میلیون‌ها انسان در طول تاریخ به دلیل ابتلا به بیماریهای مسری جان خود را از دست داده‌اند. هم اکنون نیز بیماریهای واگیردار در انواع جدید مانند آنفلوآنزا و کووید-۱۹ می‌تواند جان عده زیادی از افراد را به خطر بیندازد.
بیماریهای عفونی از دشمنان دیرباز سلامت بشری هستند که در قرن های متمادی با ایجاد همه گیری‌های وسیع و مرگ و میر بالا سالیان متمادی علم پزشکی را به چالش کشیده‌اند به طوری که بهره‌گیری از روش‌های مختلف پیشگیری از آنها همواره مورد توجه نسل‌های بشری و به ویژه پزشکان و پژوهشگران بوده است.
بیماریهای واگیر یا عفونی به بیماری هایی اطلاق می شود که از فردی به فرد دیگر سرایت می کنند. اینگونه بیماری ها از طریق تماس مستقیم و غیر مستقیم از انسان، حیوانات ، اشیا و عوامل دیگر به افراد منتقل می شوند و به سرعت در جامعه انتشار پیدا می کنند.
این در حالی است که تنها با استفاده از واکسیناسیون می توان به سادگی از بروز و شیوع این بیماری ها در جامعه جلوگیری کرد.
واکسیناسیون چیست؟
ایجاد ایمنی فعال در افراد به منظور پیشگیری از ابتلا به بیماریهای کشنده و جلوگیری از معلولیت‌های جبران ناپذیر را با کمک یک ماده ایمنی دهنده، واکسیناسیون می‌گویند. واکسیناسیون هر سال مانع مرگ حدود دو تا سه میلیون انسان می‌شود و در حال حاضر محافظت از کودکان در برابر بیماری‌هایی مانند کزاز، دیفتری، فلج اطفال و سرخک با این شیوه ایمنی سازی انجام می‌شود. حتی نوجوانان و بزرگسالان نیز در برابر بعضی بیماریهای تهدید کننده حیات مانند آنلفوآنزا و مننژیت، با تزریق واکسن‌های جدید محافظت می‌شوند.
اهمیت واکسیناسیون تا آنجاست که سازمان جهانی بهداشت، هفته آخر ماه آوریل را بعنوان هفته جهانی واکسیناسیون نامگذاری کرده است.
هدف نامگذاری هفته جهانی واکسیناسیون
ششم تا دوازدهم اردیبهشت ماه به نام هفته جهانی واکسیناسیون نامگذاری شده است و هدف هفته جهانی واکسیناسیون، افزایش آگاهی مردم درباره اهمیت حیاتی ایمن سازی کامل و به موقع در تمام طول عمر و نقش آن در دستیابی به اهداف توسعه در سال ۲۰۳۰ میلادی است. با وجود پیشرفت فراوان در برنامه‌های ایمن سازی در حال حاضر بیش از ۲۰ میلیون کودک در دنیا زندگی می‌کنند که یا واکسن نگرفته‌اند یا واکسیناسیون آنها کامل نشده است.
این برنامه جهانی در ۱۸۰ کشور اجرا می شود تا با مشارکت دولت ها و مشارکت عمومی بتوان سطح پوشش واکسیناسیون را در جهان برای همه مردم افزایش داد چراکه واکسیناسیون یکی از مهم‌ترین مداخله‌های موثر و موفقیت آمیز ایمن سازی بدن در برابر بیماریهای مهلک واگیر به شمار می رود.
همچنین واکسیناسیون به مثابه مانعی در برابر تهدیدات بیماری زا و مهلک عمل می کند و حفاظت از جان و سلامتی مردم را به عهده دارد اما هنوز طرح‌های واکسیناسیون بطور کامل، تمام اقشار را پوشش نمی دهد. با وجود آگاهی و رشد دانش در جوامع، هنوز مردم بسیاری در معرض ابتلا به بیماریهای واگیر قرار دارند که بیشتر در مناطق محروم زندگی می کنند.
بنا به تایید سازمان جهانی بهداشت و یونیسف، واکسیناسیون موثرترین اقدام بهداشتی شناخته شده بعد از تامین آب آشامیدنی سالم در تامین سلامت جامعه می باشد. واکسیناسیون از جنبه های علمی قابل توجیه می باشد و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است.
واکسیناسیون به عنوان اقدامی بسیار مهم و با ارزش در پیشگیری از بیماری ها همیشه مورد توجه دست اندرکاران نظام سلامت کشور بوده است.
از این رو، هرچند واکسیناسیون نقش موثری در پیشگیری از بیماری ها دارد اما برای کنترل بیماریهای واگیر باید به عوامل دیگری مانند مشارکت های مردمی، حفظ دستاوردهای بهداشتی، بهداشت محیط و بهداشت فردی نیز توجه شود. در هر حال، واکسیناسیون می‌تواند سطح شیوع بیماری‌ها را تا حد قابل توجهی کاهش دهد، بنابراین کشورهای جهان با سرمایه گذاری در بخش واکسیناسیون می توانند بر مشکل بروز و شیوع بیماری های واگیر تا حد چشمگیری فائق آیند.
برنامه روتین واکسیناسیون بر اساس نیاز هر منطقه و کشوری متفاوت است. یعنی باید بر مبنای شرایط خاص اپیدمیولوژیکی، اجتماعی، اقتصادی، جغرافیایی و فرهنگی هر کشور تنظیم و به اجرا گذاشته می‌شود. بنابراین هر کشوری ممکن است از برنامه واکسیناسیون خاصی استفاده کند.
گردآوری کننده: سیده مریم خادمی