به گزارش مفدا_زاهدان، حکیم عمر خیام نیشابوری با نام غیاث الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری در 28 اردیبهشت ماه سال 427 در نیشابور دیده به جهان گشود. دیری نپایید که شهرت وی در فلسفه، ریاضی و علم ستاره شناسی به عرصه ظهور رسید و شهرت جهانی یافت. همچنین رباعیات زیبای او نیز در دل هر خواننده ای نفوذ میکرد، به همین سبب علی رغم شهرت بیشتر او در آثار علمی و جایگاه برجسته جهانی اما، بیشتر افراد خیام را با رباعیاتش به خاطر می آورند.

 زندگینامه این فیلسوف و شاعر برجسته ایرانی؛
خیام در زادگاه خود یعنی نیشابور، علوم رایج آن زمان از جمله؛ فلسفه و ریاضیات را آموخت و پس از تحصیل در ستاره شناسی و حدیث و تفسیر در سال 561 هجری، به سمرقند نقل مکان کرد و اولین کتاب جبر خود را زیر نظر قاضی القضات سمرقند تالیف نمود.
وی در دوره ی سلجوقیان زندگی میکرد و به درخواست سلطان ملک شاه سلجوقی تصمیم به اصلاح تقویم گرفت و تقویم امروز ایرانی، حاصل محاسباتی است که او و عده‌ای از دانشمندانی دیگر، در آن زمان انجام دادند و به همین سبب به نام وی یعنی تقویم جلالی نیز خوانده می‌شود.

از جمله آثار معروف فارسی منسوب به عمرخیام نیز میتوان، رساله نوروز نامه را نام برد که با نثری ساده و شیوا، پیدایی نوروز و آداب برگزاری آن را در دربار ساسانیان بازگو می نماید. او در این رساله با شیفتگی تمام درباره آیین جهانداری شاهنشاهان کهن ایرانی و پیشه ها و دانش هایی که مورد توجه آنان بوده سخن گفته است.
همچنین در حدود دوازده اثر از خیام در علم و فلسفه نیز به جای مانده است که از مهمترین آنها می توان به " کتاب جبر" او اشاره نمود که بهترین اثر در نوع خود در ریاضیات است. از دیگر آثار نیز می توان به رساله فی شرح ما اشکال من مصادرات اقلیدس، رساله فی ابراهین علی المسائل الجبر و المقابله (جبر خیام)، میزان الحکم، رساله الکون و التکلیف، الجواب عم ثلاث مسائل اضیاء العقلی، رساله فی الوجود، رساله فی کلیه الوجود و کتاب الزیج الملکشاهی که به رومی نیز ترجمه شده، اشاره کرد.

 یادبودهایی برای خیام نیشابوری؛ فیلسوف و ریاضی دان برجسته ایرانی
شاید برای شما نیز جالب باشد که بدانید، یکی از حفره‌های ماه به‌افتخار خیام، فیلسوف برجسته ایرانی به نام عمر خیام نامیده شده و همچنین سیارک ۳۰۹۵ نیز در سال ۱۹۸۰ به نام وی نام گزاری شده است.
در تونس نیز هتلی به نام خیام ساخته‌شده است و در فرانسه و مصر نیز نوشیدنی‌هایی به نام خیام تولید می‌شود.
در اتیوپی هم یک رستوران به نام خیام در شهر آدیس آبابا واقع شده و در مرکز کتابخانه دانشگاه این کشور نیز رباعیاتی از خیام به زبان امهری نگاشته شده است.
همچنین در سال ۱۸۹۲ میلادی، انجمن عمر خیام در لندن توسط گروهی از دانشمندان و ادیبان و روزنامه داران بنیان‌گذاری شد. این انجمن تا سال ۱۸۹۳ سه مراسم بزرگداشت برای خیام برگزار کردند و همچنین طی حرکتی نمادین و زیبا دو عدد بوته گل سرخ بر مزار ادوارد فیتزجرالد، مترجم رباعیات عمرخیام نیز قرار دادند که بر سرلوحه آن این‌طور نوشته‌شده بود:
 این بوته گل سرخ در باغ کیو پرورده شده و تخم آن را سیمپسن از مزار عمر خیام در نیشابور آورده است.

وفات 
برخی مورخان زمان مرگ خیام نیشابوری را در حدود سال های ۵۱۷ تا ۵۲۰ هجری قمری در زادگاه خود یعنی نیشابور می دانند،اما گروهی از تذکره نویسان هم تاریخ فوت او را سال ۵۱۶ هجری قمری نوشته اند.
سرانجام پس از انجام تحقیق ها و بررسی های لازم، تاریخ دقیق مرگ این فیلسوف ایرانی را سال ۵۱۷ هجری قمری در تاریخ اعلام کرده اند.
آرامگاه ایشان نیز در حال حاضر در شهر نیشابور، در باغی که آرامگاه امامزاده محروق (ع) واقع شده، قرار دارد.
هرسال به رسم یاد بود و گرامیداشت این شاعر، فیلسوف، ریاضی دان و شخصیت برجسته ایرانی ۲۸ اردیبهشت ماه مصادف با روز تولد ایشان گرامی داشته میشود و برنامه های مختلفی در محل مزار وی واقع در شهر نیشابور برگزار میگردد.

طراح پوستر: مبینا نوری، خبرنگار مفدا زاهدان
گردآورنده: آرزو جعفری، خبرنگار مفدا زاهدان