ مفید خواهد بود.
با توجه به اهمیت تفسیر صحیح تصویر رادیولوژی، تفسیرکننده باید چه ویژگی داشته باشد؟
گزارش تصویر سی تی اسکن ریه باید حتما توسط پزشک متخصص رادیولوژی نوشته شود و تفسیر این تصاویر همواره بر عهده پزشکان رادیولوژیست میباشد.
و سخن پایانی شما؟
همه ما به مثابه حلقه های یک زنجیر، بدنه‌ی یک جامعه را تشکیل می‌دهیم. و عدم رعایت نکات بهداشتی توسط هر کدام از ما قطعا بر زندگی سایرین بی تاثیر نخواهد بود، امید است با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی به ویژه شست‌وشوی دست ها، استفاده از ماسک و رعایت فاصله اجتماعی، همه گیری ویروس کرونا پایان پذیرد.
خبرنگار مفدا بم : معصومه سدری‌زاده