کتاب مورد بحث، با نام "حافظ شیرین سخن"(عنوان فرعی: حافظ به زبان ساده)، از حسین معلم و آزاد معلم در ۴۸۸ صفحه و نشر اطلاعات است.
در این یادداشت می‌خواهم کتابی را به شما معرفی کنم. کتابی برای حافظ‌دوستان مبتدی. نویسنده در پیشگفتار کتاب قصد خود را از نوشتن چنین کتابی به‌خوبی بیان کرده بنابراین پیشگفتار کتاب را بدون کم و کاست نقل می‌کنم:
((همیشه در کلاس‌های درس مدرسه و دانشگاه به دانش‌آموزان و دانشجویان علاقه‌مند به کتاب‌های کهن فارسی، سفارش می‌کردم برای مطالعه‌ی کتاب‌های کهن بهتر است، نخست به سراغ کتاب‌هایی بروید که اینگونه آثار را بازنویسی و ساده‌نویسی کرده‌اند(مانند قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب، استاد مهدی آذریزدی) وگرنه چنانچه مستقیما سراغ اصل کتاب‌های کهن مانند کلیله و دمنه، مرزبان‌نامه، شاهنامه، گلستان و بوستان سعدی و.. بروید، چه بسا به خاطر مشکل بودن این آثار، برای همیشه از آنها دور شوید!
دانش‌آموزان و دانشجویان هم باتوجه به همین سفارش، ابتدا کتاب‌های بازنویسی شده و سپس اصل آثار را مطالعه می‌کردند و از این راهی که پیش پایشان گذاشته بودم، خرسند بودند. تا اینکه سرانجام در مورد دیوان حافظ پرسیدند و اظهار کردند که:(( خیلی به حافظ علاقه داریم و خواهان خواندن عالمانه اشعار او هستیم، اما معنا و مفهوم بسیاری از غزل‌ها را متوجه نمی‌شویم.)) حتی بعضی از آنها در کمال سادگی و صداقت می‌گفتند:(( نمی‌توانیم غزلی از حافظ را از رو بخوانیم، چه رسد به اینکه حفظ کنیم یا معنا و مفهومش را متوجه شویم!))
در مورد این مشکل و راه برطرف کردن آن خیلی فکر کردم. سرانجام به این نتیجه رسیدم که از زمان حافظ تا کنون، هیچکس دیوان او-یا حتی تعدادی از غزل‌های او- را به زبان ساده معنی نکرده و شرح نداده‌است (و شاید به همین دلیل عده‌ی زیادی از حافظ‌دوستان در همه عمر از خواندن حافظ محروم مانده‌اند). بنابراین تصمیم گرفتم به کمک پسرم آزاد، این مشکل را حل کنیم و حافظ به زبان ساده را تهیه نماییم.
برای اینکار چهل غزل جذاب و زیبای حافظ را انتخاب کردیم و پس از معنی واژه‌های هر غزل و معنی تمام بیت‌ها، و شرح و توضیح کوتاه غزل‌ها(به ساده‌ترین شکل ممکن) بحمد الله کتاب حاضر آماده شد.
امیدوارم به لطف حضرت پروردگار، این تلاش گامی باشد برای گسترش فرهنگ فارسی و پاسداشت سخن ارزشمند حافظ. انشاءالله.
حسین معلم
۴/۴/۱۳۹۴خورشیدی-یزد))
نگاه کلی
همانطور که در پیشگفتار بیان شد، این کتاب برای کسانی است که تازه می‌خواهند با اشعار حافظ آشنا شوند و هیچ پیش‌زمینه قبلی نسبت به آن ندارند و به قولی صفر کیلومتر هستند! نویسنده از هدفی که برای خود تعیین کرده یعنی حافظ به زبان ساده، به‌خوبی برآمده‌است. تا کنون شرح‌غزل‌های زیادی از حافظ به چاپ رسیده‌است، مانند شرح ثروتیان، جلالیان، خرمشاهی و... ، اما این شرح غزل‌ها تا عمق اشعار حافظ را از دید خود بررسی کرده‌اند و چون کتاب‌های حجیمی نیز هستند مناسب کسانی است که می‌خواهند به‌صورت تخصصی و محققانه با حافظ آشنا شوند و از جانبی وقت قابل توجهی نیز برایش صرف می‌کنند، بنابراین اگر در ابتدای راه هستید و یا نمی‌خواهید وقت زیادی را صرف خواندن شروح اشعار حافظ کنید، کتاب حافظ شیرین سخن برای شما مناسب است.
درباره ساختار کتاب
در ابتدای کتاب یادداشتی قرار دارد که خلاصه‌ای است از زندگانی حافظ. آشنایی با زندگانی حافظ در فهم بهتر غزل‌های او موثر است. بعد از این بخش به ترتیب ۴۰ غزل از اشعار حافظ همراه با توضیحات می‌آید.
هر غزل شامل چهار بخش است:
اول، خود غزل است که با آن مواجه می‌شوید و آن را می‌خوانید.
دوم، معنی واژگان غزل است. در این بخش تقریبا تمامی واژگان غزل-حتی آنهایی که معنایی واضح و ساده‌ای دارند- به زبان ساده معنا و شرح شده‌است.
سوم، معنی هر بیت از غزل به‌صورت جداگانه، تا خواننده از هر بیت یک معنای منسجم دریافت کند.
چهارم، عصاره و چکیده افکار نویسنده و حافظ پژوهان معتبر درباره‌ی ابیات و مفهوم کلی غزل. از نکات مثبت این بخش این است که نظرات حافظ‌پژوهان معتبری نظیر محمد استعلامی، محمدعلی اسلامی ندوشن، عبدالحسین جلالیان، سعید حمیدیان، بهروز ثروتیان و بهاالدین خرمشاهی درباب غزل مربوطه مورد استفاده و مقایسه قرار می‌گیرد که خود می‌تواند نشانگر نوع نگاه حافظ‌پژوهان و تفاوت‌های آنها به اشعار حافظ باشد.
کلام آخر
اگر خواهان مطالعه، فهم عالمانه و لذت بردن از غزل‌های حافظ هستید و می‌خواهید آن را به زبان ساده و به‌دور از مباحث فنی و تخصصی- و البته با بهره‌گیری از نظرات ادبیان برجسته- بخوانید، کتاب "حافظ شیرین سخن" از حسین معلم و آزاد معلم، پاسخگوی نیاز شماست و از خواندن آن پشیمان نخواهید شد.