به گزارش مفدا ایرانشهر، بی تردید هیچ دگرگونی و انقلابی بی ریشه و علت پدید نمی آید و بسترها و عواملی در شکل گیری آن مؤثر است.
در سحرگاه 15 خرداد 1342، عوامل رژیم شاه به خانه ساده و بی‌آلایش حضرت امام در قم یورش بردند و امام خمینی (ره) که روز پیش از آن در روز عاشورای حسینی در مدرسه فیضیه قم، طی سخنان کوبنده‌ای پرده از جنایات شاه و اربابان آمریکایی و اسرائیلی او برداشته بودند، دستگیر و به زندانی در تهران منتقل شدند.
پس از انتشار خبر دستگیری امام (ره ) در پانزدهم خرداد 1342، بسیاری از مردم قم، به منزل ایشان رفتند و به اتفاق فرزندشان، حاج آقا مصطفی ، در حدود ساعت شش بامداد، به سمت حرم مطهر حضرت معصومه (س) حرکت کردند. پس از مدتی، صحن مطهر و خیابان های اطراف، لبریز از جمعیتی شد که شعار "یامرگ یا خمینی" را با هیجان شدیدی تکرار می کردند. در همان زمان، علما و مراجع وقت هم با صدور بیانیه هایی، خواستار آزادی فوری حضرت امام (ره )شدند.
درپانزدهم خرداد 1342، مردم تهران هم چون سایر شهرها، در اعتراض به دستگیری امام خمینی (ره ) به خیابان ها ریختند و قیام خونین خویش را آغاز کردند. سیل خروشان کشاورزان غیور و کفن پوش ورامین، دهقانان کن و نیز مردم جماران به سوی تهران سرازیر شد.
قیام پانزدهم خرداد، جوششی از طرف مردم بود برای درهم کوبیدن رژیم سلطنت و گرچه به سرعت نتیجه قطعی نداد، آثار بسیار باقی گذاشت.
مجتبی قزاق میری؛ کارشناس امور سیاسی در گفت و گو با خبرنگار چهاربهاران با اشاره به علت اصلی وقوع حادثه 15 خرداد بیان کرد: قیام 15 خرداد برخاسته از خاستگاه مذهبی و ملی علیه استبداد داخلی، استعمار خارجی برای حفظ حریم مرجعیت و روحانیت شکل گرفت.
وی افزود: عواملی که باعث بروز 15 خرداد شد استبداد و خفقان در کشور، وابستگی شدید و همچنین سیاست ها و برنامه های ضد اسلامی حکومت پهلوی برگرفته از غرب بود.
وی ادامه داد: قیام 15 خرداد جنبشی ماندگار و راه مبارزه در برابر ظلم و ستم را به مردم آموخت که رهبر و پیشوای انقلاب نیز با مشاهده حمایت و پشتیبانی مردم از او، با اتکا به خداوند و این اراده و حمایت مردمی، در راه مبارزه با دیکتاتوری پهلوی گام های خود را راسخ تر برداشت.
کارشناس امور سیاسی با اشاره به مهمترین دلیل ماندگاری 15 خرداد در تاریخ تصریح کرد: مردمی و خودجوش بودن قیام؛ در شرایطی‌که بنا به شواهد و قرائن، در آستانه قیام 15 خرداد گروه ها و احزاب فعال‌سیاسی در انفعال و بلاتکلیفی به سر می‌بردند اما مردم از اقشار گوناگون به‌طور خودجوش به صحنه آمدند و با فداکاری و ایثارگری بی‌نظیر نظام شاهنشاهی را به مبارزه طلبیدند.
وی ادامه داد: همچنین رهبری منحصر به فرد و بی‌نظیر امام خمینی که دارای شخصیتی ممتاز در کنار ابعاد مختلف فکری بود و از طرفی مطرح شدن اسلام به عنوان یک مکتب مبارزه در این قیام بر علیه استبداد داخلی و خارجی و رویارویی با اصل نظام شاهنشاهی و مبارزه با شخص اول مملکت قیام 15 خرداد 1342 هر چند به ظاهر یک یا چند روز طول کشید.
وی ادامه داد: به دلیل اینکه انگیزه‌های الهی داشت، به عنوان مبداء انقلاب اسلامی و منشاء تحولات وسیع داخلی و بین‌المللی شد به گونه‌ای که امام خمینی(ره) فرمودند: 15 خرداد از خاطره‌ها محو نخواهد شد و باید در سالروز آن، هر چه بیشتر آن را زنده نگه داشت.
قزاق با اشاره به تاثیر و حضور مردم در شکل گیری انقلاب اذعان کرد: به طور کلی، قیام اسلامی و فراگیر مردم ایران در پانزدهم خرداد 1342، باعث افزایش آگاهی سیاسی جامعه و حضور بیشتر آنها در صحنه شد و با تثبیت رهبری امام خمینی (ره)، گروه های سیاسی غیر مذهبی به حاشیه رانده شدند.
وی گفت: امام خمینی (ره) با بهره گیری از تجارب گذشته و با ارائه نظریه"ولایت فقیه" که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شالوده قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شد، نظام سیاسی جایگزین حکومت سلطنتی را تبیین کرد.
وی افزود: با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357، این نظریه جامه عمل پوشید و اساس نظام جمهوری اسلامی ایران را پی ریزی و بنا کرد.
این کارشناس امور سیاسی ادامه داد: نهضت فکری فرهنگی پانزده خرداد به رهبری امام خمینی (ره) تاثیرات عمیق و شگرفی بر ساختار سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران گذاشت و نتایج و پیامدهای سازنده و مطلوبی به بار آورد، در واقع آماده سازی شرایط و زمینه های لازم برای شکل گیری یک حکومت مردمی و نیروهای انقلاب اسلامی را در دامن خود پرورش داد.
وی با اشاره به شهادت مردم انقلابی در حادثه 15 خرداد و سرنگونی رژیم عنوان کرد: با توجه به بیانات بنیانگذار انقلاب اسلامی؛ قیام 15 خرداد اسطورۀ قدرت ستمشاهی را در هم شکست و شهادت جوانان رشید، زنان و مردان در آن روز سدّ عظیم قدرت شیطانی را از بنیان سست کرد.
وی گفت: ملت عظیم الشأن ایران با قیام و نثار خون فرزندان عزیز خویش، راه انقلاب و قیام را برای نسلهای آینده گشود و پانزدۀ خرداد نقطۀ عطفی در تاریخ و مبدأ این نهضت است.
قزاق اظهار کرد: امام خمینی (ره) مسائلی در خصوص این قیام فرمودند 15 خرداد برای اسلام و به مبدأیت اسلام و راهنمایی روحانیت و همین جمعیتها بود که مردم این 15 خرداد را به وجود آوردند و همین جمعیتی که مقصدی غیر از اسلام ندارند در تعقیب 15 خرداد تا حالا دنبال کردندو امید آن است که تعقیب کنند و نهضت ما را به ثمر برسانند.
وی با اشاره به قیام پانزده خرداد که نشات گرفته از باور عمیق دینی و اعتقادی ملت است افزود: 15خرداد 42 خمیرمایۀ نهضت مبارک ملت بزرگ ایران و روز بذر انقلاب بزرگ اسلامی ماست و ملت عظیم الشأن در سالروز شوم این فاجعۀ انفجارآمیزی که مصادف با 15 خرداد 42 بود با الهام از عاشورا آن قیام کوبنده را به بار آورد.
کارشناس سیاسی خاطر نشان کرد: در 15 خرداد 42 پهلویان، هواداران و سردمداران جنایتکارشان با دست ستمشاهی خود گور خود را کندند و سقوط و ننگ ابدی را برای خویش به جا گذاشتند، که ملت عظیم الشأن ایران به لطف خداوند متعال با قدرت و پیروزی بر گور آتشبار آنان لعنت می فرستد.