کتاب و کتابت را هر یک از ما دست کم از زمان ورود به دبستان شناخته و می شناسیم، اما این یار مهربان را در هیاهوی زندگی به ورطه فراموشی سپرده ایم.

ارزش کتاب و اهمیت کتابخوانی بر هیچکس پوشیده نیست، آنچنان که دین مبین اسلام با «اقراء» آغاز شد و حضرت محمد(ص) پیامبر این دین، تاکید فرمود: «علم را بیاموزید، اگرچه در چین باشد».

تعدد و تنوع کتاب های علمی، ادبی، دینی، هنری، داستانی و تاریخی، چنان است که گاه انتخاب یک کتاب خوب، بسی مشکل است.

از آنجا که معتقدیم، گاهی مطالعه یک کتاب خوب، مسیر زندگی انسان را تغییر می دهد، بر آن شدیم تا کتاب های ارزنده و سازنده را به شما علاقمندان و دانشگاهیان فرهیخته معرفی کنیم.

عنوان کتاب امروز، «ما ایرانیان»، اثر «مقصود فراستخواه» است.

درباره کتاب:

کتاب «ما ایرانیان» در محور موضوع «آیا خلقیات ما ایرانیان ضعف‌هایی دارد» می‌پردازد. چه عواملی باعث این ضعف شده و بر فرهنگ ما چه تاثیری گذاشته است.

 بسیاری از جامعه‌شناسان این ضعف را ریشه در عواملی چون فرهنگ کار جمعی، انتقادناپذیری، رودربایستی، عدم شفافیت، خود محوری، غلبه‌ احساسات بر خردورزی، رواج دروغ و رفتارهای غیر قابل پیش بینی برشمرده‌اند.

علاوه بر موارد فوق، عوامل معرفتی، کاهش سرمایه‌های اجتماعی، ساختار دولت، مناسبات دین و دولت، نوع آموزه‌های دینی، پر حادثه بودن تاریخ، مناسبات تولید و ساختار اقتصادی و کشمکش نخبگان بر خلقیات و ضعف رفتاری ایرانیان تاثیر گذاشته است.  

به طور کلی این کتاب به خلقیات ایرانیان، ضعف‌ها و راه‌حل‌های رفع آن با نگاهی علمی پرداخته است.

داوران و مشاوران علمی "جشنواره‌ مهرنامه" کتاب ما ایرانیان، زمینه‌کاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی را در سال ۱۳۹۴ کتاب برتر حوزه‌ علوم اجتماعی انتخاب کردند.  کتاب ما ایرانیان را «نشر نی» در سال ۱۳۹۴ برای اولین‌بار چاپ کرد، این کتاب به سرعت مورد توجه مخاطبان علوم اجتماعی قرار گرفت و بارها تجدید چاپ شد. کتاب با نثر شفافش توانسته است مسائل اجتماعی را برای عموم جامعه به دور از هر گونه پیچیدگی توصیف کند.

برشی از کتاب:

سوال کردیم اگر در خلقیات ایرانیان ضعف‌هایی وجود دارد، وضع ما در مقایسه با سایر ملل چطور است؟ درصد به درجات کم و بیش موافق بودند ضعف‌های موجود در خلقیات ایرانی در مجموع از ضعف‌های موجود در خلقیات ملل اروپایی بیش‌تر است. ۷۳ درصد معتقد بودند ضعف‌های موجود در خلقیات ایرانی از ضعف‌های موجود در خلقیات ملل غربی بیش‌تر است و ۶۸ درصد اعتقاد داشتند ضعف‌های موجود  در ایرانیان در مجموع از ضعف‌های سایر ملل آسیایی که در حوزه‌ توسعه نسبتا موفق هستند (مثل چین، ژاپن وکره جنوبی) بیش‌تر است. به همین منوال، ۶۰ درصد کم و بیش معتقد بودند ضعف‌های موجود در خلقیات و روحیات ایرانی در مجموع از ضعف‌های موجود در خلقیات ملل مسلمان نسبتا موفق (مثل ترکیه و مالزی) بیش‌تر است. پرسیدیم خلقیات ایرانی تحت تاثیر چه عواملی است، داخلی یا خارجی؟ در مورد عوامل داخلی نیز از ساختارهاست یا کنشگران؟ پاسخ‌گویان در درجه‌ اول معتقد بودند عامل اصلی ساختارها و نهادهای جامعه مانند اقتصاد نفتی است. در درجه‌ دوم بر آن بودند ایراد کار از کنشگران است و تنها در درجه‌ سوم علل خارجی، مثل تهاجم نظامی، سیاسی، فرهنگی و دسیسه‌ بیگانگان و چیزهای مشابه را ذکر کردند. هم‌چنین نظر آن‌ها را درباره‌ انواع خاصی از عوامل پرسیدیم. پاسخ‌گویان در درجه‌ اول عوامل معرفتی را در خلقیات ایرانی موثر دانستند. به نظر می‌رسد چون پاسخ‌دهندگان اعضای هیئت علمی هستند و با فکر و تولید دانش، انتقال و مبادله‌ آن سروکار دارند، به عوامل معرفتی توجه کرده‌اند، یابه طور کلی دیدگاهشان این است که نگرش‌ها و نقشه‌های ذهنی مردم سبب شده این‌طور رفتار کنند. تصویرشان از عالم، آدم جامعه، آینده، خود، ارتباطات و ... و به طور کلی نگرش‌ها و باورهای آن‌ها سبب شده این‌طور عمل کنند. یعنی مشکل را در ساختارهای شناختی و ذهن مردم جست‌وجو کردند. در درجه‌ دوم، کاهش سرمایه‌های اجتماعی را موثر دانستند و معتقد بودند اعتماد، پیوند، مشارکت و همدلی کم شده و این امر خلقیات ایرانی را دچار مشکل کرده است. در درجه‌ سوم معتقد بودند این وضع در ساختار دولت در ایران ریشه دارد که غالبا اقتدارگرا و استبدادی بوده و این امر سبب شده مردم روحیاتی خاص داشته باشند. در درجه‌ چهارم بر مناسبات دین و دولت انگشت گذاشتند. به نظر این گروه از پاسخ‌گویان که گویا به طور عمده به شرایط سه دهه‌ اخیر نظر داشته‌اند، خلط این دو، مشکلات و آشفتگی‌های رفتاری به وجود آورده است.

درباره‌ی نویسنده کتاب:

مقصود فراستخواه در سال ۱۳۳۵ در شهر تبریز به دنیا آمد. او تحصیلات خود را رشته‌های فلسفه، الهیات و برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی به سرانجام رساند و تدریس در دانشگاه‌های مختلف را آغاز کرد. مقصود فراستخواه تعداد زیادی کتاب و مقاله تا به امروز تدوین و تالیف کرده است؛ از جمله کتاب‌های او می‌توان به کتاب‌های «تاریخ هشتادساله دانشکده فنی دانشگاه تهران» و «دانشگاه و آموزش عالی، منظرهای جهانی و مسئله‌های ایرانی» اشاره کرد. انجمن ترویج علم به دلیل تلاش‌های فراوان و تعهد به کار فرهنگی و ترویج دانش جامعه‌شناسی،   به او جایزه‌ ترویج علم را در سال ۱۳۹۶ اهدا کرد.

همچنین در سال ۱۳۹۷، فراستخواه جایزه‌   «نشان دهخدا» را برای کتاب «نظارت و ارزشیابی در آموزش عالی» دریافت کرده است.

در حال حاضر او در دانشگاه‌های تهران، شهید بهشتی و علامه طباطبایی فعالبت دارد و به تدریس «جامعه‌شناسی تغییرات فرهنگی»، «تاریخ تفکر اجتماعی»، «جامعه‌شناسی دین»، «جامعه‌شناسی جوانان»، «سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آموزش عالی»، «کیفیت دانشگاه»، «اعتبار سنجی» و «روش‌های تحقیق کیفی» مشغول است.

مدیریت امور فرهنگی معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز